Een weekendje beesten op het water; De primeurs van de HISWA

De HISWA, de grootste beurs voor watersport in Nederland, vindt voor het eerst in de winter- plaats. Om meer klanten te trekken die in de zomer het water op willen. Een droom-sloep van hout of een jacht van ruim een ton met een klein racemonster-tje erbij? Geen probleem. De Nederlandse jachtenhandel kent geen malaise.

De HISWA vindt van 11 t/m 19 dec plaats in de RAI in Amsterdam. Europaplein. Dag 11-17u, do 16 en vr 17 dec van 10-22u. Inl 020-5491212.

Entree ƒ 15,-. Gezinskaart (max 4 personen) ƒ 35,-. Kinderen (onder de 12) en 65-plussers ƒ 7,50.

Vanaf verschillende aangegeven parkeerplaatsen rijden pendelbussen naar de RAI en terug.

De Linssen 45 HT wordt aangekondigd als een wereldprimeur. Het motorjacht van 13,5 meter lang is het eerste schip met een 'elektrisch-hydraulisch bedienbare cabrioletkap'. Met een druk op de knop onstaat een volwaardige dekstuurhut, terwijl je met mooi weer kunt genieten van de zon, net als in een cabriolet-sportwagen. De kap komt van de ontwerper van de Mercedes SL. Hij is er drie jaar mee bezig geweest. “De ontwikkelingskosten bedroegen anderhalf miljoen gulden”, zegt bootverkoper Hans Lengers. Zijn bedrijf Lengers International importeert buitenlandse jachten maar heeft tevens het exclusieve verkooprecht op deze wereldprimeur van Nederlandse makelij.

De Linssen 45 HT, gebouwd op de werven van Linssen Yachts te Maasbracht, staat model voor de extreme eisen aan luxe die de moderne jachtbezitter stelt. Zo wordt de loopplank tegenwoordig niet meer uitgeworpen, maar schuift via een druk op een van de toetsen op de afstandbediening automatisch (of liever: hydraulisch) naar buiten. De Linssen 45 HT haalt met gemak een snelheid van 50 kilometer per uur, heeft zes slaapplaatsen, een watertankinhoud van 660 liter en een interieur van kersehout dat 'het midden houdt tussen blonde teak en getint essen'. 'Linssen doet ecologisch een stap voorwaarts door af te stappen van tropisch regenhout', meldt de brochure. Discreet als dergelijke brochures zijn wordt de prijs van het jacht (vanaf 795.000 gulden exclusief BTW) slechts 'op aanvraag' medegedeeld.

Hoe slechter het gaat met de economie, hoe beter het lijkt te gaan met de bouwers van luxe jachten. De cijfers zijn duidelijk genoeg: het aantal in Nederland geproduceerde jachten steeg van 3815 in 1988 tot 5661 in 1992. Van buitenlandse concurrenten hebben onze jachtbouwers weinig te vrezen: de export groeit gestaag door en slechts 30 procent van de omzet uit jachten in Nederland is afkomstig van buitenlands fabrikaat. Wat de export betreft, die cruciaal is voor de sector, is niet alleen de gestage groei van de afzet saillant, maar ook die van de gemiddelde waarde van het geëxporteerde schip: in 1984 was dat 183.800 gulden, in 1992 570.200 gulden.

Het kan dus niet op in de jachtbouw. De HISWA, de grote watersportbeurs in de Amsterdamse RAI, ademt dan ook een sfeer van zelfbewust en feestelijk optimisme.

De 'noviteitenlijst' is lang. Behalve het beschreven motorjacht Linssen 45 HT valt bij de zeiljachten de Compromis 39 op, gebouwd door Zaadnoordijk te Uitgeest. Het polyester jacht (lengte 11,5 meter, luxe teakhouten binnenwerk, 38 pk-hulpmotor) geldt als een middenklasser en is afkomstig uit een buitengewoon populaire stal. Prijs: 315.000 gulden exclusief (17,5%) BTW.

Martin Pronk, projectmanager bij de RAI, is bijna full-time bezig met de jaarlijke HISWA. Volgens Pronk, die alle ins en outs op de beurs kent, is er zowel een trend naar steeds groter en duurder als een trend naar sneller en kleiner. “De groei in het kleine en snelle segment komt vooral voor rekening van de bezitters van grote boten die er een 'klein racemonstertje' bij willen hebben, dat natuurlijk wel voorzien moet zijn van alle zeiltechnische gemakken. Deze mensen willen ook wel weer eens nat worden, het water voelen. Dus kopen ze voor zo'n 35.000 gulden een kleine, vervoerbare 'trailor-sailor' van maximaal zeven meter lang. Hiermee kunnen ze het ene weekeind beesten op het IJsselmeer en het volgende in Vinkeveen. Klein en sportief: dat is wat men tegenwoordig wil.”

De voorjaars-HISWA van dit jaar trok bijna 110.000 bezoekers. Het is zeer de vraag of dat aantal deze winter zal worden geëvenaard. Twee overdekte HISWA's in één jaar lijkt immers wat veel.

Een belangrijke overweging om de HISWA definitief naar de decembermaand te verplaatsen is om bezoekers te interesseren voor de watersport voordat ze hun zomervakantie regelen. Met name de talrijke bedrijven die leven van boot- en jachtverhuur hebben hier belang bij. Ook in deze sector kan het niet op: op stand Z 164 (alweer een primeur) verhuurt de Zeilvloot Hollands Glorie Bounty-achtige driemasters met een lengte van 61 meter waarmee je over de hele wereld mag varen. Maar ook de exposanten van gewone scheepsartikelen en boten drongen aan op een verplaatsing naar december, omdat de periode dat men zich voorbereidt op het watersportseizoen daarmee wordt verlengd en er dus meer kan worden verkocht.

Een enquête onder de bezoekers van de voorjaars-HISWA wees uit dat 8 procent een zeiljacht bezit met een waarde van 150.000 tot 200.000 gulden en dat 12 procent geïnteresseerd bleek in een aankoop uit die prijsklasse. Dat het bij motorjachten meer om patserij en uiterlijk vertoon gaat dan bij zeiljachten, bleek uit de 18 procent die aangaf een motorjacht met een waarde tussen de 150.000 en 200.000 gulden te bezitten. Veertig procent van alle motorjachtbezitters, zo werd duidelijk, heeft een jacht met een waarde van meer dan een ton, terwijl dit percentage voor zeiljachten ligt op 25. Er wordt meer en duurder gekocht. Er lijkt dus geen vuiltje aan de lucht voor de watersport-sector.

Toch trekt dr. Wim Thijs, directeur van het Koninklijk Nederlands Watersportverbond (KNWV), een zorgelijk gezicht: “De belangrijkste bedreiging voor de watersport zijn de stijgende belastingen en het toenemend aantal lokale heffingen. Het Rijk bezuinigt op zaken als brug- en sluiswachters. De provincies willen deze kosten niet overnemen en wentelen ze af op de pleziervaart. Hierdoor dreigt een wildgroei aan heffingen te ontstaan.” Het lijkt wat cru dat mensen die een boot bezitten van gemiddeld 80.000 gulden klagen over een riks om een sluis voorbij te mogen varen, maar volgens Thijs kunnen die riksen op een vakantie oplopen tot een behoorlijk onaangenaam bedrag: “In Workum kost de sluis nu vijf gulden. De bruggen kosten een gulden, maar er liggen er wel drie op rij. Het kost je dus acht gulden om door Workum te varen.”

Het congestie-probleem wordt volgens Thijs vaak overdreven, maar hij maakt zich wel zorgen over de afname van het 'bevaarbaar areaal' doordat steeds meer water wordt beschermd als natuurgebied.

De zorgen van de sector gelden dus niet de afzet, maar het beleid van de landelijke en provinciale overheid. Op de HISWA is daar uiteraard niets van te merken. Daar telt slechts de charmante lach van de gastvrouwen en de flitsende uitstalling van de luxe-items.

Volgens Hans Lengers zijn de mensen die een boot van meerdere tonnen kopen vooral 'degelijke zakenmensen'. “Ze kennen ieder lettertje uit de brochure en weten dus precies waar ze het over hebben. Af en toe komt er wel eens iemand het terrein oprijden en koopt zomaar een schip van acht ton, maar dan hebben we het meer over de snelle polyester motorjachten. De kopers van stalen schepen als de Linssen 45 HT zijn over het algemeen toch wat gedistingeerder.”

Is Lengers niet bang om dure boten aan criminelen te verkopen en zo mee te helpen aan het witwassen van zwart geld? Lengers: “Wie zich correct legitimeert en keurig betaalt via de bank heeft geen probleem. Er komen wel eens mensen kijken over wie ik bepaalde gedachten heb, maar iedereen heeft natuurlijk zijn vooroordelen. Aan de andere kant: als iemand een stapel contant geld uit zijn binnenzak tovert, hoeft dat nog geen crimineel te zijn. Je weet nooit hoe iemand aan zijn geld komt.”

Motorjachten met op afstand bedienbare loopplanken (gangways) zouden uitermate geschikt zijn voor bijvoorbeeld drugsdealers. Je ligt lekker in het zonnetje in de Caraïbische Zee, ontvangt de leverancier maar krijgt ruzie over de prijs. Dan is het toch een prettig idee om voor te stellen de ruzie bij te leggen onder het genot van een drankje aan de wal, waarbij je stiekem op de afstandbediening drukt als je vijand op de loopplank staat. De plank schuift in, de leverancier valt in het water tussen de piranha's en de coke is voor jou. For free. Het zou een van de droomgedachten kunnen zijn van de onschuldige HISWA-bezoeker uit Beesterzwaag die iets te vaak naar Miami Vice heeft gekeken.

Toch zijn de grenzen tussen droom en werkelijkheid vaak dun. De kaalplukteams van de politiekorpsen, die langs criminele wegen verkregen goederen in beslag nemen, stuiten naast de Ferrari's en BMW's herhaaldelijk op luxe motorjachten.

De Amsterdamse politie legde onlangs beslag op een enorm jacht in de Middellandse Zee met een meerkoppige bemanning. Zou het niet zinnig zijn om een meldingsplicht voor jachtbouwers in te stellen, net als nu geldt voor banken bij transacties boven de 25.000 gulden? Politiewoordvoerder Cees Rameau vindt van niet. “Als een jachtbouwer een boot verkoopt van een miljoen, vind ik niet dat die transactie aan ons moet worden doorgegeven. De werven houden zelf ook een administratie bij, dus als we gegevens nodig hebben krijgen we die echt wel. Een bootverkoper moet wel zijn burgerplicht nakomen en zodra hij onraad voelt, contact zoeken met de politie. Ik zie liever verantwoordelijkheidsbesef dan strikte regelgeving. Een meldingsplicht kan immers net zo goed een morele afkoopsom worden, zo van: ik kan nu lekker verkopen aan wie ik maar wil, want ik geef toch alles door.”

Kawasaki introduceert zijn wereldprimeur op deze HISWA: de eerste waterscooter ('jet-ski' voor de kenners) voor drie personen. De Kawasaki-woorvoerder: “De Jet Ski Sports Tourer is speciaal ontwikkeld voor het waterskieën. De motor heeft voldoende vermogen en door de drie zitplaatsen kunnen de bestuurder, de skieër en de wettelijk verplichte oppasser probleemloos uit de voeten.”

Naast de haast obligate uitstalling van extravagante luxe speelt ook de nostalgie een steeds belangrijker rol in de watersport. Een van de boottypen die op het moment erg populair zijn is de 'nostalgische sloep'. Scheepswerf de Breedendam uit Loosdrecht introduceert op de HISWA de 'Breedendam 680', een 'droomsloep van hout voor een polyester prijs' (60.000 gulden). De sloep heeft een 15pk dieselmotor en werd om de prijs te drukken gebouwd op een werf in Turkije. Volgens Martin Pronk haakt de nostalgische sloep perfect in op wat de grachtengordel-yuppen willen: niet meer met een zeepkist over de Herengracht, maar op een combinatie van mahonie, eiken en iroko de Vecht afzakken.