Radicale koerswijziging bij Wereldomroep

HILVERSUM, 8 DEC. De Wereldomroep verandert radicaal, in de kortst mogelijke tijd. De organisatie wordt op zijn kop gezet, er zullen ontslagen vallen, er zal worden gewied in de programmering. Om aan te geven dat het menens is, heeft het voltallige bestuur de 'portefeuilles' ter beschikking gesteld. De voorzitter zal een nieuw bestuur samenstellen.

Alsof de dood ze op de hielen zit heeft het bestuur de afgelopen maanden de ene maatregel na de andere afgekondigd. De directie voldeed niet en is verdwenen, een interim-manager is aangesteld. De programma's bereiken niet het de juiste 'publieken' en zullen drastisch moeten veranderen, met meer aandacht voor de brede groep vaderlanders die in Europa woont, op de weg zit, vakantie houdt of overwintert. Aan de vooravond van de begrotingsbehandeling van WVC in de Tweede Kamer heeft de Wereldomroep gisteren aan alle omroepen brieven doen uitgaan met de vraag of ze ervoor voelen mee te doen aan een dergelijk programma, dat zo'n 17 uur per dag via midden- of lange golf in de lucht zou moeten zijn.

Dat de verhoogde aandacht voor Europa wellicht ten koste gaat van een aantal uitzendingen in Sranan Tongo of Indonesisch, is jammer. “In het algemeen”, schrijft het bestuur in een 'mission statement', waarin een koers voor het bedrijf wordt uitgezet, “zal Radio Nederland Wereldomroep moeten zoeken naar dusdanige publieksrelaties dat voortbestaan en financiering uit de omroepmiddelen een breed draagvlak hebben”.

De Mediaraad portretteerde oktober vorig jaar de Wereldomroep als een volslagen obsoleet instituut. Het in 1947 opgerichte bedrijf informeerde Nederlandse emigranten in Nieuw-Zeeland en Australië die al lang geen band meer hadden met het oude vaderland over de taptoe in Breda en een dodelijk ongeluk de A2, terwijl hele andere doelgroepen aan de horizon waren opgekomen, zoals overwinterende Nederlanders in Zuid-Europa en allochtonen. Veel meer nog dan aan het verspreiden van cultuur, informatie en het bevorderen van 'vreedzame betrekkingen' moest de Wereldomroep doen aan het 'promoten' van het Nederlandse produkt, vond de raad. Een 'voorlichtingstaak' voor de Wereldomroep zou de Nederlandse industrie goed doen. Meerdere ministeries moesten de omroep financieren, adviseerde de Mediaraad.

De Wereldomroep reageerde als door een wesp gestoken en verwierp de kritiek, maar echt behaaglijk voelde het bestuur zich daarna niet. Er werd begonnen aan het formuleren van een 'mission statement' over de toekomst van de omroep. Voorzitter H.A.M. Hoefnagels ontving volgens eigen zeggen bij de vraaggesprekken met chefs en medewerkers over een nieuwe koers dusdanig zuur geweeklaag over de gang van zaken in het bedrijf dat rigoreus ingrijpen noodzakelijk werd geacht. De organisatie bleek verkokerd en verbrokkeld en zat muurvast.

“De Wereldomroep is een verouderde organisatie die gegroeid en gegroeid is, zonder ooit te zijn blootgesteld aan een bedreiging”, zegt interim-manager B. Gribnau, die via een management-consultant voor een periode van zes maanden is aangetrokken om een totale reorganisatie van de Wereldomroep op poten te zetten. “Het kritisch vermogen is daardoor afgenomen. Er waren geen speerpunten in dit bedrijf, er werd zo'n beetje alles gedaan. De directie van twee man vergaderde met 12 hoofden van dienst, waardoor nooit beslissingen werden genomen. Dat zal nu veranderen. In het 'mission statement' staan drie duidelijke doelstellingen: Nederlands voor de Nederlanders, een beeld van Nederland geven en volkeren informeren die niet over voldoende informatie beschikken. Langs die lijnen wordt alles omgegooid.”

De klemtoon op Europa is geen gevolg van expliciete druk door het ministerie van WVC, zegt Gribnau, maar een logisch gevolg van een analyse van de markt. Maar de extra aandacht komt minister d'Ancona wel buitengewoon goed uit. Een gevecht met de Tweede Kamer over Radio 1 kan ze winnen met een nadrukkelijker op Europa gerichte Wereldomroep. De Kamer wil na protesten van onder andere vrachtwagenchauffeurs Radio 1 op de middengolf houden omdat de nieuwszender nu als enig Nederlands radiostation tot diep in Europa te horen is. Krijgt de Kamer zijn zin, dan moet d'Ancona een kwalitatief beter FM-net dat ze nu voor Radio 1 heeft gereserveerd vergeven aan een commerciële concurrent van het publieke bestel. Voor d'Ancona is dat een ongewenste verzwakking van 'Hilversum'.

Dat er iets moest veranderen bij de Wereldomroep had d'Ancona al aangegeven in haar zogenoemde Pinksternotitie over versterking van de publieke omroep. De omroep, die jaarlijks 75 miljoen gulden ontvangt uit de publieke middelen, wacht niet af totdat Den Haag ingrijpt, maar doet, aldus het 'mission statement', zelf een 'preventieve' ingreep om te garanderen dat “radio Nederland Wereldomroep een interessante zender blijft”.