President Israel: situatie vereist nationaal kabinet

TEL AVIV, 8 DEC. Vanuit het gevoel dat Israel in een noodtoestand verkeert heeft president Ezer Weizman gisteren opgeroepen tot “eenheid van het volk”. Daaruit vloeit volgens hem de noodzaak voort om een regering van nationale eenheid te vormen.

De moord door Hamas op twee joodse kolonisten, twee dagen geleden in Hebron, was voor de president aanleiding om zich gisteravond via de televisie op tamelijk dramatische wijze tot het Israelische volk te wenden. Weizman liet indirect weten dat de regeringsbasis te smal is om het vredesproces voort te kunnen zetten nu het volk door de aanhoudende terreur in nood verkeert. De president verweet Israels leiders - hij doelde op premier Yitzhak Rabin - verwarring te zaaien door het volk onwetend te houden over de belangrijke beslissingen die al zijn en nog moeten worden genomen.

Premier Rabin reageerde in eerste instantie koel op het even onverwachte als opmerkelijke initiatief van Weizman. Hij is bereid rechtse oppositiepartijen in zijn regeringscoalitie op te nemen, mits dat gebeurt op basis van het huidige regeringsprogramma. De woorden van de president hebben wel tot intensief partij-overleg geleid. In de loop van de dag zal Rabin onder andere een onderhoud hebben met Raful Eitan, de leider van de ultra-rechtse Tsomet-partij. Rabin heeft altijd wel wat gevoeld voor het opnemen van Tsomet (acht zetels in de Knesset) in zijn regering, maar meningsverschillen over de veiligheidsaspecten van de vredespolitiek hebben dat tot dusverre verhinderd.

Politieke commentatoren geven het initiatief van Weizman overigens weinig kans. Zij zijn zelfs van mening dat de president buiten de perken van zijn presidentiële mandaat is getreden door zich als een soort kabinetsformateur op te werpen. Bovendien heeft de president met zijn initiatief premier Rabin een slag onder de gordel gegeven door de indruk te wekken dat deze de zaken niet meer in de hand heeft.

Intussen heeft Rabin volgens het blad Ha'arets van vandaag opdracht gegeven aan de verschillende Israelische delegaties de onderhandelingen met de PLO te versnellen met het oog op een ontmoeting met Yasser Arafat volgende week. Rabin wil dat tegen die tijd zoveel mogelijk van de huidige moeilijkheden uit de weg zijn geruimd.

Hoewel het er naar uitziet dat het begin van de terugtocht van het Israelische leger uit de autonomie-districten Gaza en Jericho niet op 13 december zal beginnen, zoals in het akkoord van Oslo was vastgelegd, zullen er op die dag door Israel wel enkele belangrijke gebaren worden gemaakt. Er is bij voorbeeld sprake van de vrijlating van 3.500 Palestijnse gevangenen. Gisteren is het Israelische leger begonnen met het opruimen van wegbarricades in de stad Gaza.

Het Israelische opperbevel heeft tegelijkertijd grote troepenversterkingen naar de Westelijke Jordaanoever gedirigeerd in verband met de kritiek geachte veiligheidssituatie daar wegens de hoogspanning tussen de Palestijnen en kolonisten, vooral in het gebied van Hebron, waar maandag twee kolonisten bij een aanslag werden gedood. Gisteren openden kolonisten het vuur op Palestijnse woningen in de stad, nadat Palestijnen bij de begrafenis van de doden van maandag met stenen hadden gegooid. Militairen grepen niet in.

Vandaag werd een Israeliër bij een Palestijnse aanslag gewond, ditmaal in de buurt van Betlehem. De daders vluchtten naar een Palestijns vluchtelingenkamp.