Nora Ephron laat onmogelijke wens in vervulling gaan in het Amerika uit de songs; Zingend de bioscoop uit na fijn ouderwets huilen

Sleepless in Seattle. Regie: Nora Ephron. Met: Tom Hanks, Meg Ryan, Rob Reiner, Rosie O'Donnell, Ross Malinger. In: 39 theaters.

Er bestaat een merkwaardige discrepantie tussen ons gewone, dagelijkse leven en datgene wat personages in films meemaken. In werkelijkheid hebben we het over relaties, werk, vriendschap, maar zelden over grote gevoelens, verlangen of liefde als bestemming. Dat verschil begint te slijten, omdat Hollywood realistischer wordt, maar vooral dankzij de televisie, die steeds vaker gewone mensen tijdelijk tot sterren maakt in kunstmatige geluk-shows.

Schaamteloos exploiteert de film Sleepless in Seattle van regisseur Nora Ephron nog een keer het ouderwetse bioscoopgevoel en maakt de afstand tussen droom en realiteit, die de personages voor ons overbruggen, ook tot hoofdthema. In geen tijden heb ik bij een film zo gehuild - en gelachen - in het volledige besef gemanipuleerd te worden.

Het verhaaltje is nogal doorzichtig en verwijst regelmatig naar een klassiek voorbeeld, de van komedie tot melodrama uitgroeiende An Affair to Remember (Leo McCarey, 1957), waarin Cary Grant zijn afspraak met Deborah Kerr misloopt, omdat ze vlak daarvoor onder een auto terechtgekomen is en invalide wordt. Vooral vrouwen huilden zakdoeken vol, zoals bij het navertellen van de plot ook de personages uit Sleepless in Seattle opnieuw aantonen.

De beide hoofdpersonen in Ephrons tweede film (de eerste, This Is My Life werd nog niet in Nederland uitgebracht) ontmoeten elkaar pas na vele problemen voor het eerst in de onweerstaanbaar emotionele slotscène, net als Grant en Kerr dat zouden doen, op het dak van het Newyorkse Empire State Building. Op Valentijnsdag. Zij (Meg Ryan) weet dan al geruime tijd dat hij (Tom Hanks) de man van haar leven is. Ze is verliefd geworden op z'n stem, evenals duizenden andere vrouwen, nadat hij telefonisch in een radioprogramma op kerstavond getuigde van de liefde voor z'n overleden vrouw. Hun achtjarig zoontje had Ryans brief uit talloos vele herkend als die van zijn potentiële tweede moeder en de afspraak gearrangeerd. Het kostte haar heel wat moeite om de veilige verloving met een lieve, maar niet de ware man op het spel te zetten voor deze wilde gok.

Het geheim van het succes van Sleepless in Seattle, die deze zomer in Amerika als een van de weinige in de buurt kon blijven van de recette van Jurassic Park, is niet alleen de eenvoudige vervulling van een bijna onmogelijke wens. Het gaat ook om de manier waarop het aloude sprookje, en onze schaamte over het zwelgen daarin, ingepakt wordt. Scenarioschrijfster Ephron confronteerde ons eerder met de ingewikkelde spanning tussen liefde en vriendschap in When Harry Met Sally, maar dat was een verhaal dat ons ook had kunnen overkomen. Aardiger vond ik de omweg in Heartburn, naar Ephrons gelijknamige bestseller die vele recepten bevatte om ongeluksgevoelens mee weg te eten. De geschiedenis van de Amerikaanse populaire cultuur is het cement van Sleepless in Seattle. Beslissend voor de vraag of twee mensen bij elkaar passen is voor Ephron vooral wie hun favoriete honkballer is. De door Marc Shaiman samengestelde soundtrack van de film is om te zoenen: een selectie uit de mooiste romantische Amerikaanse liedjes, van Stardust via In the Wee Small Hours of the Morning tot Makin' Whoopee. Dit is het soort film waarin heel hard Jingle Bells meegezongen wordt, en op oudejaarsavond met malle hoedjes op gedanst wordt in een balzaal totdat men na het aftellen rond middernacht Auld Lang Syne inzet.

Ephrons Amerika is het droomland uit het in films en songs opgeslagen collectieve onderbewuste.Het is geen toeval dat Hanks in Seattle woont en Ryan in Baltimore; zo kan een vliegreis worden aangegeven met een kromme stippellijn over een gestileerde landkaart met alle verschillend gekleurde staten als een verenigde lappendeken. We weten dat het niet bestaat, maar delen die cynische kennis met de beide helden, die ook niet meer in onvoorwaardelijk geluk geloofden. Het geeft niet dat Hanks weinig overtuigt als norse alleenstaande vader en dat Ryan nooit onze favoriete actrice worden zal. Sleepless in Seattle is niet bestand tegen een nuchtere analyse, die ongetwijfeld talloze tekortkomingen van het script zou aantonen, weggemoffeld achter de warme fotografie van Bergmans cameraman Sven Nykvist. Het is meer een film waarover je geen kwaad woord horen wilt, omdat die je op een gure winteravond zo veel geluksgevoel geschonken heeft, dat je When I Fall In Love fluitend naar huis fietst.