Markus Wolf krijgt zes jaar

BONN, 6 DEC. Markus Wolf, de 70-jarige vroegere chef van de DDR-spionage, is vanmorgen door het gerechtshof te Düsseldorf wegens landverraad en omkoping van overheidsdienaren tot zes jaar gevangenisstraf veroordeeld. De officier van justitie had zeven jaar geëist. Wolf zelf had het zeven maanden durende proces twee weken geleden in zijn slotwoord minachtend “een politiek proces” van de (Westduitse) “overwinnaars” genoemd.

Dat Wolf de gevangenis in gaat staat echter nog niet vast. Dat hangt af van een binnenkort verwacht arrest van de hoogste rechter, het Constitutionele Hof in Karlsruhe, dat moet beslissen over de in Duitsland zeer omstreden vraag of mensen vervolgd en berecht kunnen worden voor spionagewerk als DDR-burger voor een soevereine, door de Bondsrepubliek volkenrechtelijk erkende staat.

Volgens Wolfs verdedigers is strafvrijheid voor inlichtingenfunctionarissen in West- en Oost-Duitsland weliswaar niet overeengekomen in het Duits-Duitse eenwordingsverdrag van 1990, maar dat had slechts met tijdsdruk te maken gehad en niet met opvattingen van de onderhandelaars over strafwaardigheid van zulk spionagewerk als zodanig. De toenmalige Westduitse minister van binnenlandse zaken en onderhandelaar Wolfgang Schäuble, nu fractieleider van de CDU in de Bondsdag, schrijft dat trouwens niet alleen in zijn aan die onderhandelingen gewijde boek Der Vertrag maar had dat desgevraagd ook nog nadrukkelijk nader bevestigd.

Wolf, zoon van de communistische joodse arts en dramaturg Friedrich Wolf die in 1934 naar Moskou vluchtte, heeft altijd ontkend dat hij op enige manier betrokken is geweest bij het martelen of doden van Westduitse agenten of zich anderszins schuldig had gemaakt aan daden die (ook) volgens DDR-recht verboden waren.

'Mischa' Wolf, alias 'man zonder gezicht' en 'man van Moskou', werd in in '58 chef, als 35-jarige, van de door hem naar Sovjet-voorbeeld opgezette 'Hauptabteilung Aufklärung' in het DDR-ministerie voor staatsveiligheid (Stasi). Hij was, tot hij februari 1987 vrijwillig terugtrad (naar hij later zei wegens ontevredenheid over de koers van partijleider Honeckers SED), ook Stasi-generaal en plaatsvervangend minister. Pogingen om als SED-criticus en 'Gorbatsjov-man' najaar 1989 deel te nemen aan de DDR-omwenteling mislukten; hij werd als spreker op de Oostberlijnse Alexanderplatz door tienduizenden demonstranten als Stasi-man en Wendehals uitgefloten.

De in de Sovjet-Unie opgeleide meesterspion Markus Wolf bracht zijn Westduitse tegenvoeters, zoals de toenmalige chef van de Westduitse inlichtingendienst BND, Klaus Kinkel (nu in Bonn minister van buitenlandse zaken), soms tot wanhoop met spectaculaire successen. Bekend voorbeeld is zijn agent Günther Guillaume, die het tot naaste medewerker van kanselier Willy Brandt ('69-'74) bracht en wiens ontmaskering de aanleiding werd tot Brandts val als kanselier.