Fotograferen tegen oorlog en geweld

AMSTERDAM, 9 DEC. Het heeft iets van een Droste-effect. In een zaal van de Amsterdamse Nieuwe Kerk fotografeert Jan van Veen van het fotografencollectief Hollandse Hoogte zijn collega Mark Kohn van het dagblad Trouw. Deze op zijn beurt staat gebogen achter zijn fototoestel en roept aanwijzingen tegen de man die hij aan het portretteren is. De geportretteerde zelf tenslotte is de fotograaf Leo Erken van het Fotografenplatform, een groep van Nederlandse fotojournalisten die deze week actie voeren tegen de oorlog en het geweld in het voormalig Joegoslavië.

Enkele honderden persfotografen hebben gisteren deelgenomen aan de actie. In een groot aantal dag- en weekbladen zijn foto's uit het oorlogsgebied gepubliceerd. De voorpagina van Het Parool was één grote foto, Trouw publiceerde binnenin een foto over twee volle pagina's.

Initiatiefnemer Sander Veeneman signaleert een grote mate van apathie en vermoeidheid onder de Nederlandse bevolking als het om de oorlog in Joegoslavië gaat, terwijl daar elke dag zo veel verschrikkelijks gebeurt. “Behalve als fotograaf zijn we ook als persoon betrokken bij wat we daar meemaken. Vanuit die betrokkenheid willen we mensen aanzetten tot actie.”

De fotografen hopen vooral de pers zelf te bereiken. “Wij zijn voor het merendeel zelf journalisten dus we hebben dagelijks met de wereld van dag- en weekbladen te maken”, lichtte organisator Jan Everhard toe, “en Bosnië is daar als thema doodgeslagen”. Hij waarschuwt voor 'oorlogsmoeheid'. “De actie is een moreel appel.”

De fotografen openden een gratis 06-nummer dat mensen kunnen bellen om vragen te stellen en ideeën over hulp in te brengen. De twintig telefoonlijnen worden van tien uur 's ochtends tot tien uur 's avonds bemand door meer dan honderd vrijwilligers.

Verscheidene bellers stelden voor de foto's voor de ramen te plakken tijdens de actieweek. Anderen wilden Bosniërs uit vluchtelingenkampen in de buurt thuis nodigen voor kerst. De gemeente Dronten meldde kerstpakketten in te zullen zamelen voor vluchtelingen in Joegoslavië.

Verder worden in het hele land acties georganiseerd door fotografen en studenten fotografie. Zo kunnen mensen zich op de Stadhuisbrug in Utrecht laten fotograferen met een voorwerp dat ze zouden meenemen wanneer ze zouden moeten vluchten. Op het Museumplein in Amsterdam staan twaalf aanplakborden met foto's uit een ziekenhuis in Sarajevo. In de Martinikerk in Groningen worden bekende noorderlingen gefotografeerd.

In het portretteerzaaltje in de Nieuwe Kerk, waar ook andere gerenommeerde fotografen als Erwin Olaf, Bert Nienhuis (onder meer Vrij Nederland) en Daniël Koning (de Volkskrant) hun diensten aanboden was het intussen minder druk. Om vier uur waren vijfendertig portretten gemaakt, inclusief die van de twee Artsen Zonder Grenzen die langskwamen en de verslaggeversploeg van het NOS-journaal.

NRC Handelsblad heeft, evenals de Telegraaf, niet deelgenomen aan de fotografenactie voor Bosnië. Uitgangspunt van NRC Handelsblad is dat de redactionele kolommen er zijn om te informeren, niet om campagne te voeren, aldus de hoofdredactie. Aan meningsvorming over Joegoslavië draagt NRC Handelsblad bij met berichtgeving en opiniërende beschouwingen en commentaren op de opiniepagina. Vandaag verschijnt op de opiniepagina een beschouwing van redacteur Raymond van den Boogaard, een hoofdstuk uit het boek 'De verwoesting van Joegoslavië', een uitgave van NRC Handelsblad.