Enkele kwesties niet in verdrag; Weg nu vrij voor Gatt-akkoord

PAG.9 HOOFDARTIKEL; PAG.15 JAPAN OPENT RIJSTMARKT; PAG.17 ANTI-DUMPING / FILMS

GENÈVE, 14 DEC. De Europese Unie en de Verenigde Staten hebben vanmorgen de weg vrijgemaakt voor een wereldhandelsakkoord. Audiovisuele produkten blijven buiten een GATT-akkoord, evenals afspraken over subsidieverlening aan de luchtvaartindustrie. Over maritiem transport zullen deelafspraken worden gemaakt.

Europees commissaris sir Leon Brittan en de Amerikaans speciale handelsvertegenwoordiger, Mickey Kantor, kwamen vanmorgen na een nieuwe onderhandelingsronde tot deze conclusies. De EU blijft bij de weigering in te gaan op de Amerikaanse eis een deel van de opbrengst uit heffingen op bioscoopkaartjes en (lege) videobanden af te staan aan Amerikaanse acteurs en producenten. “We wensten zeker te stellen dat Europa toegang houdt tot zijn eigen cultuur, maar we sluiten onze grenzen niet”, aldus Brittan, die erop wees dat nog altijd 80 procent van de films in Europa uit de VS komt.

De bestaande bilaterale afspraken over de vliegtuigindustrie blijven gehandhaafd. In Europa gaat het met name om subsidies aan Airbus, in de VS om Boeing en McDonnell Douglas. De partijen hebben afgesproken geen “oneerlijke aanvallen” op elkaars luchtvaartindustrie te doen.

Over maritiem transport willen de EU en de VS alleen op deelterreinen afspraken maken. Het gaat hierbij om liberalisering van ondersteunende diensten in de zeescheepvaart. Over de zeevaart zelf worden geen concrete afspraken gemaakt, hoewel het onderwerp wel in algemene zin in het ontwerp-wereldhandelsakkoord wordt genoemd. De EU vindt dat de VS in deze sector te weinig aan concessies op tafel hebben gelegd. Brittan verwelkomde dat in de maritieme sector “in elk geval een begin” kan worden gemaakt met multilaterale afspraken. Na afsluiting van de Uruguay-ronde kunnen eventueel verdergaande afspraken worden gemaakt.

De VS hebben zich bereid getoond tot enige toegevendheid op het gebied van financiële diensten, waarover zij botsten met Aziatische landen, vooral Japan. Washington is volgens Kantor nu bereid die landen een overgangsperiode te bieden van zes maanden na inwerkingtreding van een wereldhandelsakkoord, (waarschijnlijk 1 januari 1995). Als ze voor die tijd hun markten voor bank- en verzekeringswezen voldoende openstellen houden ze verruimde toegang tot de Amerikaanse markt. Dit betekent dat vooralsnog het GATT-principe van de meest-begunstigde natie wordt gehandhaafd. Dat wil zeggen dat handelsvoordelen aan het ene land verstrekt ook aan de andere GATT-partners moeten worden verleend. Het is de bedoeling dat alle onderlinge afspraken van EU en VS nu aan de andere GATT-landen worden voorgelegd.

Sinds gisteravond laat draait in het hoofdkwartier van de GATT de kopieerapparatuur op volle toeren om het ontwerp-wereldhandelsakkoord te vermenigvuldigen. Het document omvat circa 450 pagina's. Zelfs als alle 115 bij de GATT aangesloten landen slechts één exemplaar zouden krijgen moeten er al 52.200 vellen papier worden uitgespuugd. En dan moeten er bovendien naast een Engelse ook nog een Franse en Spaanse versie van het ontwerp-akkoord komen. Alleen al om fysieke redenen was het daarom onmogelijk het document eerder dan vandaag rond het middaguur aan de delegaties uit te reiken.