Kinderen niet voor onbepaalde tijd in de cel

In NRC Handelsblad van 27 november staat F. Kuitenbrouwer stil bij de veroordeling wegens moord tot detentie voor onbepaalde tijd van de Engelse kinderen A en B, in de zaak Jamie Bulger. Hoewel de Engelsen een leeftijdsgrens van tien jaar hanteren voor strafrechtelijke verantwoordelijkheid om via het jeugdstrafrecht bestraft te worden, achtten de Engelse rechters het van belang deze kinderen via het volwassenstrafproces te veroordelen. Met pruiken en openbare zitting. Het vonnis luidde: “You will be securely detained for very, many years until the home secretary is satisfied that you have matured and are fully rehabilitated and no longer a danger to others.” Een niet ondenkbare reden voor deze zware bestraffing zou kunnen liggen in het feit dat deze rechtzaak een signaalfunctie diende te vervullen; een signaal naar potentiële daders maar evenzeer naar hun ouders.

Hoewel in Nederland kinderen beneden de twaalf jaar niet strafrechtelijk verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor door hen gepleegde feiten, kunnen daarnaast alleen 16-18 jarigen indien de ernst van het feit en de persoonlijkheid van de dader daartoe aanleiding geven, via het volwassenen-straf(proces)recht berecht worden.

Onduidelijk is of de twee Britse kinderen hun straf voortgezet zullen zien na hun 21e jaar. Ondanks het zeer ernstige karakter van dit delict lijkt het inhumaan om 11-jarigen voor zo'n lange periode uit de samenleving te halen, zeker als bedacht moet worden dat de vormende periode van een mensenleven zich voor een groot deel tijdens die bewaring af zal spelen. Tevens is het merkwaardig hen via het volwassenstrafproces te berechten maar ze geen inzicht te geven in de lengte van hun detentie. Ook kinderen zouden moeten weten waar ze aan toe zijn, hebben juist behoefte aan rechtszekerheid. Door niet expliciet in het vonnis op te nemen hoeveel jaren hun 'straf' zal beslaan, lijken ze nog meer dan gewone delinquenten afhankelijk van de overheid.

Ook lijkt dit vonnis strijdig met internationaal recht. Voor Engeland is op 15 januari 1992 het Internationale Verdrag inzake de rechten van het kind van kracht geworden. Een verdrag dat streeft de positie van kinderen te verbeteren; ook van delinquente kinderen. Vanaf dat moment mocht van de rechterlijke macht verwacht worden dat zij handelden conform de beginselen neergelegd in dat verdrag. In de artikelen 37 en 40 wordt de behandeling van kinderen op strafrechtelijk terrein geregeld. Deze behandeling moet onder andere in overeenstemming zijn met de menselijke waardigheid van kinderen, met het respect van het kind voor de fundamentele mensenrechten van anderen, met de wenselijkheid om de herintegratie van het kind en zijn constructieve rol in de maatschappij te bevorderen en met zijn leeftijdsafhankelijke noden.

De Engelse uitspraak inzake de kinderen A en B lijkt niet aan deze eisen te voldoen. Wanneer is de Engelse overheid overtuigd van hun volwassenwording? Is het conform iemands waardigheid hem jaren in onzekerheid te laten over de lengte en inhoud van zijn straf? Hoe worden ze voorbereid op resocialisatie?