Schrik, bokkigheid en euforie van Scrooge

Voorstelling: Scrooge! naar Charles Dickens. Bewerking en regie: Bruun Kuijt. Spelers: Coen van Vrijberghe de Coningh, Carolien van den Berg, Frits Lambrechts, Joep Onderdelinden, Wivineke van Groningen, Sander de Heer, e.a. Toneelbeeld: Geert Gratama. Gezien: 9/12 in theater Bellevue, Amsterdam. Aldaar t/m 25/12, 12.30 uur.

Scrooge! heet van oorsprong natuurlijk A Christmas Carol - en het is niet helemaal duidelijk waarom Bruun Kuijt zijn bewerking die andere naam heeft gegeven, want hij heeft het verhaal verrassend trouw samengevat. De schraapzuchtige Scrooge die alle kerstdagen geërgerd tot sentimentele onzin verklaart, maar in de nacht van 24 op 25 december tot inkeer komt omdat drie geesten hem achtereenvolgens confronteren met de kersttijd van zijn jeugd, de kersttijd van het heden en de kersttijd van de toekomst.

In een filmische enscenering heeft Kuijt voor deze lunchpauzevoorstelling alle hoeken van de hem toebedachte ruimte benut om het kader voor dit moralistische sprookje te scheppen: sneeuw op de vensterbank en op de schouders van wie zojuist nog buiten liep, een gietijzeren lantaarnpaal, grijze doeken voor het kantoor van Scrooge & Marley, een karige tafel voor het gezin van zijn klerk, een orgeltje in de hoek en een geluidsband vol brass bands. Met zichtbaar plezier en toegewijde ernst - altijd een mooie combinatie - spelen de acteurs hun dubbel- en driedubbelrollen, soms slechts luttele zinnen, maar alles met toepasselijke intonatie en de vereiste vaart (want het verhaal moet in een uur verteld worden).

En allemaal cirkelen ze rond het middelpunt van de voorstelling: de Scrooge van Coen van Vrijberghe de Coningh. Kromgetrokken, met vervaarlijk piekend haar en een misprijzende onderkaak, is hij vanaf het allereerste moment de zuurpruim die hij moet zijn. Maar bezienswaardiger nog dan die karikaturale vrek is de ontwikkeling die Van Vrijberghe zijn personage daarna laat ondergaan: van achterdocht via stille wanhoop, naar schrik, ontroering, bokkigheid en tenslotte een onhandig soort euforie. Hij heeft er niet meer dan minieme middelen voor nodig om te bereiken dat ik hem onweerstaanbaar grappig vond en tegelijk, aan het slot, met vochtige ogen 's mans ommekeer onderging.

De jaarlijkse opvoering van A Christmas Carol is in Engeland al meer dan een eeuw een traditie. Hier niet. Maar wat let Bellevue om daar vanaf nu mee te beginnen?