Ron Nachman, burgemeester van de joodse nederzetting Ariel; 'Elke bewapende Palestijn kan mijn beul zijn'

Is hij een 'ordinaire oproerkraaier', zoals sommige commentatoren in Israel menen? Of is hij 'een van de weinige mensen die het joodse vaderland nog willen redden', zoals menige Likud-stemmer denkt. Ron Nachman (51) is rechts-nationalistisch parlementariër en burgemeester van de nederzetting Ariel. Poging tot een interview met een geharnast kolonist, aan de vooravond van de Palestijnse bestuursautonomie.

'In een la van mijn bureau liggen brieven van Shimon Peres en Yitzak Rabin waaraan zij liever niet worden herinnerd'', zegt Ron Nachman triomfantelijk. 'Grotere supporters dan die twee heb ik nooit gehad. Begin jaren zeventig, toen hun regerende Arbeiderspartij de nederzettingenpolitiek uitvond, gaven ze mij complimenten en schouderklopjes. 'Moedige activiteiten! De samenleving kan er een voorbeeld aan nemen!' Weet u dat de eerste landaankopen voor de bouw van nederzettingen werden gedaan door minister Peres? En wie was indertijd de premier die hem stimuleerde? Juist, Yitzak Rabin.

'Later ontving ik ook een schrijven van Ezer Weizman, nu onze president. Hij zegende mijn werk. Die brieven zijn de brieven van draaiers, van mensen wier woorden telkens niets waard blijken, mensen die bezig zijn Israel te verwoesten. Rabin is de Israelische Bush: veel beloven, 'read my lips' zeggen en uiteindelijk het tegenovergestelde doen.

'Twee jaar geleden zei Yitzak-read-my-lips-Rabin: 'Ik zal de veiligheid van Israel nimmer in gevaar brengen.' Hij bréngt de veiligheid van Israel in gevaar. Twee jaar geleden zei hij: 'Ik zal nooit met de PLO onderhandelen.' Hij onderhándelt met de PLO. Twee jaar geleden zei hij: 'Zo lang ik leef zal ik geen deals sluiten met een pur sang terrorist als Arafat.' Hij slut deals met Arafat. Ik zeg u: Rabin is een bedrieger, een leugenaar - altijd geweest, altijd gebleven. Alleen dáárin is hij consequent.''

'Nachmans woede-taal is het kleurrijkste dat het Ivriet momenteel heeft te bieden'', constateerde correspondent Salomon Bouman vorige week in deze krant. Maar ook in het Engels geeft de burgemeester van Ariel graag fel zijn overzichtelijke visie op life and times.

Nachmans nederzetting ligt op de bezette Westelijke Jordaanoever, in het gebied tussen het smalste deel van de joodse staat en een kwijnende rivier. Met zijn schaapherders, minaretten en kampementen van bedoeïnen doet het landschap denken aan een plaatje uit een kinderbijbel. Op een zeshonderd meter hoge heuvel glimmen echter de zonnecollectoren van een hypermodern stadje, een fata morgana bestaande uit prefab-wijken, villa's en flatgebouwen. Ariel is wel een yuppie-nederzetting genoemd, een proeflokatie van Spic & Span.

Tijdens de Golfoorlog, in de dagen dat de schuilkelders onder de woningen open gingen en gasmaskers uit de keukenkastjes werden gehaald, typeerde de burgemeester zijn gemeente als 'een relaxte, vredige gemeenschap'. Momenteel straalt hij minder rust uit. Ron Nachman verpersoonlijkt het woord van schrijver Amos Oz: 'Iedere Israeli is een minister-president die ongehinderd door diplomatieke gaven zijn mening op tafel spuwt.'' De naam van zijn nederzetting kan worden vertaald met de omschrijving Leeuw van God. De eerste burger gedraagt zich als een dompteur die het dier opzweept en van zich af laat bijten.

Slogans

Behalve burgemeester is Ron Nachman een aan invloed winnend lid van de Knesset. Sinds de zomer van 1992 vertegenwoordigt hij in het parlement de oppositionele Likud-partij, de dominerende kracht in het religieus-nationalistische front dat de Palestijnse bestuursautonomie afwijst en premier Rabin betitelt als 'organisator van joodse begrafenissen'. Waarop zijn de beschuldigingen en slogans gebaseerd? Wat behelst het gedachtengoed van een kolonist? Wat wil de man die aan het hoofd staat van Israels grootste nederzetting?

'Niemand in Israel is euforisch over het akkoord met de PLO'', zegt Nachman. 'Je hebt mensen die het verafschuwen en mensen die er niet enthousiast over zijn. Meer nuances zijn er niet. Logisch: wat we meemaken is geen historische doorbraak maar een historische fout. Aan de horizon tekent zich de vernietiging van Israel af.

'Rabin manifesteerde zich het afgelopen jaar als een beginneling zonder strategie. Hij liet zich als een geslagen hond naar Arafat leiden. Politiek gezien was de leider van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie bijna een lijk - wegens zijn foute keuze voor Saddam Hussein, wegens het geldgebrek in de PLO, wegens zijn afbrokkelende autoriteit in eigen kring - maar Rabin besloot hem persoonlijk leven in te blazen. Moet u zich voorstellen: een Israelisch politicus die het leven redt van 's werelds oppermoordenaar!

'Rabin heeft Arafat geen enkle concessie afgedwongen. We horen loze woorden over het stoppen van de terreur - Al Fatah moordt gewoon dóór. Nee, wacht, laat mij uitpraten. Jimmy Carter stuurde helikopters naar Iran in een poging zijn gegijzelde landgenoten te bevrijden. Rabin probeert niet eens serieus onze dode soldaten uit Libanon terug te krijgen. Ik kan niet één onderhandelingssucces noemen. Waarom staat hij de Arabische landen toe met hem te sollen? Waarom zegt hij niet dat de beëindiging van hun boycot tegen Israel voorwaarde is voor een overeenkomst?'

Ondanks - of juist door - het tekenen van een overeenkomst escaleert het geweld in de bezette gebieden, en...

'Gebruikt u die term niet! We praten over Judea en Samaria, of we praten niet. Het klinkt cynisch, maar de toestand was vreedzamer vóór Rabins vrede aanbrak. Toen hij nog in de oppositie zat, noemde hij de Likud-regering 'de koppigheid zelve', en gaf hij premier Sjamir de bijnaam Mister No. Hij vond het begrijpelijk dat de Arabieren vochten; dat zou pas ophouden als Israel compromissen sloot. Goed, nu past hij die methode toe en

Het zijn niet alleen de Palestijnen die aanslagen plegen. De protestacties van de kolonisten komen neer op 'een joodse intifadah'. In regeringskringen worden uw geestverwanten 'moordende bandieten' genoemd.

'Om je te kunnen verdedigen, moet je de taal spreken die men jou in het gezicht slingert. Een paar maanden geleden sprak ik met u over Palestijnen die joodse burgers neerstaken en -schoten. Weet u nog wat ik zei? Het enige juiste antwoord is die aanvallers ter plekke ombrengen. Kill them on the spot! Onmiddellijk! Je moet ze niet gevangen zetten ofzo, nee: dood ze! En als de Israelische politie zulke lieden pas na een tijdje in de kraag grijpt, kunnen ze worden gedeporteerd: naar de VS en Europa, naar Nederland. Jullie zijn toch zo verliefd op de mensenrechten en vluchtelingen?''

Ron Nachman, nazaat van een Rus die in 1883 uit Odessa naar Jeruzalem emigreerde, noemt zichzelf 'een echte joodse Palestijn'. 'Ik ben geboren en getogen in Palestina. Mijn opa en vader waren ook burgemeester; mijn familie is hier geworteld, vergroeid met deze grond.''

Na zijn rechtenstudie was Nachman jarenlang op directieniveau werkzaam in de militaire industrie en de Israelische staatsomroep. 'Als zionistisch idealist besloot ik twintig jaar geleden - nogmaals, in lijn met het toenmalige regeringsbeleid - een stad te bouwen op de Westbank, deel van het Beloofde Land. Ik zie me nog met een handjevol vrienden midden in de woestijn staan. Geen boom te bekennen, geen vlinder - alleen maar zand en stof. 'Wat denk je op de berg des doods te kunnen uitrichten?' vroeg de mukthar van een nabijgelegen gehucht. 'Op stenen valt niet te leven. Zelfs mijn ezel weigert deze heuvel te beklimmen.' Ik voorspelde hem dat onze pioniersarbeid zou slagen. En kreeg gelijk.

'De verhouding tussen Ariel en Arabieren in de omgeving was de eerste tien jaar een schoolvoorbeeld van vreedzame coëxistentie. Het dorp Salfit gold als een communistisch bolwerk, maar wij deden daar boodschappen, discussieerden, maakten vrienden met wie we dineerden en doorzakten. Ze hebben alles aan ons te danken: waterleveranties, aansluiting op het elektriciteitsnet, telefoonverbindingen, medische zorg, geasfalteerde wegen, bussen... Hun infrastructuur is voor een groot deel met Israelisch belastinggeld gefinancierd. Ik vraag u: Zijn de Palestijnen zo behandeld in landen als Jordanië, Egypte en Syrië? Steek uw licht maar op in de Palestijnse stad die Assad liet platbombarderen.

'In mijn jongensjaren werd ik door Arabische kindermeisjes verzorgd. Thuis spraken we een mengeling van jiddisch en Arabisch. Ik heb altijd uitstekend met die mensen kunnen opschieten, ook als burgemeester van Ariel. Elke vrijdag kwamen de Arabieren in het koffiehuis van Salfit op me af om Salomonsoordelen te vragen: 'Zal ik een winkel beginnen? Wat vindt u van dit contract? Hoe kan ik zaken doen met de Jordaanse overheid?' Verder liet ik me wekelijks door een barbier scheren. Nee, ik was niet bang voor zijn mes.''

In 1987, het jaar dat de Intifadah uitbrak, kreeg Ron Nachman toch het gevoel dat het gereedschap van de kapper steeds twijfelender over zijn adamsappel raspte. Hij staakte de bezoeken aan Salfit. In het kader van de Palestijnse volksopstand riep het dorp zich uit tot 'bevrijd gebied'. In de verzetshaard werden regelmatig arrestaties verricht door de Israeli Defense Forces, moesten na botsingen 'martelaren' ten grave worden gedragen en zagen sommige inwoners hun huizen dichtgemetseld of platgebulldozerd.

'Veel Arabieren durfden geen contact meer met ons te onderhouden'', zegt Nachman. 'Ze voelden zich bedreigd door hun broeders, die 'collaborateurs' en masse executeerden. Op een gegeven moment was het duidelijk dat iedere Arabier die op mijn balkon werd gesignaleerd dezelfde nacht nog zou sterven.''

De inwoners van Ariel waagden zich op hun beurt niet meer in de buurt van Salfit. Natuurliefhebber Frederick Rosenfeld, die dat risico als een van de weinigen wèl nam, werd tijdens een ommetje door enkele Palestijnen vermoord. De daders vielen in handen van de politie doordat zij iets te opzichtig met zijn fototoestel rondsjouwden. 'In de camera zat een rolletje met foto's waarop Rosenfeld zijn van huis meegebrachte water en boterhammen deelde met zo'n Arabische jongen'', vertelt Nachman. 'Toen hij wegliep, plantten ze een mes in zijn rug. Zo is de natuur van Arabieren.''

De New York Review of Books onthulde vier jaar geleden dat in Ariel een volgens Knesset-leden door de burgemeester geleide vigilante militia force op poten was gezet, die bij tijd en wijle strafexpedities tegen Palestijnen organiseerde. Betrouwbare bronnen in de nederzetting Ariel beweren dat het ontwortelen van olijfbomen ('En andere, veel ernstigere represaillemaatregelen') plaatshadden met instemming van Ron Nachman. De burgemeester ontkent betrokkenheid. 'Waar hebt u het over? Olijfbomen omzagen, geweldadige acties? Daar weet ik niets van. Arabische verhalen, duizend-en-één-nacht. Dit is het Midden-Oosten, weet u nog?''

Palestijnen vegen de straten in Ariel. Palestijnen legen de vuilnisbakken. Palestijnen leggen de wegen aan. Palestijnen bouwen de huizen. Tegen een uurloon dat ongeveer de helft bedraagt van wat de gemiddelde Israeli voor soortgelijke arbeid incasseert.

Palestijnen die op zo'n manier joden ten dienste staan - curieus.

'Welnee, wonderful! Ik begrijp niet dat iemand zich daarover opwindt. Palestijnen bouwen al decennia huizen voor joden, in Netanya, Tel Aviv, noem maar op. Als ze in nederzettingen op steigers staan is dat een punt?''

Het gaat om het feit dat Palestijnen het moeilijk vinden uit economische noodzaak hun brood te verdienen met het bouwen van 'joodse' woningen op terrein dat ze als de hunne beschouwen. 'Het is een schizofrene bezigheid', zei een Palestijnse aannemer uit Salfit laatst tegen me. 'Je zet iets neer dat je het liefst onmiddellijk zou afbreken.'

'Nou, dan moeten ze het niet doen. Het is geen slavenarbeid; ze worden nergens toe gedwongen. Ze zijn niet welkom in Beiroet, niet in Kairo. Wel in Ariel. Ze kiezen er zelf voor.''

In Ariel zal het komend jaar behalve een nieuwe sporthal (ingestort na zware sneeuwval) en een gerenoveerd ontmoetingscentrum (in brand gestoken, volgens de volksmond door Palestijnen) niet veel van de tekentafels komen. De regering heeft een officiële bouwstop afgekondigd. Burgemeester Nachman procedeert er tevergeefs tegen. Ook als de rechter hem in het gelijk zou stellen, is het onwaarschijnlijk dat de metselaars en timmerlieden weer aan de gang kunnen: de vraag naar eensgezinswoningen en appartementen is door de turbulente ontwikkelingen sterk afgenomen.

'Op het ogenblik trekt Ariel voornamelijk Russische immigranten'', zegt de Nederlandse calligrafe Hella Hartman, woonachtig in de nederzetting. 'Ze vormen nu al eenvijfde van de bevolking. Angst kennen ze niet - vergeleken met anti-semitische steden als Tasjkent en Leningrad is dit een paradijsje. In de voormalige Sovjet-Unie is bovendien geen werk en de mensen treffen daar geen tien soorten kwark of Israelische roquefort in de supermarkten aan.''

Uit solidariteit met het bestuur en de burgers van Ariel besloot dr. Ozer Shield, gepensioneerd rector van de Universiteit van Haifa, onlangs te verhuizen naar de nederzetting. De Amerikaanse rabbijn Avi Weiss sloot zich bij hem aan. 'Intussen nemen nogal wat inwoners - naar schatting vijf à tien procent - de benen'', zegt Hella Hartman. 'De huizenprijzen zijn binnen korte tijd gedaald van drie naar twee ton.'' De Nederlandse besloot twee jaar geleden een vrijstaand huis te laten optrekken aan de rand van Ariel. Na slechte ervaringen met een joods bouwbedrijf ('Ze belazerden de boel, zo jiddisch als de pest') nam ze een 'ontzettend betrouwbare' Palestijnse aannemer uit Salfit in de arm. 'Ik heb het werk inmiddels laten stilleggen'', zegt Hartman. 'We kunnen het huis waar we nu in wonen niet kwijt. Ik ben niet somber. Ron Nachman beweert terecht dat wij nooit zullen opstappen. Op heldere dagen kan ik de kustlijn van de Middellandse Zee zien, en dan besef ik wat iedereen zou moeten beseffen: zonder de Westbank is Israel een piepkleine zelfmoordstrook.''

Voor Hella Hartman is het ondenkbaar dat 'joodse politici op een dag joodse soldaten opdracht geven joodse mensen te deporteren''. 'Als het zover komt, wordt het een burgeroorlog. Nachman waarschuwt daar ook voor. Ik geloof niet dat je in Ariel één huis zult vinden waar een wapen ontbreekt. Het is hier nog net geen Wild West-film, maar het scheelt verdomd weinig.''

'Als burgemeester kan ik het onmogelijk afkeuren dat burgers zich bvewapenen'', zegt Nachman. 'Er is een nieuw Libanon in wording, twintig kilometer ten oosten van Tel Aviv. Mijn mensen hebben het gevoel dat ze worden geleid door een moreel corrupte regering die hen laat barsten. Zij aan zij staan we klaar - niemand zal het laten afweten. Stop, stop! U moet ophouden mij stomme, nonsens-achtige vragen te stellen over mensen die Ariel verlaten. Dat gebeurt alleen maar wegens scheidingen, verandering van baan, enzovoorts. Waar bent u op uit? Wat wilt u aantonen? Dit gesprek heeft geen zin. Mensen als u zitten op de maan, op de zon, op een andere planeet - ver weg van de Israelische realiteit.''

Het verzet van de kolonisten richt zich onder meer tegen de komst van een Palestijnse politiemacht. Waarom...

'Open uw ogen! Het s geen politie. Het is een vermomd leger. Waar hebben de Palestijnen dertigduizend agenten voor nodig? Heel Israel telt er maar twintigduizend. In Ariel heb ik er acht à tien rondlopen. Ik ben het eens met mijn collega Pinhas Wallenstein: iedere Palestijnse politieman die ons probeert te arresteren, moet direct worden doodgeschoten. Waarom? Omdat elke bewapende Palestijn die op mij af komt om me zogenaamd wegens een verkeersovertreding op de bon te slingeren, mijn beul kan zijn.

'In Nederland weten veel mensen niet dat die Palestijnen in uniform de beschikking krijgen over Israelisch politiematerieel. PLO-leden die gaan rondrijden in onze jeeps, die onze machinegeweren dragen, die in onze politiebureaus plaatsnemen, die onze walkie-talkies gebruiken... het is ongelofelijk. Wij zullen worden bedreigd met onze eigen wapens. Hoe zou u zich voelen als Yasser Arafat en zijn mannen degenen waren die in Holland de orde kwamen handhaven?

'Het is de bedoeling dat de Palestijnse 'politiemacht' in de loop van volgend jaar ook toezicht gaat houden buiten Gaza en Jericho - in het hele gebied dat tijdens de Zesdaagse Oorlog door Israel is veroverd, inclusief Betlehem, Nazareth, noem maar op. Daarmee wordt dus het fundament van een Palestijnse staat gelegd.''

Nachman hekelt 'het feit dat de Israelische regering geen duidelijke uitleg verschaft' over de toekomst van de nederzettingen. 'We hebben geen flauw idee wat zich in de ministershoofden afspeelt. Ze vertellen niet waar we op af koersen, en waarschijnlijk wéten ze dat ook niet. Rabin en Peres zijn chauffeurs die het voertuig Israel met volle vaart door een rood stoplicht sturen, en wij - die op de achterbank 'ho' roepen - krijgen niet eens een toelichting. Ik vind dat onverantwoordelijk bestuur. U gelooft het ongetwijfeld niet, maar wij krijgen geen informatie. Ik heb Rabin vele keren uitgenodigd naar Ariel te komen om ons te vertellen welk lot Ariel wacht. Maar hij heeft het te druk met zijn vriend Arafat.''

Sprekend over nederzettingen als Ariel en Emmanuel vroeg de premier laatst in New York aan een groep rabbijnen: 'Wie moet ze eigenlijk?'

'Het is alsof Clinton tijdens een speech in Amsterdam zegt dat hij geen behoefte meer heeft aan San Francisco en Los Angeles. Mijn exegese van Rabins statement dat de nederzettingen volgens het Oslo-akkoord 'voorlopig' niet hoeven te verdwijnen luidt dat de regering haar handen over drie tot vijf jaar van ons af trekt. Maar wat dan?'

Intassir Al Wazir, lid van het Centraal Comité van El Fatah, zei recentelijk tegen NRC Handelsblad dat de nederzettingen mettertijd onder Palestijnse soevereiniteit kunnen voortbestaan: 'Ahlan wi sahlan, kom d'r bij jongens!'

'Zo'n situatie is onacceptabel. Wij zouden gijzelaars van de Palestijnen worden. Het is ook onlogisch. Israel probeert met alle macht achthonderd joden uit Syrië te loodsen. Hoe kun je tegelijkertijd besluiten dat 130.000 joden op de Westbank onder Palestijns bestuur moeten leven?-'

Hoe rijmt u de kritiek op Rabin met het gegeven dat uw eigen Likud-partij in Camp David een akkoord sloot waarin de Palestijnen uitzicht op autonomie werd geboden?

'De autonomie waarover we toentertijd spraken, betrof zelfbeschikking voor het Palestijnse volk binnen Israelische grenzen en onder Israelische soevereiniteit. Vandaag de dag gaat het over territoriale autonomie. Dáár is Likud fel tegen.''

Was het niet Likud-premier Menachem Begin die het 'land voor vrede'-principe introduceerde door de Sinaï terug te geven aan Egypte?

'Eh, Menachem Begin was niet onfeilbaar. Hij heeft fouten gemaakt, en fouten zijn er om niet te worden herhaald.''

Wat is eigenlijk uw alternatief voor het huidige vredesproces?

'Ik ben geen moderne versie van de extremist Kahane, die zei dat alle Arabieren over de Jordaan richting het oosten moeten worden gegooid. Ik ben ook geen getikte vredesduif die roept dat de joden terug moeten worden gegooid naar Tel Aviv - dan zou ik het judenrein-beginsel omhelzen. Ik geloof in de Derde Weg: samenleven in één land.

'Als de Palestijnen per se een eigen staat willen, moeten ze naar Jordanië. Let op mijn woorden: Het hashemitische koninkrijk van Hussein zal op den duur van de wereldkaart verdwijnen. Op die plek, waar de bevolking al voor de helft uit Palestijnen bestaat, zal een Palestijnse entiteit komen. Koeweit stuurde na de Golfoorlog 400.000 met Saddam Hussein sympathiserende Palestijnen terug naar Jordanië, en de wereld zweeg. De wereld zal óók zwijgen als Palestijnen uit Israel naar Amman afreizen, als koning Hussein Ibn Tala zich terugtrekt, een appartement in Londen huurt en gezellig met Margaret Thatcher gaat theedrinken. Op zijn troon kan koning Arafat plaatsnemen.

'Er zal geen Palestijnse staat of een zelfs maar een deel van een Palestijnse staat ten westen van de Jordaan verrijzen. Nooit, nóóit. Wij zullen dat voorkomen, goedschiks of kwaadschiks. Ariel valt niet op te heffen. Mijn nederzetting is een fait accompli, hét obstakel voor een Palestijnse staat. Kijk, de Sinaï kon makkelijk worden ontruimd - daar woonden slechts een paar duizend mensen. Alleen al in Ariel leven vijf-, zes-, zevenmaal zoveel Israeli's. Mocht het tot een harde confrontatie komen, dan zullen honderdduizenden joden naar de Westbank komen om hun familieleden en vrienden bij te staan in de strijd. Overigens denk ik dat het zo niet zal lopen. Israel gaat op z'n laatst in 1996 naar de stembus; ik voorzie dat het land dan weer een Likud-regering krijgt.''

U hebt geen geheim gemaakt van uw ministeriële ambities. Zou u aan de zijde van Likud-leider Benjamin Netanyahu in een volgend kabinet pogen de afspraken met de PLO terug te draaien?

De tirade wordt voor het eerst onderbroken door enkele seconden stilte. 'Er ligt een overeenkomst'', zegt Nachman voorzichtig. 'Die is goedgekeurd door Clinton, door de meest gezaghebbende staat ter wereld. Bijna alle leden van de Verenigde Naties hebben het autonomie-akkoord toegejuicht. Als een Likud-regering die overeenkomst ongeldig verklaart, maken we Israel tot een paria à la het oude Zuid-Afrika. De hele internationale gemeenschap zou zich tegen ons keren. Rabin en Peres hebben Israel langs het point of no return geleid.''

Zonder haperen begint de burgemeester aan een laatste monoloog. 'U staart zich blind op de formele kant van het geschil, op het zetten van handtekeningen, op het afleggen van plechtige verklaringen. Maar vrede in het Midden-Oosten is niet hetzelfde als vrede tussen pakweg Frankrijk en Duitsland of Koeweit en Irak. Dat waren ruzies om land, om grondstoffen. Hier woedt in feite een religieus conflict, waarin Jeruzalem dan ook ook veel meer is dan een toevallig geografisch brandpunt. Hier botsen islam, christendom en judaïsme. De Arabieren redeneren als Khomeiny: mensen die zich niet tot de islam bekeren, zijn gedoemd op oneervolle wijze te sterven. Diep in hun hart geloven ze allemaal in de jihad, de heilige oorlog. Het tekenen van een overeenkomst op politieke gronden verandert niets aan het feit dat de islam een lucifer is die het Midden-Oosten tot een brandhaard maakt.''

De islamitische partijen verloren fors bij recente verkiezingen in Jordanië. De vredesdialoog neemt fundamentalisten blijkbaar de wind uit de zeilen.

'Nee, Jordanië is een verhaal apart. Veel representatiever zijn de verkiezingen die de Palestijnse Bir Zeit-universiteit op de Westbank heeft georganiseerd. De PLO-kandidaten legden het af tegen leden van Hamas. Luister, wij staan in de frontlijn van het gevecht met de fundamentalisten. In het Westen schreeuwen ze moord en brand zodra Iran jullie lievelingsintellectueel Rushdie bedreigt, maar als fanatici hier in naam van Allah mensen afmaken, gaan de peacenikkende Westerlingen over tot de orde van de dag.

'Ron Nachman is een vreemde man', zei iemand in Ariel tegen me. 'Hij heeft de grootste mond van de Westelijke Jordaanoever, hij is een ruwe bolster - maar niemand kweekt zulke fraaie, fragiele tropenbloemen als hij.'

'Ik ben gek op tuinieren. Elk jaar krijgen we van Nederlandse sympathisanten duizenden tulpebollen, maar orchideeën vind ik het mooist. Vanwege hun kwetsbaarheid. I'm tough, ik ben een taaie, maar tegelijkertijd ben ik een erg gevoelig mens. Ik kan huilen, hoor. Ik heb oog voor de noden van mensen. Velen zijn in paniek, vrezen dat het homeland van de joden teloor zal gaan. Ik span me tot het uiterste voor hen in. Ik heb een stad gebouwd, en ik ben vastbesloten die niet kapot te laten maken. Ariel is mijn baby. Niemand biedt meer weerstand dan een moeder die ziet dat men op het punt staat haar kind te wurgen.''