Uitslag Onderzoek lezen

Leesbeesten, zo noemen veel kinderen die aan het leesonderzoek meededen zichzelf. Ze lezen in bed en in bad, in de trein en op de wc. Sommigen lezen zelfs onder de douche. Aan het leesonderzoek deden ongeveer driehonderd kinderen mee, 180 meisjes en 120 jongens. De gemiddelde leeftijd was tien jaar.

Spannend en saai

'Ik vind een boek goed als er een goed verhaal in zit, als er gevoelens van mensen in voorkomen, als het spannend is en als er geintjes inzitten. Ook vind ik een boek goed als er problemen in voorkomen, zoals oorlog, werkeloosheid of iets dergelijks.' Dat schrijft Meinke de Lignac (12) en de meeste kinderen zijn het met haar eens. Een boek moet op de allereerste plaats spannend zijn, vonden 200 kinderen. De helft van de kinderen wil ook om een boek kunnen lachen. Meisje houden bijna evenveel van boeken waar je om kunt huilen. Als het maar wel goed afloopt. Een boek kan veel vertellen over het verleden, maar ook als het in het heden speelt moet het realistisch zijn. 'Een boek is voor mij geen goed boek als ik niet snap waarom mensen of kinderen iets doen wat ik zelf nooit zou doen,' zegt Fieke Hoogvliet (10). Het boek moet goed geschreven zijn, en je moet je helemaal kunnen inleven, zodat het net lijkt alsof je het zelf meemaakt. Het boek moet helemaal over je heen spoelen, vindt Heleen van Huyekom (8). Het moet net lijken alsof je in de bioscoop zit, schrijft Roderik van de Ploeg (12).

Het onderwerp is ook belangrijk. Suzanne Rademaker (11) denkt bijvoorbeeld dat over politiek geen spannend boek geschreven kan worden. Dat kan wel over paarden en over de oorlog. Renate Maria (12) houdt erg van boeken over de Tweede Wereldoorlog 'waarin de joden onderduiken. Ik leef me dan helemaal in.'

Boeken zijn slecht als ze saai zijn, vonden meer dan honderd kinderen. Carine (8) uit Brussel: 'Saai is zoals het thuis gaat.' 'Ik vind een boek stom als een saai onderwerp ook ontzettend saai wordt beschreven,' schrijft Maaike Bosman (12). Ook boeken over 'iets niet bestaands', zoals aardmannetjes of kabouters, zijn stom. Te veel fantasie is heel irritant. Een boek moet zeker niet in de ik-vorm geschreven zijn. Want dan wordt er veel te veel in gedacht.

Te moeilijke en te kinderachtige boeken zijn ook niet goed. Jantine van Vliet vindt een boek stom 'als er bijvoorbeeld opstaat dat het voor de leeftijdsgroep van acht tot en met twaalf is en als je wel goed kunt lezen maar het toch niet begrijpt.'

De mooiste boek top vijf

Driehonderd kinderen kozen samen 163 verschillende boeken als mooiste boek. Dit zijn de meest geliefde boeken, waaronder ook veel stripverhalen:

1. Blauwe plekken van Anke de Vries

2. Matilda van Roald Dahl

3. Donald Duck van Walt Disney/Carl Barks

4. De G.V.R. van Roald Dahl

Pietje Bell van Chr. van Abcoude

Snelle Jelle van Ad van Gils

5. Alleen op de wereld van Hector Malot

Arendsoog van P. Nowee

Asterix van Uderzo en Goscinny

Sjakie en de chocoladefabriek van Roald Dahl

Suske en Wiske van Willy VandersteenUitgeverij Lemniscaat wordt ook een paar keer genoemd als de beste schrijver. Niet iedereen vond het even gemakkelijk om uit te leggen waarom zijn lievelingsboek zijn lievelingsboek was. Een paar pogingen:

Astrid Severijnen (8), over Blauwe plekken, dat vorig jaar bekroond werd door de Kinderjury: 'Ik vind dit het mooiste boek omat Judith voor iedereen geheim moet houden dat ze door haar moeder wordt geslagen. Dat is heel zielig.'

Jessica Piët (10) ook over Blauwe Plekken: 'Ik vind het boek goed omdat ze laten zien hoe het is om mishandeld te worden in een goed verhaal.'

Jeroen Wolff (7) over Sjakie en de chocoladefabriek: 'Het is heel erg spannend én het gaat over chocola.'

Michael Kurtz, 9, over Snelle Jelle: 'Ik vind het boek mooi omdat het niet over één bepaald onderwerp gaat, en omdat het sportief is en over een leuke sport gaat en omdat het spannend is.'

De meeste kinderen hebben hun lievelingsboek wel drie of vier keer gelezen. Sommigen lezen het expres maar één keer. Jantine: Ik ben bang dat ik mijn lievelingsboek anders saai ga vinden.

Eetlezen

De meeste kinderen, 180, lezen 's avonds in bed voor ze gaan slapen. 'Want ik speel overdag,' zegt Joram (10). 'Als ik 's avonds niet lees, kan ik niet slapen,' schrijft Dionne de Wit (10). Veel kinderen lezen ook als ze wakker worden. Op school lezen kinderen als ze klaar zijn met hun werk en zich vervelen. Thuis lezen ze als er niets op de televisie is, of als ze niet naar buiten kunnen omdat het regent. De echte leesbeesten lezen natuurlijk altijd en overal. 'Ik zou ook wel onder het eten willen lezen, maar dat mag niet,' schrijft Liesbeth Smits (9). Dan wordt het boek vies.

Voorlezen

Michèle Hendrik (12): 'Ik vind het leuk om voorgelezen te worden als iemand dat goed kan, maar ik denk dat ze me daar nu te oud voor vinden.' Honderd kinderen, meestal jonger dan tien, worden elke dag door vader of moeder voorgelezen. Voor de ouderen is er soms een oplossing voor handen: 'Ik luister altijd mee als mijn broertje wordt voorgelezen,' schrijft Welmoed Damsma (10).

'Mijn vader leest Karl May voor, ik mag dat zelf niet lezen, want er staan soms ongeschikte dingen in,' vertelt Wim Schepel (9).

Meer dan de helft van de kinderen wordt op school wel voorgelezen door meester en juf, bijvoorbeeld tijdens het melk drinken. De meester van Wietse Wiersma, 12, uit Jirnsum leest Holland onder het Hakenkruis voor, de juf De vreemde zwerftocht.

Boekbezit

'Ik ben een redelijke boekenwurm. Ik koop vaak boeken want ik wil ze altijd kunnen lezen, schrijft Roderik van de Ploeg (12). 'Alleen een nadeel: mijn zakgeld gaat eraan.' Maar zeventig kinderen kopen zelf wel eens een boek, van wie de helft tijdens de Kinderboekenweek. Bijna iedereen krijgt wel eens een boek, vooral voor de verjaardag. Sinterklaas en de Kerstman geven niet vaak boeken.

Boeken kopen is zonde van het geld, vinden de meeste kinderen, want je kunt ze lenen in de bibliotheek, en daar gaan 250 kinderen een keer in de week naar toe. Zora Witteveen (11): 'Toen ik nog geen lid was van de bibliotheek leende ik boeken van mijn vriendinnetje, we speelden ook bibliotheekje en ik had in al mijn boeken een kaartje gedaan. Alleen mijn vriendinnetje las niet zo snel dus duurde het heel lang voordat ik mijn boeken terugkreeg. Dat vond ik niet zo leuk, dus zijn we er maar mee gestopt.'

Sjohn (12) uit Coevorden, heeft maar 1 boek. Dat is Dik Trom. 'Ik vind het geen leuk boek.' De meeste kinderen hebben thuis tussen de tien en de vijftig boeken. Gelezen hebben ze er veel meer, in ieder geval meer dan honderd, maar hoeveel precies weet alleen Liesbeth Smit (9): 'Ik heb er plusmin 170 gelezen dat weet ik want ik heb een boekenboek. Daar schrijf ik alle boeken in die ik heb gelezen met een cijfer hoe goed ik het vind erachter.'

Oude boeken

'Soms lees ik wel boeken van m'n vader maar m'n ouders zijn gescheiden, vandaar soms. De oude boeken zijn wel anders geschreven, maar niet minder sensationeel,' vindt Daan Smits (12). 150 kinderen lezen wel eens in de kinderboeken van hun ouders, maar slechts drie vonden die boeken beter dan moderne kinderboeken. Onder hen ook Marjolijn Landen (12): 'Ik vind ze vaak leuker dan nieuwe boeken. Boeken van vroeger zijn wat komischer en de schrijvers van toen hadden een heel andere fantasie. Boeken van tegenwoordig zijn vaak detective verhalen, ze hebben bijna allemaal met diefstal te maken.'

Er zijn nog meer verschillen: in de oude boeken staan veel moeilijke woorden die ook nog eens anders gespeld zijn. En: 'Ik lees soms de Kameleon van H. de Roos. Het is best grappig als je dat leest. Voor iets waar je nu ƒ 10 voor betaalt, betaal je daar 25 cent,' zegt bijvoorbeeld Lisanne. Veel kinderen is dat opgevallen.

Jakob van Bethlehem (11) zag nog als verschil dat kinderen in oude boeken 'altijd braaf en lief zijn, die van nu zijn bijna altijd ondeugend en brutaal'. Overigens is het moeilijk te bepalen wat oud is, sommige kinderen vinden Annie M.G. Schmidt al ouderwets.

Schrijver top tien

Van de 300 kinderen had ongeveer eenderde een lievelingsschrijver, sommigen konden niet kiezen en noemden er meer dan een. In totaal werden ongeveer vijftig verschillende schrijvers genoemd. Dit zijn de tien populairste:

1. Roald Dahl 2. Annie M.G. Schmidt 3. Paul Biegel 4. Anke de Vries 5. Thea Beckman 6. Evert Hartman/ Jacques Vriens 7. Astrid Lindgren 8. Jan Terlouw 9. Guus Kuijer 10. P. Nowee/Ad van Gils Roald Dahl is verreweg de meest geliefde schrijver. Hoe dat komt? Omdat hij zulke spannende en grappige boeken schrijft, die natuurlijk nooit saai zijn. 'Ik hou van afwisseling,' zegt Sander Kamperman (12), 'maar Roald Dahl gaat nooit vervelen.'

Merkwaardig is dat niet veel kinderen de schrijver van hun lievelingsboek als lievelingsschrijver kozen. Een meisje dat haar naam is vergeten op te schrijven vond bijvoorbeeld Belle en het beest het mooiste boek, maar haar lievelingsschrijfster is Joke van Leeuwen.

Omgekeerd hebben sommige populaire schrijvers geen boeken in de boeken top vijf. Die schreven dan zoveel boeken dat ieder kind een andere favoriet kan hebben. Van Thea Beckman werden bijvoorbeeld zeven verschillende titels genoemd, van Evert Hartman vijf.

De lievelingsschrijvers van Marjolijn Landen zijn Ole Lund Kierkegaard en Roald Dahl. 'Maar het jammere is, dat Ole Lund Kierkegaard en Roald Dahl al dood zijn, zodat er niet meer boeken van die schrijvers komen.'

Willen de schrijvers die nog leven alsjeblieft snel weer een boek schrijven? Veel kinderen vragen erom.

Spreekbeurt

'Een zeehond is mijn lievelingsdier. Dus daar lees ik ook veel over. Jammer dat het zo slecht met hem gaat,' schrijft Joris Raven (11). De helft van de kinderen leest wel eens een informatief boek. Vooral boeken over hun hobby's en over dieren, zoals paarden en dinosaurussen. Sommige kinderen lezen alleen informatieve boeken als het moet, voor een werkstuk of een spreekbeurt. Maar anderen lezen weer nooit verzonnen verhalen. Hendrik Meeuwese (11) leest zelfs het liefst 'folders van de reclame'.

Schrijven

Felice 't Wout (7) vindt lezen 'een van de allerfijnste dingen'. Daarom gaat ze later zelf boeken schrijven.

Zouden alle mensen die boeken schrijven veel lezen? Dat hoeft niet. Sander Bisschops (12) houdt helemaal niet van lezen. Maar hij is wel een verhaal aan het schrijven. Op de computer. Het heet IJzeren Pietje.

Prijs

Meinke Lignac uit Voorburg heeft het best uitgelegd wat zij van boeken vindt. Misschien kan Evert Hartman speciaal voor haar een nieuw boek schrijven. Hij is haar lievelingsschrijver, en ze heeft alles van hem al uit. Maar voor het zover is, mag ze vast een boek van iemand anders uitzoeken.