Ruzie over audiovisuele sector gaat gewoon over 'nog meer winstbejag'

BRUSSEL, 14 DEC. Het gaat om Cultuur, om “de verdediging van een beschaving” zelfs, zoals de Belgische minister van buitenlandse zaken, Willy Claes, zaterdag nog opmerkte na afloop van de Europese top van regeringsleiders.

Maar dat neemt niet weg dat de onderhandelingen tussen Europa en de VS over de audiovisuele sector voor een belangrijk deel gewoon over geld gaan, over veel geld. Sommige landen van de Europese Unie, zoals Frankrijk en België, kennen een speciale heffing op bioscoopkaartjes en lege video- en cassettebandjes. Met de opbrengst ervan (naar schatting ruim 300 miljoen gulden per jaar in Europa) worden kunstenaars en producenten in eigen land gesteund. De Amerikanen willen nu een deel daarvan opstrijken. Want, zo is de redenering, bioscoopkaartjes worden ook verkocht voor Amerikaanse films. En met cassettebandjes wordt ongetwijfeld ook Amerikaanse muziek opgenomen.

De Amerikaanse eisen, die neerkomen op zo ruim mogelijke toegang tot de Europese markt, moeten worden gezien “tegen de achtergrond van economische belangen”, legde EU-commissaris Brittan gisteravond nog maar eens uit. En, voegde hij er aan toe: zo'n 80 procent van de Europese audiovisuele markt is al in Amerikaanse handen. Voor de Amerikaanse film- en audiovisuele industrie is het dus geen kwestie van 'overleven', maar gewoon van nog meer winstbejag.

Dat de audiovisuele sector van groot belang is, en alleen nog maar in belang zal toenemen, blijkt ook uit het recente Witboek van voorzitter Delors van de Europese Commissie over economische groei en werkgelegenheid. Daarin is een apart hoofdstuk gewijd aan de audiovisuele sector in Europa, die met een reële jaarlijke groei van 6 procent tot de snelst groeiende in de wereld behoort.

Volgens het Witboek hebben de Amerikanen het meest van de groei in Europa geprofiteerd. De verkoop van Amerikaanse programma's in Europa is gestegen van 330 miljoen dollar in 1984 tot 3,6 miljard dollar vorig jaar. In 1991 ging 77 procent van de Amerikaanse export van audiovisuele programma's naar Europa, waarvan bijna 60 procent naar de EU. Verwacht wordt dat de vraag naar audiovisuele produkten tegen het eind van de eeuw zal verdubbelen.

Nieuwe technologiën, zoals satelliet-televisie, 'pay per view' en 'video on demand' zullen de groei extra versnellen. Het aantal tv-kanalen in Europa zal toenemen van 117 nu tot 500 tegen het jaar 2000, aldus het Witboek. Dat verklaart waarom de VS nu eisen dat afspraken over bescherming van de eigen cultuur niet gaan gelden voor nieuwe technologieën.

Volgens Delors biedt het groeiperspectief van de Europese audiovisuele sector grote kansen voor nieuwe banen. Daarom moet volgens hem worden voorkomen “dat steeds meer werkgelegenheid weglekt naar andere delen van de wereld, een proces waarbij Europa een passieve consument zou worden van audiovisuele produkten uit andere landen en zowel economisch als cultureel in een afhankelijke positie zou terechtkomen”.