Nasa krijgt wat terug van de verloren geloofwaardigheid; Hubble begint aan tweede leven

De Hubble Space Telescope zweeft weer vrij in de ruimte. Gisteren werd het elf ton zware en dertien meter lange gevaarte uit het laadruim van de space shuttle Endeavour getrokken, negentig graden gekanteld en losgelaten. Kort daarvoor was de eigen energievoorziening van de telescoop ingeschakeld, de elektrische verbinding met de space shuttle verbroken en het deksel dat de telescoopbuis afdekt geopend.

Volgens de NASA zijn alle reparatiewerkzaamheden geslaagd. De reparatievlucht die in reserve was gehouden voor 1994 zou in dit geval niet nodig zijn. De astronauten hebben tijdens de vijf ruimtewandelingen in totaal 35,5 uur in het laadruim van de shuttle doorgebracht. Er werden veertien belangrijke onderdelen gerepareerd of vervangen, waaronder gyroscopen (voor het richten), zonnepanelen (energievoorziening) en camera-optiek (astronomische waarnemingen).

Wanneer de astronauten maandagmorgen op aarde terugkeren, zullen zij als helden worden ontvangen. Zij hebben laten zien dat astronauten, zij het na maandenlange training op aarde, met succes belangrijke werkzaamheden in de ruimte kunnen verrichten. Daardoor hebben zij ervoor gezorgd dat de NASA wat van de geloofwaardigheid heeft teruggekregen die zij in de afgelopen jaren had verloren.

De reputatie van deze ruimtevaartorganisatie had een aantal flinke deuken opgelopen. NASA zag verschillende ruimtevaartprojecten (gedeeltelijk) mislukken en bij het verrichten van soms eenvoudige werkzaamheden in de ruimte waren de successen niet zo groot. Critici van het voorgestelde ruimtestation Freedom dat in de ruimte in elkaar moet worden gezet, wezen gretig op deze zwakte van de NASA.

Als over zes tot acht weken blijkt dat ook de vervangen en aangepaste optiek van de Hubble-telescoop goed werkt, zullen ook de astronomen in hun handen klappen. Zij krijgen dan eindelijk de telescoop die hun in 1990 was beloofd. Tot nu toe waren de astronomen die met Hubble waarnemingen verrichtten heel veel tijd kwijt met het zo goed mogelijk reconstrueren van de altijd wat onscherpe beelden. Astronomen die Hubble teleurgesteld de rug hadden toegekeerd, zullen nu weer voorstellen voor waarnemingen indienen.

De beelden van de gereviseerde ruimtetelescoop zullen in het gunstigste geval bijna tien keer zo scherp zijn als die van telescopen op aarde. Met de steeds duurder geworden ruimtetelescoop zal men dan zo scherp en zo ver in het heelal kunnen kijken, dat ook vraagstukken op het gebied van het ontstaan en de ontwikkeling van sterrenstelsels en van het heelal beter kunnen worden aangepakt. Het was vooral dit 'kosmologisch' onderzoek dat sterk te lijden had onder de fout in de hoofdspiegel van Hubble.

Maar bij NASA beseft men ook dat gecompliceerde instrumenten als de Hubble-telescoop vatbaar blijven voor problemen. NASA-wetenschapper Greg Davidson had al vóór de lancering van de telescoop berekend dat er ieder jaar 'spontaan' drie tot vier mankementen kunnen ontstaan. De praktijk heeft hem volkomen gelijk gegeven.

Men kan het tempo van deze problemen de baas blijven door om de drie jaar een reparatieploeg naar de telescoop te zenden. De eerstvolgende zijn al gepland voor 1997 en 1999. Dan zullen ook de nieuwe wetenschappelijke instrumenten worden geïnstalleerd, die nu worden ontwikkeld. Maar de problemen moeten wel blijven optreden in componenten die speciaal gebouwd zijn om te kunnen worden vervangen. Anders zal men de ruimtetelescoop niet de geplande 15 jaar in gebruik kunnen houden.