Delors wil op Eurotop geen rol van zondebok; 'Banenplan' is geen dictaat om de crisis te bestrijden

BRUSSEL, 9 DEC. Voorzitter Jacques Delors van Europese Commissie is niet van plan om zich op de komende Europese top van regeringsleiders over het probleem van de werkloosheid in Europa in de rol van zondebok te laten duwen. Volgens hem is het onzin om te denken dat 'Brussel' er op uit is om met een soort dictaat van bovenaf een einde aan de crisis te maken. “Een kant en klare oplossing” voor de crisis bestaat helemaal niet. Verreweg de belangrijkste bijdrage in de strijd tegen de werkloosheid moet van de lidstaten zelf komen.

Delors maakte dit gisteren in Brussel duidelijk bij de presentatie van zijn Witboek over “groei, concurrentiekracht en werkgelegenheid” dat hij heeft opgesteld op verzoek van de regeringsleiders uit de 12 lidstaten van de Europese Unie. De inhoud zal het belangrijkste gespreksthema vormen op de top die morgen en overmorgen in Brussel wordt gehouden, en met zijn opmerkingen zette Delors gisteren al meteen de toon voor die bijeenkomst.

Delors kreeg vanochtend in de Tweede Kamer steun van minister-president Lubbers voor zijn plannen. Zijn voorstel om jaarlijks acht miljard ecu (ruim 17 miljard gulden) extra uit te trekken in de vorm van Europese leningen voor grote openbare werken wees Lubbers niet van de hand. Volgens Lubbers is “de luchtfietserij” nu uit het Witboek. Eerdere voorspellingen van de Europese Commissie voor de economische groei in Europa achtte Nederland niet realistisch.

Delors vindt dat de Europese Unie zichzelf ten doel moet stellen om tot het jaar 2000 ongeveer 15 miljoen nieuwe banen te scheppen. Bij zo'n aanwas zal het huidige werkloosheidscijfer van rond de 11 procent tegen het eind van de eeuw zijn gehalveerd. Maar, waarschuwt Delors, het Witboek bevat geen wondermedicijn: er zal op vele fronten actie moeten worden ondernomen en verbeteringen zullen pas op middellange termijn zichtbaar worden. De eerste zin in het Witboek getuigt op dat vlak al van een ontnuchterende bescheidenheid: Het Witboek “beoogt een gedachtenwisseling op gang te brengen” en is bedoeld “als hulpmiddel” bij het nemen van gedecentraliseerde beslissingen, schrijft Delors.

Delors wijst op het belang van een “gezonde macro-economische omgeving” dat het bedrijfsleven vertrouwen geeft om te investeren, en hij pleit onder andere voor strikte loonmatiging in de komende jaren, voor verlaging van de arbeidskosten van met name de laagste loongroepen, voor flexibilisering van de arbeidsmarkt en voor het intensiveren van de arbeidsbemiddeling, voor het verhogen van de uitgaven voor onderzoek en voor de 'levenslange' scholing en training van werknemers. Hij vindt dat er “een soort Europees pact” met het bedrijfsleven moet komen, waarin wordt afgesproken dat de loonstijging ten minste 1 procent achterblijft bij de produktiviteitsontwikkeling.

Delors zei gisteren te schatten dat 80 procent van wat in het Witboek staat, spoort met wat de ondernemers in Europa zien als uitwegen uit de crisis. Veel kritiek die de laatste weken is losgebarsten op zijn Witboek, is volgens hem gebaseerd op een valse voorstelling van zaken. Delors ergert zich vooral aan de opstelling van Groot-Brittannië, dat het doet voorkomen alsof de Europese Commissie er op uit is om herverdeling van arbeid als belangrijkste wapen in te zetten in de strijd tegen de groeiende werkloosheid. “Ik heb nooit gezegd dat algemene werktijdverkorting de oplossing is voor het werkloosheidsprobleem”.

De recente invoering van de vierdaagse werkweek bij Volkswagen is volgens Delors “een intelligente en solidaire vorm van arbeisdtijdverkorting” die misschien ook elders tijdelijk kan worden toegepast, maar die zeker geen algemene toepassing verdient. Inzetten op herverdeling van de bestaande werkgelegenheid om de werkloosheid te bestrijden, zou “Malthusiaanse oplossing” zijn, die getuigt van defaitisme, aldus de commissie-voorzitter. Net zoals “protectionisme” en “een economische vlucht naar voren door het opendraaien van de geldkranen van de overheid” gevaarlijke alternatieven zijn.

Delors zal zich morgen ook stevig verzetten tegen de kritiek die met name Duitsland en Nederland al hebben laten horen op het voorstel uit het Witboek om de aanleg van transeuropese netwerken op het gebied van vervoer, energie en telecommunicatie in Europa een nieuwe impuls te geven. Volgens het Witboek is de aanleg van dergelijke netwerken van vitaal belang voor de toekomstige concurrentiepositie van het Europese bedrijfsleven en leveren ze op korte termijn ook werkgelegenheid op. De Duitse en Nederlandse ministers van financiën vinden de nieuwe leningen en garanties overbodig; volgens hen komt het voorstel erop neer dat de 'rijke' lidstaten die zelf relatief goedkoop geld kunnen aantrekken op de kapitaalmarkt, opdraaien voor extra subsidies aan de zuidelijke lidstaten.

Delors wees er gisteren op dat het uitgeven van 'Euro-obligaties' alleen bedoeld is om spaargelden aan te trekken, en dat de budgettaire uitgaven van de Europese Unie er met “geen ecu” door zullen stijgen. De omvang van de voorgenomen leningen bedraagt nog een 2 procent van het totale jaarlijkse bedrag aan emissies in Europa, aldus Delors. “Als de Duitse regering leningen ter grootte van 8 miljard ecu te veel vindt om infrastructurele projecten te financieren, wijs ik erop dat zij voor de Duitse hereniging jaarlijks 40 tot 50 miljard ecu nodig heeft. En dat heeft wel invloed op de kapitaalmarkt”. Het stimuleren van grote infrastructurele investeren is volgens het Witboek een van de zaken die de landen van de Europese Unie het best op gemeenschappelijk niveaukunnen aanpakken.