Notarissen en advocaten fel tegen melding fraude

DEN HAAG, 10 DEC. Minister Hrisch Ballin sluit niet uit dat ook notarissen en advocaten in de toekomst, net als de banken, frauduleuze transacties moeten melden. Notarissen en advocaten reageren furieus op het voornemen dat de bewindsman gisteren in de Tweede kamer heeft geuit.

De Koninklijke Notariële Broederschap heeft “met verbazing” kennis genomen over de uitspraken van de minister. “Over dit voornemen is geen enkel overleg met het notariaat geweest.” Mr. T. de Waard, deken van de Orde van Advocaten, liet in een reactie weten dat de uitlatingen van de minister indruisen tegen het grondrecht van verdachten om zich zo goed mogelijk te verdedigen.

Over de rol van advocaten en notarissen bij witwaspraktijken van criminelen in Nederland is nog niet veel bekend. De politie kan de rol van advocaten en notarissen bij een bepaalde transactie niet onderzoeken omdat deze een verschoningsrecht en geheimhoudingsplicht hebben.

Hirsch Ballin beantwoordde gisteren vragen over de nota 'De georganiseerde criminaliteit in Nederland, Dreigingsbeeld en plan van aanpak'. De vertegenwoordigers van VVD, CDA, PvdA en D66 waren opvallend eensgezind in hun oproep om de strijd tegen de georganiseerde misdaad te verhevigen. De dreiging van de georganiseerde misdaad werd 'ernstig en zorgwekkend' genoemd door Van der Burg (CDA). “De samenleving dreigt ontwricht te worden”, meende Stoffelen (PvdA). De VVD sprak bij monde van Dijkstal haar 'ernstige bezorgdheid' uit en D66'er Wolffensperger zei de signalen over de georganiseerde misdaad 'serieus' te nemen. Alleen het Kamerlid Brouwer (GroenLinks), vroeg zich af of het kabinet bewust koos voor een 'doem-scenario' om steun te verwerven voor zijn aanpak van de georganiseerde misdaad.

Het kamerlid Stoffelen (PvdA) bepleitte niet alleen voor banken en geldwisselkantoren een meldingsplicht voor ongebruikelijke financiële transacties, maar ook voor advocaten, fiscalisten, notarissen, projectontwikkelaars, woningdistributeurs, transportondernemingen en horeca-exploitanten.

De minister antwoordde dat hij geen beroepsgroep wilde 'incrimineren', maar erkende dat bepaalde beroepsbeoefenaren bij de bestrijding van de georganiseerde misdaad toch in beeld komen. Hij meent dat er nog te weinig vanuit die beroepsgroepen wordt gedaan om “de rotte appels” te verwijderen. Informele meldingen bij Justitie zouden hebben aangetoond dat ook in de gevestigde juridische beroepsgroepen (advocaten, notarissen en accountants) deze 'rotte appels' zitten. De minister vindt dat die beroepsgroepen meer moeten doen om de zuiverheid te bewaren.

De Koninklijke Notariële Broederschap wees er vanmorgen op dat de notarissen al maatregelen nemen om de criminaliteit te bestrijden. Zo hebben ze afgesproken vanaf 1 januari 1994 geen contante bedragen van meer dan 25.000 gulden in ontvangst te zullen nemen. Verder overweegt de Broederschap een 'vertrouwensnotaris' aan te stellen bij wie notarissen verdachte transacties kunnen melden. Notarissen kunnen vervolgens in overleg met deze vertrouwensman diensten voor de verdachte cliënt weigeren.

Deken De Waard van de Orde van Advocaten zei dat advocaten “niets te melden hebben” omdat ze geen financiële dienstverleners zijn, maar een juridische dienst leveren. “Advocaten hebben een uitzonderlijke rol bij de verdediging van de verdachte.” Die verdachte moet er volgens De Waard van op aan kunnen dat zijn advocaat geheimhouding betracht. Hij voegde eraan toe dat de strafrechtadvocaten recentelijk ook hebben afgesproken geen grote contante betalingen aan te nemen.

Naast een meldingsplicht zal de minister ook bekijken of preventief toezicht mogelijk is bij de oprichting van stichtingen, net zoals dat bij de oprichting van een bv of nv gebruikelijk is. Van den Burg (CDA) wilde controle vooraf op stichtingen die worden opgericht. Die preventieve controle is er bij bv's en nv's wel. Volgens hem worden stichtingen op dit moment door criminele organisaties gebruikt als dekmantel. De minister nam ook dat voorstel over.

Voorts zal Justitie onderzoeken hoe in de toekomst 'beschermde kroongetuigen' gebruikt kunnen worden in de strijd tegen de georganiseerde misdaad. Dat zal onder meer inhouden dat programma's worden opgezet ter bescherming van kroongetuigen. Mensen zullen indien nodig aan een andere identiteit worden geholpen en wanneer zij naar het buitenland willen zullen met de betreffende autoriteiten daar afspraken gemaakt moeten worden. Regelgeving ter bescherming van de kroongetuige is des te prangender geworden wegens de meedogenloze handhaving van de discipline in criminele organisaties en de toename van de 'afrekeningsmoorden', aldus de minister.

Dijkstal (VVD) wilde van de minister weten waarom de door de minister beloofde 'bovenlokale' rechercheteams nog steeds niet operationeel zijn. “Het enige team dat er was, het interregionale rechercheteam Noordholland/Utrecht, functioneert niet meer.” Hij zei het 'cruciaal' te vinden precies te weten wat met dat team was misgegaan. De minister beloofde hem daar op korte termijn een schriftelijk antwoord op te zullen geven.