Politici moeten handelsronde in Genève redden

GENEVE, 11 DEC. De Amerikaanse speciale handelsvertegenwoordiger Mickey Kantor en Europees Commissaris sir Leon Brittan zijn vandaag naar Genève teruggekeerd om te voorkomen dat de onderhandelingen over liberalisering van de wereldhandel vlak voor de uiterste datum van 15 december vastlopen.

De beide toponderhandelaars besloten hiertoe na telefonisch overleg, omdat diplomaten bij de GATT (Algemene Overeenkomst over Tarieven en Handel) gisteren niet in staat bleken enkele belangrijke hindernissen te nemen. Ook de Japanse minister van buitenlandse zaken Tsutama Hata en de Canadese minister van handel Roy Maclaren zijn vandaag naar Zwitserland gereisd.

“We moeten vaststellen dat we er op dit niveau niet meer uitkomen,” aldus een Europese functionaris. Volgens toponderhandelaar van de Europese Unie Karl Falkenberg leverden de vele vergaderingen “niets nieuws” meer op.

Vooral op het gebied van het dienstenverkeer is geen vooruitgang meer geboekt. “Deze sector staat er niet goed voor,” aldus Falkenberg. Het gaat met name om de financiële diensten, de zeescheepvaart en de audiovisuele produkten.

Het is steeds de bedoeling van de Uruguay-ronde geweest voor het eerst ook het dienstenverkeer onder de spelregels van de GATT te brengen. De internationale handel in diensten beloopt inmiddels ruim 900 miljard dollar per jaar, die in goederen heeft een waarde van zo'n 4000 miljard dollar.

De Verenigde Staten blijven erbij dat zij hun markt voor financiële diensten alleen toegankelijker zullen maken voor landen die in deze sector soortgelijke concessies doen. Washington is met deze stellingname in conflict gekomen met Latijns-Amerikaanse en Aziatische landen, in het bijzonder Japan.

Ook de gesprekken over liberalisering van de zeescheepvaart zijn in een impasse geraakt. De EU beschuldigde de VS er eerder deze week van beloften over verbetering van het Amerikaanse bod niet te zijn nagekomen, wat in Washington nadrukkelijk werd ontkend. Het Amerikaanse bod is vrij algemeen als zeer mager omschreven. Ook andere landen zijn daarom terughoudend met het doen van toezeggingen.

Volgens functionarissen van de EU komt er meer steun, o.a. van Australië, Canada en ontwikkelingslanden, voor het Europese streven de audiovisuele sector uit oogpunt van cultuurbehoud een speciale positie binnen de GATT te geven. Hiermee zou moeten worden voorkomen dat de sector uiteindelijk geheel wordt geliberaliseerd. De VS blijven bij de eis dat Amerikaanse producenten en acteurs mee moeten delen in de opbrengst van de heffing op Europese bioscoopkaartjes, films en videocassettes, omdat zij de meeste filmprodukten leveren. Kantor onderstreepte in Washington dat er geen GATT-akkoord komt, als de kwestie niet bevredigend wordt geregeld.

Kantor verklaarde gisteren ook dat Washington geen wereldhandelsakkoord zal tekenen dat de nationale anti-dumpingheffingen niet intact laat. Zijn betoog werd gisteren onderstreept door leden van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, die met hun aanwezigheid in Genève de druk op het onderhandelingsproces verder opvoeren. Het Amerikaanse Congres moet uiteindelijk een oordeel vellen over een wereldhandelsovereenkomst.

Vanaf gisteravond wordt in Genève ononderbroken onderhandeld en aan teksten gesleuteld. GATT-topman Peter Sutherland houdt er nog steeds aan vast dat zondag om middernacht algehele overeenstemming moet zijn bereikt. De Amerikaanse delegatieleider Rufus Yerxa voorzag dat het zondag een lange nacht zou worden. “Ik denk dat het tijd is de caffeïnepillen tevoorschijn te halen.”