ARTHUR STAAL 1907 - 1993; Vechtlustig architect

Tot zijn overlijden toe, afgelopen zondag op 86-jarige leeftijd, is Arthur Staal de vechtlustige en eigenwijze architect gebleven die hij zich had getoond vanaf de oprichting van zijn eigen bureau in 1930. Evenzeer is hij altijd 'de zoon van' gebleven, namelijk van zijn beroemde vader J.F. Staal, architect van onder andere de Wolkenkrabber en het Telegraaf-gebouw in Amsterdam.

Na zijn opleiding in Haarlem en Amsterdam werkte Arthur Staal eerst enige tijd voor zijn vader. In 1932 werd hij mede-oprichter van Groep 32, die zich onder leiding van A. Boeken verzette tegen de Nieuwe Zakelijkheid zoals die in Rotterdam werd gepropageerd door de Opbouw.

In 1935 won Staal de Prix de Rome en de daaraan verbonden reisbeurs, die het hem mogelijk maakte om vijf jaar lang, veelal op de motor, door Italië, Griekenland en het Midden-Oosten te reizen. Bij zijn terugkeer was er door het uitbreken van de oorlog weinig werk voor handen. Staal publiceerde twee reisverslagen, Onder de gouden zon (1940) en Hellas (1944), en met een uitbreidingsplan voor Amsterdam, Bouwen van woning tot stad (1946).

Na de oorlog kreeg Staal werk in de wederopbouw, zoals woningen in Velsen en IJmuiden en de uitbreiding van Amstelveen. Eind jaren vijftig braken zijn produktiefste jaren aan met opdrachten voor het bedrijfsleven, onder andere het Groothandelsgebouw in Alkmaar, het kantoorgebouw Metropool aan de Amsterdamse Weesperstraat en het hoge gebouw voor Shell aan het IJ. Tot zijn latere werk behoren diverse motels aan de wegen naar Utrecht, Den Haag en Alkmaar en de renovatie en nieuwbouw van de Brakke Grond aan de Nes in Amsterdam.

Hoewel Staal met zijn vrouw, de danseres Quita Pronk, minstens de helft van het jaar in Zandvoort woonde, was hij zeer verknocht aan Amsterdam, waar hij tot aan zijn dood in de binnenstad is blijven wonen. Hij had onverholen de pest aan Rotterdam omdat hij weliswaar in 1973 uitgenodigd werd deel te nemen aan de prijsvraag voor uitbreiding van de door zijn vader gebouwde beurs, maar in 1978 de opdracht toch niet kreeg.

In 1977 nam Staal afscheid van zijn bureau, dat door zijn compagnon Ben Smit werd voortgezet. Arthur Staal bleef betrokken bij architectuur en stedebouw en verzette zich tegen wat hij als onrecht zag. Soms deed hij dat door middel van met de hand geschreven en sierlijk gedecoreerde brieven aan de media, maar hij heeft zich ook tot de rechter gewend, bijvoorbeeld om - tevergeefs - de sloop te verhinderen van de zuidkop van zijn Metropool-gebouw. Nog in 1988 nam hij deel aan een door deze krant georganiseerde prijsvraag voor de herinrichting van het Museumplein - een vraagstuk waar zijn vader zich ook vele jaren eerder over had gebogen.