VPRO toont de huisvlijt van beginnende regisseurs

Bestaan er nog grootouders? Ned.3, 19.22-19.58u.

Zo lang als het International Documentary Filmfestival Amsterdam (IDFA) bestaat - sinds 1988 - wordt er jaarlijks een workshop georganiseerd, waar beginnende regisseurs onder leiding van een illustere collega een reeks korte filmpjes maken gegroepeerd rond een thema. De laatste twee IDFA-workshops werden gesponsord door de VPRO, die ook besloot het resultaat uit te zenden.

Dat laatste is niet zo'n goed idee. De zesde workshop onder leiding van Jan Blokker, de inspirator en vaderlijk hoeder van Diogenes, had als thema en titel Bestaan er nog grootouders?. Vijf debuterende regisseurs gingen elk op zoek naar de plaats die Nederlandse opa's en oma's in het huidige tijdsgewricht innemen. Het resulteerde in erg braaf en schools uitgevallen filmpjes van gemiddeld zes minuten, te kort om hout te snijden en te onpersoonlijk om voor een mini-documentaire door te kunnen gaan.

Corinne Falch portretteert in Schakels een micro-bioloog die een vergelijking trekt tussen de zorg van watervlooien voor hun nageslacht en zijn eigen rol als grootvader. De toon van het vriendelijke filmpje lijkt nog het meest op de huisvlijt van VPRO-leden in de serie Beste wervers.

Peter Constandse tracht in Zwart wit omgekeerd juist de zorg voor de oudere medemens, in onze samenleving behoorlijk geïnstitutionaliseerd, te plaatsen tegenover die in meer 'primitieve' maatschappijen. We leren er niet veel uit dat we nog niet wisten.

Zielenschemer van Ulrike Helmer is de meest persoonlijke bijdrage, al is de bedoeling van de gesprekjes tussen een voormalig punkmeisje en haar grootmoeder niet helemaal duidelijk.

De in ambachtelijke zin meest ordentelijke film heet Protest oma, waarin Rikkert Boonstra een innemend portret maakt van een grootmoeder tegen wil en dank, die haar kleinzoon bij zijn geboorte een aandeel in een windmolen cadeau doet. Ook deze activiste zou zo weggelopen kunnen zijn uit een door VPRO-leden vervaardigde televisieuitzending.

De grootste ambitie heeft wellicht Vroeger later van Ingrid Perik, die zwart-wit-fictie afwisselt met interviews in kleur met grootmoeders. Deze herinneren zich hoe zij zelf als kind naar verhalen van hun oudere familieleden luisterden. Bestaat er nog orale cultuuroverdracht? Vast wel, zoals er ook nog grootouders bestaan. De vraag stellen is haar beantwoorden. Als informatief programma, om het woord documentaire te vermijden, is de waarde van Bestaan er nog grootouders? te gering om beslag op zendtijd te rechtvaardigen. Maar de zorg van de VPRO voor een volgende generatie programmamakers is bemoedigend.