Vier letters en de wereld

HET CIRCUS SLEEPT zich naar Genève. Na een ouderwetse marathonsessie van een etmaal in Brussel hebben de bilaterale onderhandelingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over handelsliberalisatie vanmorgen niet tot een ontknoping geleid.

Zolang de twee grootste handelsblokken hun geschillen over de filmindustrie en steun aan vliegtuigbouw niet bevredigend hebben opgelost, is een akkoord in de Uruguay-ronde, de besprekingen over wereldwijde handelsliberalisatie in het kader van de GATT, onbereikbaar. De onderhandelingen verplaatsen zich nu naar Genève, waar het hoofdkwartier is gevestigd van de GATT, het Algemeen akkoord over tarieven en handel. Vòòr 15 december, de limiet die de Amerikanen hebben gesteld, moet daar een uitweg worden gevonden uit het doolhof van onderwerpen en steeds nieuwe struikelblokken die een succesvolle afsluiting van de Uruguay-ronde al zeven jaar belemmeren.

DE POLITIEKE RUZIES over dossiers met een hoog technisch gehalte houden het grote belang van de Uruguay-ronde voor de wereldeconomie buiten de aandacht. Dat belang gaat verder dan de verwachte impuls aan de wereldhandel - op zichzelf zeer welkom in een tijd van ecnomische stagnatie - die door de Wereldbank en de OESO, de club van 24 rijke industrielanden, wordt geschat op ruim tweehonderd miljard dollar per jaar tegen het einde van deze eeuw. Hoewel de Europese Unie onder Frans aanvoerderschap zich het hardst verzet tegen een Uruguay-akkoord zal de EU het grootste voordeel van handelsliberalisatie hebben. En meer handel betekent ook meer werkgelegenheid.

Maar de betekenis van de Uruguay-ronde reikt verder. Sinds de ondertekening van de GATT in 1947 door 23 landen is het aantal ondertekenaars gestegen tot 116 landen. De opeenvolgende zeven GATT-rondes van lagere importtarieven op industriële goederen hebben een enorme bijdrage geleverd aan de naoorlogse groei van de wereldhandel en aan de spreiding van welvaart in de wereld. Tegenwoordig verwerpen ontwikkelingslanden en ex-communistische landen een jarenlang gekoesterde ideologie van handelsprotectie en stellen ze zich open voor vrije handel. De Uruguay-ronde is de meest ambitieuze poging om belangrijke delen van de wereldhandel die nu nog buiten het domein van de GATT vallen, onder een internationaal regime te brengen: landbouw, dienstverlening, textiel en octrooien. Verder moet de scheidsrechtersfunctie van de GATT versterkt worden.

DE WERELD vergaat niet als de Uruguay-ronde mislukt, de Amerikanen en Europeanen elkaar niet vinden, de overige landen uitgeput afhaken. De bestaande GATT-afspraken blijven van kracht, maar de gewenste aanscherping van de regels blijft uit en de GATT zal sterk aan belang inboeten voor de oplossing van handelsgeschillen. Dat opent de weg voor meer eenzijdige afspraken en handelsbeperkende maatregelen. Als multilaterale regels plaatsmaken voor bilaterale akkoorden, zijn de sterkste landen in het voordeel. Conflicten tussen de drie grootste handelsblokken - de Verenigde Staten en NAFTA, de Europese Unie, Japan - zijn dan slechts een kwestie van tijd. Een halve eeuw gestage handelsliberalisatie komt dan tot een abrupt einde.

Vrije handel is niet zaligmakend en geen panacee voor alle economische kwalen waarmee de wereld wordt geconfronteerd. Het roept vragen op van culturele eigenheid en het schaadt sectoren die worden beschermd tegen concurrentie of die met subsidies worden ondersteund. Maar het doorslaggevende belang van handelsliberalisatie is dat de winst voor de economie als geheel groter is dan het verlies voor beschermde sectoren. Dat beginsel staat op het spel. Gisteren in Brussel, vandaag in Genève.