Parochie blijft met eigen liturgie bisschop tarten

's-HERTOGENBOSCH, 6 DEC. Was het zaterdagavond tijdens de communieviering een angstige kudde in opperste zielenood? Dat zeker niet. Toch waren er voor de kerkgangers van de parochie San Salvator woorden van troost, nu bisschop Ter Schure de parochie in het gareel wil brengen.

“Beste mensen, houdt moed”, sprak een van de voormalige pastors, die had opgeroepen geld te storten voor de zo juist opgerichte vereniging 'San Salvator in beweging'. Daarmee zou men op eigen kracht een kerkgemeenschap kunnen voortzetten, mocht de bisschop de gelovigen de parochie ontnemen. Vice-voorzitter G.J. van Rooij van het kerkbestuur: “Wij staan niet buiten de kerk maar er middenin. Dit pakt ons niemand af.” Toen volgde er een beschaafd maar langdurig applaus.

Provocatie was het beslist niet want de kerkgangers wilden zich koste wat kost “waardig gedragen”, maar van wat zich zoal zaterdagavond aan het altaar had verzameld moet de bisschop beslist hartsteken hebben gehad: een gehuwde en later weer gescheiden priester die voorging en als lectoren drie vrouwen, aan wie in de r.k. kerk een ondergeschikte rol is toebedeeld. Tezamen leidden ze een communieviering - dus geen mis - want de parochie heeft zo haar eigen regels, die de bisschop een doorn in het oog zijn.

K. Huiskamp, die twintig jaar pastor was van de San Salvator: “De sfeer in de vieringen kun je niet uitleggen, die moet je proeven. Er staan hier altijd mannen, vrouwen en kinderen aan het altaar. We weten ook best dat je niet zo maar op eigen houtje gebeden mag maken die van de officiële liturgie afwijken, maar we doen het toch, want bij ons staat de mens boven de regel. Uitvaarten worden drie dagen lang voorbereid door het schrijven van teksten die passen bij de persoon die is overleden”. Zo zouden er vieringen ontstaan die volgens kerkgangers dusdanig ontroeren dat ze er soms tranen van in de ogen krijgen. Maar daaraan nu juist heeft de bisschop geen boodschap, zoals hij de vertegenwoordigers van de parochie een- en andermaal had laten weten. “Het gaat nu eenmaal om twee heel verschillende werelden waarin de bisschop en wij zitten. De bisschop vertegenwoordigt een kerk die niet wil praten maar dicteren”, aldus Huiskamp.

Al bij zijn aantreden in 1985 had bisschop Ter Schure bezorgd gekeken naar wat er in de San Salvator-parochie gebeurde. Daar had zich gaandeweg een geheel eigen vorm van kerkelijk en liturgisch leven ontwikkeld, waarin niet alleen katholieken maar ook andersdenkenden zich waren gaan vinden. Ter Schures voorganger Bluyssen had oogluikend toegelaten dat gehuwde priesters er als pastors voorgingen. De basis voor een 'eigentijdse aanpak' werd al in 1953 - ver dus vòòr het Tweede Vaticaanse concilie - onder de eerste pastoor J. Schouten gelegd. Voormalig pastor J. Snackers: “We hebben altijd steun willen geven aan de zwakkere in de samenleving, handelend volgens de richtlijnen van het Tweede Vaticaanse concilie. We willen vasthouden aan onze eigentijdse liturgische vieringen.”

De bisschop had de “wildgroei” nog wel willen tolereren, maar met het vertrek op 1 december van pastor F. Bakker moest er orde op zaken worden gesteld door de aanstelling van een celibatair levende priester die door de bisschop zou worden aangewezen. Voor de tussentijd stelde Ter Schure de vicaris Verhoeven als administrator (toezichthouder) aan. Verhoeven had gisteren de mis willen komen lezen, maar zag daar uiteindelijk toch vanaf. Dat liet het bisdom vrijdagnacht via de pers - en niet rechtstreeks aan de gesprekspartners - weten. Maar de sanctie daarop, zo zei het bisdom óók, zouden “vergaande maatregelen” zijn.

Als Verhoeven toch naar de kerk was gekomen zou zijn getracht hem te overreden niet de mis te lezen. Huiskamp: “We weten hoe dat gaat: als hij eenmaal een stap in de kerk doet, neemt hij een priester mee en zet die in de pastorie en dan zijn wij onze parochie kwijt.” Precedenten van dien aard waren er in parochies in Tilburg en Drunen.

Om uit de impasse te komen is er een bemiddelingscommissie ingesteld. De parochianen van San Salvator konden dit weekeinde in ieder geval nog hun eigen weg gaan. Woorden tijdens de communieviering kregen een uitzonderlijk symbolische lading. Het thema was de vreemdeling die de rijke vleespotten van het Westen opzoekt. “Ook binnen de kerk kun je een vreemde zijn”, zoals de voorganger in zijn predikatie zei, en: “we moeten elkaar altijd recht in de ogen kijken, of het nu om een bisschop gaat of om een vreemdeling”. In het offergebed heette het: “Voor hen die gebukt gaan onder macht, weest gij onze redder, een Salvator.”