Onenigheid over films en luchtvaart; Doorbraak overleg handel blijft nog uit

PAG.9 HOOFDARTIKEL

BRUSSEL, 7 DEC. Een doorbraak in de handelsonderhandelingen tussen Europa en de Verenigde Staten is afgelopen nacht in Brussel blijven steken op verschil van mening over auteursrechten op audiovisuele produkten en over subsidies in de luchtvaartindustrie. De onderhandelingen over een GATT-akkoord over liberalisering van de wereldhandel worden nu voortgezet in Genève.

De Amerikaanse handelsafgevaardigde Mickey Kantor heeft dat vanochtend gezegd, na afloop van een marathononderhandeling met Europees Commissaris Sir Leon Brittan van bijna 24 uur. Volgens Kantor hebben Europa en de VS het afgelopen etmaal “reële” vooruitgang geboekt op een aantal belangrijke terreinen, waaronder landbouw, markttoegang industriële produkten, verlaging van douanetarieven, toegestane subsidies (bijvoorbeeld voor onderzoek en ontwikkeling) en het dienstenverkeer. Ook zou volgens Europese bronnen verregaande overeenstemming zijn over een nieuwe multilaterale handelsorganisatie.

Kantor zei “teleurgesteld maar niet ontmoedigd” te zijn door het feit dat niet over alle punten overeenstemming is bereikt en dat daardoor een globaal akkoord tussen de Europese Unie en de VS is uitgebleven.

Rond het middaguur was nog niet duidelijk of Europees onderhandelaar Brittan ook gehoor zal geven aan de oproep van secretaris-generaal Peter Sutherland om in Geneve verder de praten over de totstandkoming van een GATT-akkoord. Dat was afhankelijk van de uitkomst van een spoedbijeenkomst van de ministers van buitenlandse zaken uit de 12 lidstaten van de Europese Unie, die vanochtend werd belegd. Uit de eerste berichten over het verloop van die evaluatie valt op te maken dat het tot dusver bereikte onderhandelingsresultaat een zeer gemengde ontvangst krijgt.

Een zegsman zei dat “verschillende lidstaten” op “verschillende onderdelen” grote bezwaren hebben geopperd tegen het pakket zoals dat door Brittan op tafel werd gelegd. Zo houdt Frankrijk vast aan zijn bezwaren op het gebied van de landbouw en heeft bijvoorbeeld Portugal grote moeite met verlaging van textieltarieven.“Het is nog geen gelopen race”. Volgens de zegsman is het vrijwel zeker dat het thema van de GATT-onderhandelingen een prominente rol zal spelen op de komende Europese top van regeringsleiders, aanstaande vrijdag en zaterdag.

De Nederlandse staatssecretaris Yvonne van Rooy zei er gisteravond al rekening mee te houden dat deze week nog geen finaal handelsakkoord tussen Europa en de VS op tafel zal liggen. “Dit gaat zo door tot 15 december”, zei ze toen ze gisteravond samen met de ministers uit de andere lidstaten te vergeefs wachtte op de uitkomst van de besprekingen tussen Brittan en Kantor.

Kantor zei dat de VS afgelopen nacht op audio-visueel gebied volledig tegemoet zijn gekomen aan de Europese wens om de eigen culturele identiteit te beschermen en om mogelijkheden te behouden eigen produkties financieel te ondersteunen. Maar de onderhandelingen op dit punt zijn gestrand op de weigering van Europa om royalties af te dragen, aldus Kantor.

Pag.19: Franse druk op Gatt-overleg

In de overeenkomst tussen Steichen en Espy is onder andere vastgelegd dat de voorziene gefaseerde vermindering van de gesubsidieerde export (met 21 procent in 6 jaar) in de tijd naar achteren wordt verschoven. Minister Bukman (landbouw) noemde dat gisteravond ook gunstig voor de Nederlandse zuivelsector. Volgens de nieuwe versie van Blair House zouden ook de huidige graanoverschotten in de EG buiten de verplichte exportvermindering blijven. Anderzijds krijgen de Amerikanen ruimere exportmogelijkheden op de Europese markt voor een aantal agrarische produkten.

De Franse premier Balladur liet de Duitse premier Kohl, voorzitter Delors van de Europese Commissie en commissaris Brittan weten dat Parijs compensaties eist voor de Franse boeren - een eis die eerder dit jaar ook al werd ingediend en gehonoreerd door de andere lidstaten toen een deelakkoord met de Amerikanen werd gesloten over oliezaden. Ook wil Balladur dat Brussel de mogelijkheid krijgt om zijn handelsinstrumenten aan te scherpen in geval van dumping en dergelijke. Duitsland, Engeland en Nederland zijn daar fel tegen