Beurs wil controle op 'grootbanken'

AMSTERDAM, 11 DEC. Het toezicht van de Amsterdamse effectenbeurs op de grote banken, die ook de grootste partijen vormen in de beurshandel, staat ter discussie.

De beurs overweegt de controle op de 'grootbanken' ABN Amro, ING, Rabo en Credit Lyonnais te verscherpen en heeft gisteren meegedeeld “nader te bekijken of het nodig is de controles bij de grootbanken aan te passen”.

De studie van de beurs gebeurt officieel “met het oog op de vernieuwde handelssystematiek”, die volgend jaar wordt ingevoerd in Amsterdam. Op de achtergrond speelt echter ook de recente publiciteit over malversaties bij de voormalige NMB Postbank (tegenwoordig ING Bank), die wel bij ING bekend waren maar niet aan de beurs werden gemeld. Naar aanleiding daarvan wil de Vereniging van Commissionairs dat ook de grote banken voortaan worden onderworpen aan controles van het controlebureau, die nu al nagenoeg alle beursleden controleert. Volgens voorzitter J.H. Welsch “staat of valt” het vernieuwde handelssysteem met een effectief toezicht op de grootbanken.

Voor de grote banken geldt de zogeheten 'voordeur-controle', die in 1985 is vastgelegd in een convenant tussen de beurs en de vereniging van banken. Het controlebureau van de beurs laat bij deze banken de controle over aan de interne accountantsdiensten. De achtergrond van deze regeling is, dat de beurs het zinloos vindt om zijn accountants het werk van de interne accountants nog eens te laten overdoen. Wèl moet een grootbank eventuele overtredingen van de beursregels melden aan het controlebureau.

Op 25 november onthulde deze krant de malversaties van twaalf handelaren bij de effectenafdeling voormalige NMB in de jaren '89 en '90, waarbij onder meer beursregels werden geschonden. De interne accountantsdienst (IAD) van ING Bank was hiervan op de hoogte, maar ING verzuimde de beurs in te lichten. Inmiddels heeft het controlebureau van de beurs het dossier over de zaak opgevraagd bij ING “Voor ons is het een schok dat ING de beurs niet heeft ingelicht; het blijkt dat de grootbanken in een glazen huisje leven”, zegt Welsch.

Op 1 december verzond Welsch een brief naar beursvoorzitter drs. B.F. baron van Ittersum met het verzoek dat “de controle bij de grootbanken even consciëntieus gaat plaatsvinden als bij de commissionairs”. De brief is 2 december in het beursbestuur besproken. Donderdag antwoordde Van Ittersum dat “controle op basis van deze overeenkomst (het 'voordeur-convenant', red.) even deugdelijk plaatsvindt en de bevindingen even trouw gerapporteerd worden als bij de andere leden”. Van Ittersum voegde daaraan toe: “Mocht blijken dat dit in casu (ING, red.) niet het geval is geweest, dan zal dit zeer ernstig worden opgenomen”.

Commissionairs-voorziter Welsch aan dat de 'voordeur-controle' op de helling moet: “Het controlebureau moet voortaan ook bij de banken naar binnen kunnen om controles te verrichten als we het nieuwe handelssysteem tot en succes willen maken”. In het vernieuwde handelssysteem zijn marktpartijen verplicht al hun aankoop- en verkooporders in het centrale computerscherm te tonen. De commissionairs zijn bang dat de grootbanken zonder voldoende controle 'binnenshuis' de aankoop- en verkooporders op elkaar laten aansluiten en daarmee de centrale markt uithollen. Volgens sommigen gebeurt dat nu al. Welsch: “Van hoeklieden heb ik wel eens gehoord - ik weet niet of het nog zo is - dat er geen orders boven de duizend aandelen meer worden afgegeven, maar dat de grootbanken die binnenshuis afhandelen.”

De beurs deelt de zorg over de controle op het toekomstige handelssysteem , maar gaat ervan uit dat de rol van de interne accountantsdiensten ook in de toekomst niet verdwijnt. “Als we die zouden vervangen hadden we hier 100 accountants extra nodig. Wel kijken we of het nodig is aanvullende maatregelen te nemen”, zegt een woordvoerder.

De Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE) laat alleen weten geen voorstander te zijn van “in house matching”. ING erkent dat er “binnen de beurs een discussie loopt', maar wil pas reageren als er meer details bekend zijn. De vereniging van banken waarmee het huidige convenant loopt weigert commentaar.