KERK

The Church Hesitant, a portrait of the Church of England today YSENDA MAXTONE GRAHAM 249 blz., Hodder & Stoughton 1993, ƒ 65,65

Niet alleen staat er een komische tekening op de omslag van Ysenda Maxtone Grahams boek over de Engelse kerk, van de achterflap moedigt haar eigen portret de lezer aan met een grappig kerks lachje.

Voor veel ontkerstende lezers zijn grappig en kerks onverenigbare begrippen. Zij moeten dit boek eens lezen, dan zien zij dat het samen kan. Hoewel de schrijfster een medewerkster is zowel van de Church Times als van de Sunday Telegraph en de Tatler is zij vrij van plechtigheid en gemoedelijkheid. Zij is een vlug en sociaal vaardig Engels meisje dat op haar eigen toon overal terecht kan.

Thuis gingen wij niet naar de kerk, schrijft zij: ik vond christenen zielig omdat zij zo bleek waren. Pas na haar studie in Cambridge ontdekte zij dat het christendom haar iets te bieden had en de laatste jaren heeft zij honderden kerken bezocht, voor het boek maar ook voor zichzelf. Waar is uw eigen kerk? vroegen dominees haar, en dan antwoordde zij, 'I'm still shopping around, actually.'' De geestelijken vonden het geen goed idee, dat rondkijken naar wat haar het best bevalt: het gaat er niet om wat je uit een kerk haalt, zeiden zij, maar wat je er instopt.

De vlugge Ysenda is zich ongedwongen heen en weer blijven bewegen tussen de buitenkant en het binnenste van haar onderzoekterrein. Het is haar gemakkelijker gemaakt dan het voor een Nederlandse zou zijn die wilde schrijven over de Hervormden. De Engelse Kerk heeft nog altijd iets van een openbare instelling, in zoveel varieteiten van bijna-RK via vriendelijk-gezellig tot bijna-Presbyteriaans, dat iedereen er wel eens mee te maken krijgt en dat er weinig antagonisme tegen bestaat.

Wel kan de beschouwing ervan te ingewikkeld of te goedig worden, maar niet in dit boek. Er staat een afgewogen kleurrijk verslag in van een bezoek bij de Anglicaanse Benedictijner nonnen van West Malling in Kent, die hoogstens veertig minuten per dag mogen praten; er is een hoofdstuk dat weinig mannen hadden kunnen opbrengen over de kerkinterieurs en de gewaden van de geestelijken; en aartsbisschop Ramsey wordt geciteerd met zijn uitspraak dat hij een minuut per dag besteedde aan gebed maar er zich een uur lang op voorbereidde. In het hoofdstuk over Anglicaans eten en drinken wordt de bleekheid waar de schrijfster het eerder over had, verklaard vooral door te veel binnen zitten en koekjes eten met geloofsgenoten, en verder door gebrek aan zelfvertrouwen en gebrek aan ijdelheid.

Zo is de aarzelende kerk verkwikkelijker afgebeeld dan iemand had kunnen voorzien. De stemming is niet eens somber over de leegloop op zondag, want die blijkt in sommige parochies bijna ongedaan gemaakt te worden. Lezers die de zwaarste problemen van het geloof en zijn rol in de samenleving besproken willen vinden, hebben aan dit boek niet genoeg, maar neutrale belangstellenden die zich wel eens afvragen wat voor mensen Anglicanen zijn worden er wijzer van.