Las Vegas gokt hoger met grote pretparken

In het Amerikaanse gokcentrum Las Vegas wordt vandaag MGM Grand geopend, 's werelds grootste hotel/casino annex pretpark. Ruim 5000 kamers en 33 attracties uit de wereld van de Tovenaar van Oz.

Las Vegas is door de soepele wetgeving op het gebied van gokken en het sluiten van huwelijken synoniem geworden voor alles wat elders in de Verenigde Staten verboden is. Met zijn casino's, loterijen, klaar-terwijl-u-wacht-huwelijken en zijn prostitutie maakt de stad zijn reputatie van Disneyland voor volwassenen helemaal waar. Maar Las Vegas stelt zich niet tevreden met het behaalde succes. Nu legaal gokken ook elders in de Verenigde Staten wordt toegestaan, moeten nieuwe markten worden aangeboord. Met de opening vandaag van MGM Grand, 's werelds grootste hotel/casino annex pretpark, hoopt Las Vegas een geduchte concurrent te worden van beroemde toeristencentra als Hollywood en Orlando.

Toen drie jaar geleden het casinohotel The Mirage zijn deuren opende, konden velen hun ogen nauwelijks geloven: recht voor het hotel braakte een kunstmatige vulkaan om de vijftien minuten rook en vuur uit, het casino zelf herbergde een tropisch regenwoud en achter de lobby zwommen in een reusachtig aquarium echte tijgerhaaien. Het duurde niet lang of dit achtste wereldwonder werd alweer overtroefd door het sprookjeskasteel Excalibur, waar geharnaste ridders de degens kruisten en vrolijke narren tot laat in de avond kinderen en volwassen vermaakten. Er was geen twijfel mogelijk: dit was Disneyland tot de tiende macht.

Maar The Mirage sloeg onlangs ongenadig terug met Treasure Island: een 2900 kamers tellend casinohotel dat is opgetuigd als een piratennest. In het golfbad voor het hotel drijven twee schepen: een piratenschip en een Brits fregat. Elk uur maken die elkaar het leven zuur. Nadat de zeerovers het waarschuwingsschot hebben genegeerd, richten de Britten hun kanonnen op de vijand zelf: vlammen schieten metershoog de lucht in, masten breken en piraten tuimelen uit het kraaienest. Vervolgens krijgen de Engelsen een koekje van eigen deeg: een goed gemikte staaf dynamiet slaat een gat in de romp van het Britse fregat, dat rechtstandig in de golven verdwijnt. Honderden toeschouwers geven maar al te graag gehoor aan de uitnodiging om de overwinning op de Britten in het casino te vieren. Daar ziet men de gestolen buit al in de kroonluchters hangen en kan men zijn proviand aanvullen in winkels als Loot n' Booty en Damsels in Dis'Dress.

Treasure Island was nog niet open, of er was alweer een nieuwe attractie van formaat bijgekomen. Helemaal aan het eind van de Strip, de kilometers lange hoofdverkeersader van Las Vegas, op de scheidslijn van stad en woestijn, verrees een reusachtige kopie van de piramide van Cheops, compleet met Sfinx. Exploitant Circus Circus spreekt van een 'entertainment megastore' en daar is geen woord van gelogen. Uit de nok van de piramide schiet een krachtige lichtbundel tien mijl de lucht in. Laserstralen weven een waterhologram van Toetanchamon. Doordat de 2526 luxe hotelkamers tegen de vier piramidevlakken zijn aangebouwd, biedt het immense atrium ruimte aan een casino, een theater, winkelgalerijen, een Egyptisch museum, rivieren met rondvaartboten en een speelhal met de nieuwste simulatoren van de Japanse videospelletjesfabrikant Sega. Effectenregisseur Douglas Trumbull ontwierp voor Luxor een drietal hi-tech attracties. Ook zijn in Luxor niet minder dan zeven restaurants ondergebracht, waar raadselachtige gerechten als 'Astro Appetizers' en 'Cosmic Quesadillas' worden geserveerd. Helemaal aan de andere kant van de Strip heeft Circus Circus ook nog een overdekt pretpark - Grand Slam Caynon - laten neerzetten, compleet met achtbanen, metershoge watervallen en kunsttuinen met 'levensechte dinosauriërs'.

De casino's proberen zich zo te verdedigen tegen de verpletterende concurrentie van MGM Grand, het grootste casino en attractiepark van Las Vegas.

Pag.16: Pretpark voor de modale toerist

Onder één dak vindt men 5009 hotelkamers, acht restaurants, vier casino's die bij elkaar vier voetbalvelden omspannen, twee theaters, een luxueus zwembad, een 15.200 zitplaatsen tellende sport-arena waar Barbra Streisand over enkele weken voor het eerst sinds 27 jaar weer een live-concert zal geven en een themapark met 33 attracties, variërend van botsauto's ('Parisian Taxis') tot een gevaarlijke tocht in het binnenste der aarde ('Deep Earth Exploration'). Bezoekers die het casino via een replica van de MGM-leeuw binnentreden, wanen zich in de wereld van de Tovenaar van Oz, MGM's succesvolste speelfilm.

Grand, eigendom van Kirk Kerkorian, richt op het Amerikaanse publiek dat Las Vegas nog niet heeft ontdekt. “Mensen die in het verleden naar Las Vegas kwamen, zagen zichzelf in eerste instantie als gokkers,” zegt Bruny. “Wij appeleren aan het publiek dat meer wil dan gokken. En die markt is groot: 85 procent van de Amerikaanse bevolking is nog nooit in Las Vegas geweest.” Door de unieke combinatie van casino en attractiepark ziet MGM zich niet als een concurrent van de pretparken van Disney en Universal. MGM verwacht dan ook dat de investeringen van een miljard dollar snel zullen worden terugverdiend. Ondanks de enorme kosten - het hotel telt meer dan 7000 werknemers - hoeft de bezettingsgraad niet erg hoog te zijn: 88 procent, iets boven het gemiddelde. “We hebben weinig schulden,” zegt Bruny. “De verhouding tussen eigen en vreemd vermogen is bijna 1 op 1. Daardoor bevinden we ons in een veel gezondere positie dan The Mirage, dat nog met hoogrentende obligaties, junk bonds, is gefinancierd.”

Met de opening van Disneyland-achtige attracties als Luxor, Grand Slam Canyon, Tressure Island en MGM Grand lijkt voor Las Vegas een nieuw tijdperk aangebroken. De stad ontstond meer dan honderd jaar geleden langs een spoorlijn van Union Pacific. Door de geïsoleerde ligging konden prostitutie en gokken er, vrijwel ongestoord, welig tieren. Na de moord op gangster Bugsy Siegel, die in Las Vegas een van de opvallendste casinohotels liet bouwen, dreigde Washington met een federale wet tegen speelcasino's en moest de legislatuur van Nevada maatregelen nemen om schoon schip te maken. Las Vegas krabbelde in korte tijd weer overeind.

De staat Nevada profiteerde van deze groei. Alleen al aan gokopbrengsten incasseert de staat jaarlijks circa zes miljard dollar. De 22 miljoen toeristen die Las Vegas bezoeken, dragen voor 40 miljard dollar bij aan de lokale economie. Zestig procent van de arbeidsbevolking in Nevada dankt zijn inkomen aan het toerisme of de gokindustrie. Omdat over de nettowinsten geen belasting wordt afgedragen en de gokbelasting in Nevada slechts 6 procent bedraagt, verdienen de speelcasino's grof geld. Bijna vijftig procent van de winst van het Hilton-concern in de Verenigde Staten wordt gegenereerd door haar twee casino's in Las Vegas. “De casinohotels maken al winst als de bezettingsgraad boven de zeventig procent uitkomt,” zegt William N. Thompson, hoogleraar aan de Universiteit van Nevada in Las Vegas. “Is de bezetting negentig procent, dan kunnen de kamerprijzen omlaag. Je kunt hier al een luxe hotelkamer krijgen voor 30 dollar. Vindt in de buurt van de grote attractieparken in Florida maar eens een kamer voor minder dan 90 dollar.”

Lange tijd hebben de speelpaleizen in Las Vegas nauwelijks enige concurrentie van betekenis te vrezen gehad, zelfs niet van andere steden in Nevada. Het voormalige mijnstadje Reno heeft het weer niet mee en Laughlin is ondanks zijn ambities weinig meer dan een vlek op de kaart. Serieuze concurrentie kregen de casino's pas halverwege de jaren zeventig van Atlantic City aan de oostkust van de Verenigde Staten. Maar echt bedreigend voor Las Vegas is deze badplaats nooit geweest. Pogingen om in andere staten het gokken te legaliseren, stuitten aanvankelijk op politieke weerstand. Om de verspreiding van het gokken tegen te gaan waren de casino's uit Las Vegas zelfs bereid de verkiezingskassen van lokale politici elders in de Verenigde Staten te spekken. Maar het tij is toch langzaam gekeerd.

In 1988 werd ter leniging van de economische malaise van de Indianen een wet aangenomen die de exploitatie van bingohallen op Indianenreservaten toestond. Omdat er op dit gebied een wildgroei dreigde te ontstaan, drongen senatoren uit Nevada aan op maatregelen. Die zijn er ook gekomen. Inmiddels is de wet zo veranderd dat de Indianen ook casino's mogen exploiteren. Zeker dertig Indianenreservaten in Californië overwegen speelpaleizen te bouwen. De staat Mississippi heeft het gokken op rivierboten gelegaliseerd. Ook Connecticut, Texas, Pennsylvania en de stad Chicago zijn dat van plan. De grote casinobedrijven proberen daar dan ook voet aan de grond te krijgen. “Tot voor kort was het nog zo dat casino's die elders wilden beginnen in verband met met de lokale wetgeving een ingewikkelde procedure moesten doorlopen die wel zes maanden kon duren,” zegt William Thompson van de Universiteit van Nevada. “Dat is nu allemaal veranderd en daarom is het aantal casino's de laatste tijd dan ook explosief toegenomen.”

Ceasars World maakte enkele weken geleden bekend dat het voor 25 miljoen dollar een gokpaleis zal bouwen op een stuk grond van de Cahuilla-Indianen in de Californische oase Palm Springs. Mirage Resorts had plannen voor casino's in Connecticut, New Orleans, Illinois en Australië, maar moet de stap buiten Las Vegas nog zetten. Anderen zijn er sneller bij: het casinohotel Harrah's is reeds actief in New Orleans en Illinois en Circus Circus bouwt in Reno en in Tunica.

“Geld is geen probleem meer,” zegt William Thompson. “De meeste projecten worden met aandelenemissies gefinancierd. De casinobedrijven zijn op Wall Street zeer geliefd. De meeste staan er financieel goed voor. De aandelenkoers van Circus Circus, dat in 1993 de stap naar de beurs waagde, is de laatste tien jaar zelfs met 1400 procent gestegen. Nieuwe casino's worden in hoog tempo uit de grond gestampt. Excalibur werd in twintig, Luxor zelfs in achttien maanden gebouwd.”

Thompson schat dat de casino's van Las Vegas verantwoordelijk zijn voor twintig procent van de gokomzetten in de Verenigde Staten. Ook internationaal hebben deze speelpaleizen het leiderschap in handen. “In de rest van de wereld vind je nauwelijks een massamarkt voor gelegaliseerd gokken. De casino's worden er zelfs aan banden gelegd. In Engeland mogen ze niet adverteren, in Duitsland moeten ze tachtig procent belasting betalen en in Nederland zijn ze niet 24 uur per dag open. Ons parool is: als je het gokken omarmt, kun je er maar beter van houden ook.”

Om te voorkomen dat Las Vegas, het 'Detroit van de gokindustrie', zal lijden onder de hevige concurrentie van casino's in andere staten, willen de grote gokpaleizen zich nu richten op de modale toerist. Instemmend citeert Circus Circus het trendanalysebureau Faith Popcorn, dat voorspelt dat de herwaardering van het gezinsleven en de zucht naar avontuur het gedrag van de toerist zullen bepalen. “Het nieuwe Las Vegas appelleert aan de volwassen geworden generatie van babyboomers, die geld hebben en geamuseerd willen worden,” zegt bestuursvoorzitter William Bennett van Circus Circus. William Thompson van de Universiteit van Nevada waarschuwt nu reeds voor de mogelijke gevolgen. “Er komen meer gezinnen met jonge kinderen naar Las Vegas. Als we niet uitkijken kweken we de volgende generatie gokverslaafden.”

Plaatselijke politici zitten daar niet mee. Zij moedigen elk nieuw project aan. Zo zal boven de casinowijk in 'downtown' Las Vegas waarschijnlijk een reusachtig dak worden gebouwd, nu Mirage-topman Steve Wynn zijn plannen om de binnenstad om te toveren tot een 'klein Venetië' - compleet met grachten - heeft laten varen. ITT Sheraton gaat voor 1 miljard dollar bij het Desert Inn Hotel een 5000 kamers tellend casinohotel bouwen. Donald Trump zou een oogje hebben laten vallen op het terrein van het casino Bally's. En Caesars World wil zijn exuberante casinohotel in Las Vegas uitbreiden met een extra vleugel, The Casino of the God's. Voor nostalgie is geen plaats meer in het nieuwe Las Vegas. Enkele weken geleden werd het legendarische Dunes-casino - nu van Steve Wynn - ten overstaan van een miljoenenpubliek opgeblazen. Uit de brokstukken zal een nieuw hotel verrijzen.

Maar kan Las Vegas de verwachte toeloop van toeristen eigenlijk wel aan? William Thompson vreest het ergste. “De verkeerschaos is al bijna net zo erg als in Los Angeles, en het gevaar is groot dat we over vijf jaar zonder water komen te zitten. Las Vegas krijgt al zijn water van Californië en daar zitten ze al op een droogje.”