Clinton 'niet verrast' door zege Zjirinovski

WASHINGTON, 14 DEC. President Clinton is “niet speciaal verrast” door het grote verkiezingssucces van de ultranationalisten in de Russische verkiezingen. “Het Russische volk heeft veel geleden in de laatste paar jaar”, zei hij gisteren in Bryn Mawr, een voorstad van Philadelphia, waar hij was voor een forum over de begroting.

“Het is moeilijk voor mensen dergelijke veranderingen door te maken zonder dat een zeker percentage van hen stemt voor kandidaten die hun protesten krachtiger naar voren brengen”, zei hij. “Ik denk dat de stemming in Polen en deze stemming een signaal zenden over hoe moeilijk het is om dat oude communistische systeem in een markteconomie te veranderen.”

Clinton was “erg blij” met de goedkeuring van de Russische constitutie die volgens hem het fundament legt voor een democratische legitimiteit op lange termijn. Hij zei dat zijn beleid ten opzichte van Rusland ongewijzigd zou blijven. Vice-president Al Gore maakt nu een reis door Centraal-Azië en Rusland. Hij arriveert vandaag in Moskou waar hij met president Jeltsin zal spreken. De bedoeling is dat hij samenwerkingsovereenkomsten sluit over ruimtevaart, militaire zaken en olie-exploratie op het eiland Sachalin, waaraan behalve Amerikaanse en Japanse bedrijven ook een dochter van Shell zal deelnemen. De bedoeling is dat Amerika samen met Rusland een ruimtestation gaat bouwen.

Volgende maand gaat Clinton zelf naar Moskou en zijn medewerkers discussiëren al over de vraag hoe veel aandacht hij moet besteden aan de leden van het nieuwe Russische parlement. Clinton zei nog niet te hebben besloten of hij de anti-Amerikaanse ultranationalist Vladimir Zjirinovski de hand zal schudden. Een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken zei dat “het voornaamste punt van contact de Russische uitvoerende macht zal zijn”.

Amerikaanse functionarissen maken zich wel zorgen over het succes van de ultranationalisten en de stemmen die tegen Jeltsin waren. Maar in het openbaar probeerden ze gisteren de betekenis ervan te relativeren, zeggende dat nog niet alle resultaten binnen zijn. De gezamenlijke bouw van een vast Russisch Amerikaans ruimtestation is riskant geworden. Als Rusland over een paar jaar afhaakt, valt de volle last op Amerikaanse schouders om de Russische onderdelen te vervangen. Maar dat is nog het kleinste probleem, als de betrekkingen verslechteren.

Clinton heeft politiek sterk in Jeltsin geïnvesteerd en hoge functionarissen erkennen dat de uitkomst van dat beleid niet zeker is. Clinton heeft zich ook aan Jeltsins wensen aangepast. Om Jeltsin niet tegen de borst te stuiten heeft hij de Oosteuropese landen geen direct NAVO-lidmaatschap aangeboden maar een “partnership for peace”, waar Rusland ook recht op heeft.

Amerikaanse diplomaten en functionarissen cultiveren contacten met hoge Russische militairen en er komen ook gezamenlijke oefeningen. Amerika voert ook een programma uit om de Russische kernwapens te ontmantelen, zodat aan de normen van het START-wapenbeheersingsverdrag wordt voldaan. De betrokken Amerikaanse militairen hebben nu des te meer reden om haast te maken.