MICHAEL SMARTT OVER Porgy

Porgy and Bess, Nederlands Congresgebouw Den Haag 16-28/12 (uitgezonderd 20/12); Theater Carré Amsterdam 18/1-6/2.

“Ik zong Porgy voor het eerst in 1976 in een produktie van het conservatorium van Indiana. Daarna kreeg ik de rol in New York. Ik was daar heel blij mee, want de eisen zijn hoog. Bij elke auditie zijn de erven van Gershwin aanwezig, die meebepalen of iemand geschikt is.”

Bijna een jaar lang reist het New York Harlem Theatre, met een Bulgaars orkest, door Europa met Porgy and Bess van George Gershwin. Vanaf donderdag is deze Broadway-produktie in Nederland. Vrijdag en zaterdag traden de Amerikanen op in Lille. Vooral Michael Smartt had er veel succes in de rol van de lichamelijk gehandicapte Porgy, die verliefd wordt op Bess, een jonge, aan drugs verslaafde vrouw, die hij tijdelijk van het verkeerde pad weet te helpen.

Smartt studeerde zang aan de universiteit van Indiana en begon zijn carrière in 1971 in de musical Hair. Hij speelt Porgy al bijna twintig jaar, maar zong tussendoor ook in de opera's Faust en Romeo en Julia van Gounod, in Tosca van Puccini en in Rigoletto van Verdi. Voor zijn vertolking van Porgy werd hij in 1983 genomineerd voor de Tony Award voor de beste musicalacteur.

“De rol van Porgy verveelt me nooit, ik vind het elke keer weer een uitdaging. Er zit zoveel in, ook zangtechnisch. Porgy and Bess is in de eerste plaats een opera waarvoor klassiek geschoolde zangers nodig zijn. Maar het is ook typisch Amerikaans, met elementen uit de jazz en gospel-zang. Je moet moeiteloos van het ene genre naar het andere kunnen overschakelen.

“Mijn Porgy is in de loop der jaren veranderd. Hij is ouder geworden. Vroeger speelde ik hem veel lichamelijker, nu is hij meer vergeestelijkt, naar binnen gericht. Het is een zware rol. Omdat Porgy verlamd is, moet je voortdurend op je knieën kruipen en je met je armen voortbewegen. Dat eist fysiek erg veel.

“Porgy is geen uitgesproken prettig mens, maar hij is sterk en eerlijk. Hij is een solitair, al maakt hij wel deel uit van de gemeenschap in de vissersplaats waarin hij leeft. Porgy is iemand die zich in het leven staande weet te houden, net als Bess. Als zij in moeilijkheden is, grijpt hij zijn kans. Bess is niet verliefd op Porgy, maar de politie zit haar op de hielen en er staat maar één deur voor haar open, die van Porgy. Hij laat haar kiezen: doorgaan met haar lichtzinnige leven, of zich door hem laten beschermen. Gelukkig voor hem kiest ze voor het laatste, al is het uit opportunisme. Nadat het lot hen naar elkaar heeft toegedreven, leren ze elkaar lief te hebben.

“Op deze tournee hebben we twee Porgy's die elkaar afwisselen en twee zangeressen die om de beurt Bess zingen. Het maakt veel uit met wie je op het toneel staat. Net als in het dagelijks leven brengt ook op het toneel elke vrouw haar eigen karakter in, waardoor een andere interactie ontstaat. La-Rose Saxon met wie ik vanavond optrad is ongelooflijk lief, zacht en gevoelig - ik houd van haar stem, haar geur, haar aanraking. Ze is heel verfijnd, als porselein. Dat uit zich onder andere in de subtiele manier waarop we elkaar aanraken. De andere Bess is een heel verschillende persoonlijkheid. Ik kan ook goed met haar samenwerken, maar het is anders.

“Met andere Porgy's ga ik altijd heel kameraadschappelijk om. Ik heb een lange ervaring en geef hen adviezen en wissel ideeën uit. Eigenlijk kom ik nooit helmaal van die rol los: Porgy is always on my mind. Hoe ik de andere Porgy vind? Daar laat ik me niet over uit. Dat staat de Porgy in mij niet toe, die is nogal egoïstisch.