A. Kuiper ontvangt prijs Opzij; 'Bestrijding van seksuele intimidatie levert geld op'

ROTTERDAM, 10 DEC. Uitkleden met de ogen. Steeds die aai over het haar. Tien keer keer op een dag van tien verschillende collega's te horen krijgen: “Wat heb jij toch sexy benen.” Een grote mond opzetten kan helpen. “Maar vrijwel alleen als de vrouw in kwestie in een gelijke positie verkeert als de man die haar veelvuldig trakteert op opmerkingen over haar uiterlijk. Staat zij lager op de ladder dan haar vleier dan helpt een assertieve reactie nauwelijks. Meestal wordt het dan alleen maar erger”, zegt Alie Kuiper.

Kuiper is organisatie-adviseur, traint en adviseert bedrijven om seksuele intimidatie op de werkplek te bestrijden en te voorkomen. Samen met de psychologe W. Bezemer staat ze aan het hoofd van het enige commerciële bureau in Europa dat zich hierop toelegt. Vanmiddag ontvangt Kuiper de Harriët-Freezerring, de jaarlijkse emancipatieprijs van het feministische maandblad Opzij, voor haar jarenlange strijd tegen seksuele intimidatie op het werk.

Pas sinds een jaar of vijf beseffen directies van bedrijven dat het niet zozeer een probleem is van vrouwen en dat die het dus ook maar zelf moeten oplossen. Het is in het belang van de organisatie als geheel dat seksuele intimidatie wordt aangepakt, aldus Kuiper. “Als je het namelijk niet doet, kost dat geld. Niets doen heeft gevolgen voor het functioneren van de betrokken persoon en voor de afdeling waar zij werkt. De produktiviteit neemt af. Het ziekteverzuim stijgt.

“Een farmaceutisch bedrijf heeft een beleid ontwikkeld als gevolg waarvan het ziekteverzuim met een procent daalde. In Amerika wees onderzoek uit dat seksuele intimidatie het bedrijfsleven miljarden dollars per jaar kost. Bij de PTT zei men dat als de Amerikaanse situatie ook voor Nederland zou gelden, dit voor de PTT neer zou komen op één procent van de bruto loonsom. Dat is veel geld.”

Het bureau Bezemer en Kuiper wordt op dit moment overspoeld met verzoeken om advies om het probleem te lijf te gaan. Uit recent onderzoek van het Nederlands instituut voor arbeidsomstandigheden blijkt dat eenderde van de nu buitenshuis werkende vrouwen te maken heeft met wat door hen wordt ervaren als ongewenste seksueel getinte aandacht, zoals de definitie van seksuele intimidatie luidt.

Als het bureau wordt ingeschakeld, vraagt Kuiper eerst of binnen het desbetreffende bedrijf sprake is van voldoende draagvlak voor een beleid tegen seksuele intimidatie. “Als dat niet zo is, heeft het weinig zin iets op poten te zetten. De hoogste geleding binnen het bedrijf moet er achter staan dat het probleem wordt aangepakt.”

In organisaties waar sprake is van gelijke machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen en waarin de functies gelijkelijk over de twee seksen zijn verdeeld, komt het probleem het minst voor. Het zijn vooral organisaties die bezig zijn met een veranderingsproces ten gunste van vrouwen die met klachten over seksuele intimidatie worden geconfronteerd. “Bij de politie worden bijvoorbeeld functies die lang waren voorbehouden aan mannen, nu ook aan vrouwen gegeven. Lang niet elke mannelijke agent kan daar nog aan wennen. Veel organisaties maken een veranderingsproces door, daarom is nu over de hele linie sprake van een toename van het aantal klachten,” aldus Kuiper.

Een plan van aanpak moet, zegt ze, altijd op twee pijlers rusten: preventie en een goede afhandeling van de klachten. Kuiper: “Je moet mensen ervan bewust maken dat seksueel getinte opmerkingen door de andere sekse niet worden gewaardeerd, het probleem moet aan de orde komen tijdens functioneringsgesprekken en in het personeelsblad. Klaagsters moeten terecht kunnen bij een vertrouwenspersoon en er moet een duidelijke klachtenprocedure worden ontworpen.”

Soms kan een gesprek onder leiding van een bemiddelaar tussen de niet gewenste vleier en de vrouw in kwestie voldoende zijn. “De bemiddelaar moet dan wel iemand zijn waar de betrokken man naar wil luisteren.”

Kuiper dient niet alleen Nederlandse bedrijven van advies. Ze is ook regelmatig te gast bij bedrijven in bijvoorbeeld Engeland en Zwitserland. Op verzoek van de Belgische overheid ontwerpt haar bureau nu cursussen voor mensen die moeten worden opgeleid voor vertrouwenspersoon binnen bedrijven.