Inval

In het holst van de nacht, zo las ik een paar weken geleden in een landelijk verspreid ochtendblad, deed een zwaar bewapend arrestatieteam van de Rotterdamse politie een inval in de woning van een alleenstaande vrouw. Wie af en toe een spannende 'crimi' op televisie volgt weet hoe dat gaat. Donkere schimmen drukken zich ter weerszijden van de voordeur met de rug tegen de muur. Maar het profiel, de uitgestrekte rechterarm met pistool, de gebogen linkerarm met koevoet en de zware politielaarzen ziet men dwars op de muur in een magische, van Egyptische obelisken afgekeken stand. Op het afgesproken tijdstip T een kort bevel van de in de eikeboom op het pleintje geklommen commandant. Dan gaat alles bliksemsnel. Tot ver in de omtrek hoort men het geluid van brekend glas, de voordeur hangt uit zijn voegen, de commandant trekt in de eikeboom aan de sirene en de vrouw is niet meer alleen. Even kijkt zij verwilderd op, dan zakt zij ineen naast haar bed, ongeveer zoals Christine ineen zeeg toen het fantoom van de Opera zijn masker aftrok. De leden van het arrestatieteam bonken de trap op en af, schieten hun pistolen leeg en lopen hier en daar wat meubels omver. Een van hen holt terug naar de eikeboom om de commandant eruit te helpen en dan staat het hele troepje hulpeloos om hem heen, wachtend op nadere instructies. De commandant raadt ze even te gaan zitten en een colaatje te nemen uit de ijskast. Die is toch omgevallen en de vrouw zal het ze niet kwalijk nemen.

Waartoe dit geweld? In het ochtendblad lees ik dat een ex-vriend van de vrouw een geintje wilde uithalen. Aan de politie had hij gemeld dat hij drie gewapende mannen - mafiosi waarschijnlijk - het huis had zien binnengaan. Maar er waren geen mannen. Hij had het verzonnen om zijn vroegere vriendin aan het schrikken te maken. Goed dat de politie er is.

Tenminste drie juridische vragen doen zich voor. De eerste is of de politie (de gemeente Rotterdam) de kosten die zij zelf heeft gemaakt op de ex-vriend kan verhalen. Tenslotte zijn er een aantal manuren - zeventien, lees ik - aan deze zaak besteed. Ook moest de officier van justitie worden gealarmeerd en moest een gemeente-ambtenaar uit zijn bed worden gehaald om in nachtelijke overuren op het gemeentehuis een plattegrond van het huis op te halen opdat het arrestatieteam zich goed kon oriënteren.

De tweede is of de vrouw haar schade, de immateriële daaronder begrepen, op haar ex-vriend kan verhalen. Een derde vraag is of zij die schade - want die ex-vriend betaalt toch niet - wellicht ook kan verhalen op de politie, d.w.z. de gemeente Rotterdam.

De eerste vraag komt de laatste tijd in allerlei varianten aan de orde. Eerder schreef ik op deze plaats over een man die een tot over de grens reikend rampenplan in werking stelde omdat hij in zijn haast om een zakje patat warm thuis te brengen een verlaten douanehuisje omver reed. Bij mijn weten is die zaak niet voor de rechter gekomen maar ik denk dat de bij het rampenplan betrokken overheden hun eigen kosten moeten dragen. Zij hebben nu eenmaal een publiekrechtelijke taak en die moeten ze uitvoeren. Maar ons geval ligt anders. Wie de overheid met een valse melding op een dwaalspoor brengt, veroorzaakt onnodige kosten en dat is onrechtmatig.

Ook tegenover de vrouw heeft de ex-vriend onrechtmatig gehandeld. Hij had kunnen voorzien dat de politie op zijn tip zou reageren. Dat de politie daarbij wat uitbundig is opgetreden komt voor zijn rekening.

De derde vraag is de lastigste. Moet de politie schadevergoeding betalen wanneer zij in de rechtmatige uitoefening van haar functie een woning binnendringt? Laten we aannemen dat de melding zo serieus klonk dat deze het politie-optreden rechtvaardigde. Moet de politie dan niet vrijuit gaan?

De Hoge Raad heeft in een reeks gevallen anders beslist. Laatst nog bij de inval van de politie in de woning van B., die ervan verdacht werd de voortvluchtige ontvoerders van mevrouw Van der Valk in zijn woning te verbergen. Achteraf bleek dat B. er niets mee te maken had. Daarmee kwam volgens de Hoge Raad de rechtvaardigingsgrond voor het politie-optreden te vervallen. De politie - in dit geval de Staat - moest de schade aan B.'s woning vergoeden.

In ons geval had de politie niet eens wat tegen de vrouw. Ze maakt dus een goede kans. En de cola moet de politie in elk geval betalen.