Messen en rekeningen

EEN ENKEL WOORD: de werkloosheid. Daar draaide het om op de halfjaarlijkse Europese top van regeringsleiders en het Franse staatshoofd die vanmiddag in Brussel wordt afgesloten. In het centimeters dikke Witboek dat Commissie-voorzitter Delors heeft opgesteld om de groei, het concurrentievermogen en de werkgelegenheid in de Europese Unie te bevorderen staat het in de eerste zin treffend toegelicht: “De omvang van de werkloosheid is welbekend, de gevolgen eveneens. Het bestrijden ervan is moeilijk, dat is wel gebleken”.

De eerste top onder de vlag van de Europese Unie staat in het teken van demonstranten op straat in Brussel en achttien miljoen werklozen in West-Europa. Voor de regeringsleiders is de verleiding groot om een politiek gebaar te maken en te tonen dat ze begaan zijn met de werkloosheid en het verlies van Europa's concurrentievermogen.

In Brussel liggen nogal wat rekeningen ter vereffening op de onderhandelingstafel. Niet alleen over het Witboek van Delors, ook over de GATT. Begin deze week sloten de onderhandelaars van de Europese Unie en de Verenigde Staten een akkoord over het landbouwdossier in de Uruguay-ronde. Frankrijk zag zijn lang volgehouden obstructie tegen het zogenoemde Blair House-akoord van een jaar geleden beloond met enkele aanpassingen in de beperking van de gesubsidieerde Europese landbouwexport. De EU ging akkoord met grotere toegang tot de markt voor Amerikaanse produkten en Frankrijk legde de rekening bij zijn Europese partners. Premier Balladur belde met bondskanselier Kohl en premier Lubbers om steun te verwerven voor de Franse compensatie-eis: extra steun uit de Europese kas voor de boeren en een voorstel om de Europese besluitvorming over handelssancties te verharden. Anders gezegd: of Duitsland en Nederland willen betalen voor de Franse inschikkelijkheid om de Uruguay-ronde op het landbouw-dossier niet langer te blokkeren. En of de vrijhandelaars in de EU de mogelijkheid die ze nu nog hebben om anti-dumpingmaatregelen te blokkeren, bij Frankrijk willen inleveren.

HET WITBOEK over werkgelegenheid en groei vormt al weken een bron van meningsverschillen. Afgelopen zondag nog lieten de ministers van financiën zich laatdunkend uit over de afwezigheid van Delors bij een mondelinge toelichting op de inhoud van het Witboek. Irritaties alom, temeer omdat zes dagen voor de top nog geen document met concrete voorstellen beschikbaar was. Dit liet de Commissie begin deze week bezorgen bij de regeringsleiders, van wie Delors meer politieke steun verwachtte. Wat Nederland betreft was dat juist ingeschat: premier Lubbers meldde dat 'de luchtfietserij' uit het Witboek was verdwenen. De aanzienlijk kritischer houding van minister Kok werd aldus overstemd.

Delors heeft inmiddels veel ambities teruggeschroefd en het Witboek dat resteert bevat een zinnige analyse van de economische problemen in Europa met elementen voor een oplossing, al zijn die vooral in negatieve zin geformuleerd. Terecht wijst de Commissie protectionisme, inflatie, devaluatie en arbeidstijdsverkorting als wondermiddelen voor economisch herstel af. Maar evenzeer loopt het Witboek met een wijde boog om het politiek gevoelige onderwerp van de kosten van de welvaartsstaat heen en kiest het voor royale Euro-financiering van infrastructurele projecten. Ervaringen van eerdere Euro-initiatieven leren dat geldgebrek niet het grootste groei-obstakel is. De EU beschikt al over structuurfondsen, die neerkomen op enorme overdrachten van de rijke naar de armere lidstaten.

DE LEIDERS van de Europese Unie laten zich aldus onder druk zetten door Frankrijk om de belangrijkste directe maatregel ter stimulering van de economie, de voltooiïng van de Uruguay-ronde, aanvaard te krijgen. En verder gaan ze akkoord met een Witboek dat om de kern van het werkloosheidsprobleem heendraait. Dat is dat Europa zich met te hoge lasten op arbeid uit de wereldmarkt prijst en weer moet overgaan op geld verdienen.