Juan d'Oultremont

Apollohuis, Tongelresestraat 81, Eindhoven. T/m 24 dec. Di t/m zo 14-17u.

De Belgische kunstenaar Juan d'Oultremont (1954) begint waar ieder ander eindigt: bij de dood. Twee kolossale zeefdrukken van haast identieke rouwstoeten worden geflankeerd door een verweerd wit bord met een blauwe rand. 'Je désire voir du monde ici / Ik verlang hier volk te zien' staat erop. De tekst, die als onschuldige provocatie ook is afgedrukt op de uitnodigingskaart voor de tentoonstelling in het Eindhovense Apollohuis, blijkt voor te komen op een processiebord uit de vorige eeuw. In de eerste zaal leunen tien van deze borden op knoestige stokken tegen de muur. 'Doe mij de gratie hier gedurende 15 dagen te komen' en 'Ga u drinken en wasschen aan de fontein' klinken als vermaningen voor bezinning en boetedoening niet vreemd in rooms-katholieke oren. Maar er zijn ook bizarre teksten als 'Ik beloof u gelukkig te maken, niet in deze wereld maar de andere' en 'O Mevrouw, heb de goedheid mij te zeggen wie Gij zijt!'

De in Brussel geboren d'Oultremont, die onder meer deelnam aan de door Jan Hoet georganiseerde 'Chambres d'Amis' in Gent, is gefascineerd door religie, ziekte, gevangenschap en claustrofobie. Twee van de drie installaties die hij in Eindhoven toont, zijn oud, gegroeid in de tijd en aangepast aan steeds wisselende locaties. De derde zaal is 'nieuw'. Bij binnenkomst struikel je over een paar schoenen die met een ketting aan de deur zijn vastgemaakt. Met hun neus wijzen ze naar een perspectivische lijn van planken op de vloer, die smaller en smaller wordt en daardoor eindeloos lang lijkt. De latten doen denken aan zo'n wiebelig houten bruggetje dat je wel over een sloot tussen weilanden vindt. Ook hier, al ligt de 'brug' op de grond, is de overtocht gegarandeerd onzeker.

Schuin voor de loopplank tref je oude ansichtkaarten uit sanatoria in een ganzebord gerangschikt; de dobbelstenen liggen klaar, dus wie waagt zijn geluk? Emily Brontë of John Keats misschien? Vergeelde foto's van tientallen schrijvers en filosofen omlijsten het 'tuberculose'-spel. Verder in de ruimte: zebra's aan de muur, een klein jongetje met geweren en het bordje 'destin' erbij, een kastje met veertjes achter tralies - kijk door de lens achterin en je weet hoe een muis zich in een kooi voelt -, de kunstenaar in een houten kooi converserend met vrienden ernaast.

De associaties met ouderdom, lotsbestemming, opsluiting zijn legio. Maar het kijkspel is minstens even belangrijk. Op onopvallende plekken in de andere ruimtes heeft d'Oultremont sporen achtergelaten. Een verdekt opgesteld trapje in de zaal met processie-borden biedt de mogelijkheid in de derde zaal te gluren. Vanachter tralies uiteraard. En de deur die achter in een andere zaal openkiert, doet dat niet voor niets.