Waigel: SPD blokkeert bezuinigingen

BONN, 9 DEC. De SPD heeft nog steeds niet begrepen dat er werkelijk overal waar mogelijk moet worden bezuinigd in de overheidsuitgaven.

Deze boze reactie heeft de Duitse minister van financiën, Theo Waigel (CSU), gisteren gegeven op een compromis van de SPD-meerderheid in de Bondsraad en de coalitiemeerderheid in de Bondsdag over zijn extra bezuinigingsprogramma voor 1994 en volgende jaren.

Waigel had in zijn september ingediende plan 21 miljard mark in 1994 extra willen bezuinigen en daarmee zijn financieringstekort binnen “een uiterste grens” van 70 miljard willen houden. Omstreeks twee derden van die 21 miljard had hij in de sociale sector willen vinden, maar de SPD-meerderheid in de Bondsraad (de Duitse Eerste Kamer) weigerde daaraan mee te doen. In zulke gevallen moet een speciale bemiddelingscommissie uit Bondsraad en Bondsdag (de zogeheten Vermittlungsausschuss) een akkoord zien te vinden. Het daarin na weken touwtrekken bereikte akkoord 'kost' Waigel 2,5 miljard.

Nu wegens de economische recessie de belastingopbrengsten teruglopen en meer werklozen een groter bedrag aan uitkeringen nodig maken, had de Bondsdag hem begin deze maand bovendien toch al nog een extra bezuinigingsverplichting van 5 miljard opgelegd. Waigel zei gisteren dat hij nu voor de keus staat om 7,5 miljard alsnog aan bezuinigingen te vinden, met weinig kans dat de SPD daarmee in de Bondsraad wèl akkoord zou gaan, òf de belastingen te verhogen, wat hij en de regeringscoalitie absoluut niet willen. Dus dreigt Waigel, zoals Otto graaf Lambsdorff, FDP-specialist in de Bondsdag, gisteren al voorspelde, nog voor 1994 begint zijn uiterste financieringstekort van 70 miljard al te gaan overschrijden.

Het compromis van gisteren maakt Waigels plannen ongedaan om werklozen na twee jaar en mensen die nog niet, of kort, hebben gewerkt direct naar de bijstand te verwijzen. Omdat de WW-uitkeringen centraal, via het Duitse bureau voor werkloosheid in Neurenberg, worden betaald en bijstand door de gemeenten is deze wijziging vooral voor de Duitse gemeenten van belang. Omdat die gemeenten bovendien meestal door een SPD-meerderheid worden bestuurd, mag de de SPD van een “dubbel succes” spreken. Waigel en de Bundesbank verwijten de SPD juist een zeker politiek-bestuurlijk “cliëntelisme” omdat zij de regering in Bonn enerzijds steeds verwijt dat zij teveel schulden maakt, maar anderzijds in de deelstaten en gemeenten waar zij zelf de politieke meerderheid heeft niet aan bezuinigingen zou willen meewerken.

Vast staat intussen dat de SPD met het compromis van gisteren zelf ook heeft moeten slikken. Zo blijft bijvoorbeeld Waigels plan overeind om het zogenoemde “slecht-weergeld” in onder meer de bouwsector te beperken en het vanaf 1996 geheel te schrappen. Tegen dat plan had de vakbeweging de afgelopen maanden massaal actie gevoerd en zij had SPD-voorzitter Rudolf Scharping ook weten te bewegen tot de belofte dat zijn partij daarmee niet zou instemmen. Nu heeft de SPD gisteren verklaard dat zij dit slecht-weergeld weer wil invoeren als zij oktober volgend jaar de Bondsdagverkiezingen wint.