Migranten in Calais geven droom niet op

Het krottendorp mag worden ontruimd, zei de rechter. De prefect zegt niet „alles plat te gooien”.

Belgische politiepatrouille in Zeebrugge Foto François Lenoir / REUTERS

Als donderdag rond half vijf het besluit valt dat de ‘jungle’ van Calais deels ontruimd mag worden, ontstaat in de hoofdstraat van het krottenkamp een vreemd soort nervositeit. Migranten verzamelen zich rond hulpverleners die via hun telefoons informatie over het oordeel van de kortgedingrechter in Lille binnenkrijgen en overleggen over de gevolgen.

„Het is voorbij, jullie moeten weg”, jammert een Britse vrijwilliger met dreadlocks en piercings. Maar ze oogt emotioneler dan de migranten zelf: na het registreren van de informatie vervolgen zij hun weg over het modderpad met de voedselpakketten uit de gaarkeuken onder de arm. „Eerst eten”, lacht een van hen. „France no good”, zegt een ander.

Een ontruiming van het landje achter de haven zal niet direct beginnen, zegt prefect Fabienne Buccio van het departement Pas-de-Calais minuten later bij de containeropvang. „Er is nooit sprake van geweest dat we met bulldozers alles gingen platgooien”, zegt ze tot verbazing van de al dagen hiervoor in Calais verzamelde pers.

Ze spreekt van een „humanitaire operatie” die dankzij het besluit van de rechter kan worden voortgezet en ze belooft de vele restaurantjes en winkels die ondernemende migranten de laatste maanden in de hoofdstraat hebben geopend in overleg te verplaatsen. De uit golfplaten en wrakhout opgetrokken kerkjes, moskeeën, scholen en andere ontmoetingsplekken moeten sowieso van de rechter gespaard blijven. „We nemen de tijd die nodig is”, verzekert Buccio.

Symbool voor de onmacht

De grootste krottenwijk van de westerse wereld werd de laatste maanden niet alleen een van de meest pregnante beelden van de nauwelijks bedwingbare Europese migratiecrisis, maar staat voor velen in Frankrijk ook symbool voor de onmacht en onverschilligheid van de Franse staat. In een poging iets aan de schandplek aan de Kanaalkust te doen, maar tegelijk ook weer niet al te genereus over te komen, lanceerde de Franse regering afgelopen najaar een plan om de omvang van de jungle terug te brengen door migranten alternatieve opvang aan te bieden, deels hier in Calais en deels elders in het land.

Maar het is de laatste weken moeilijk gebleken om migranten ervan te overtuigen hun hutje of tent te verlaten en een van de klaarstaande bussen naar vergelegen oorden op de campagne te nemen. Medewerkers van asielagentschap OFPRA zijn bijna dagelijks in het kamp om mensen met het oog op de winterkou en onhygiënische omstandigheden ervan te overtuigen in Frankrijk asiel aan te vragen. Hoewel volgens minister van Binnenlandse Zaken Cazeneuve inmiddels 2.700 mensen uit Calais daarmee hebben ingestemd, weigeren vele honderden anderen nog om hun droom om naar het Verenigd Koninkrijk door te reizen op te geven.

„Iedere dag dat ik hier langer ben, word ik bevestigd in mijn keus”, zegt de 26-jarige Asif uit Afghanistan daarover. Nadat een maand terug het terrein werd schoongeveegd waar hij zijn tentje had opgezet, koos hij voor een bed in een van de verwarmde containers. Hij klaagt dat hij daar geen privacy heeft en nu niet meer zelf kan koken. „We worden als beesten behandeld”, zegt hij. „En dan denken ze dat ik in dit land asiel ga aanvragen? Engeland is zo vlakbij, dat blijft mijn doel.”

Ontruimingsplannen vertraagd

Toen prefect Buccio kort na nieuwe protesten van inwoners van Calais vorige week aankondigde te willen beginnen met het ontruimen van de dicht bij de bebouwde kom gelegen zuidelijke helft van de jungle, gaf ze de migranten tot afgelopen dinsdag de tijd om hun spullen te pakken. Maar het door hulporganisaties aangespannen kort geding vertraagde haar plannen, in ieder geval met enkele dagen.

Hun advocaat, Julie Bonnier, noemde het halveren van het kamp een „fundamentele schending van de rechten van de migranten” omdat niet genoeg alternatieve noodopvang beschikbaar zou zijn. Terwijl de autoriteiten denken dat er 800 tot 1.000 mensen wonen, telden de organisaties er „meer dan 3.000”.

Dat de rechter, die dinsdag zelf de opvang kwam inspecteren, nu alsnog heeft ingestemd, is voor Cazeneuve een „bevestiging van de strategie van de staat”. Maar de hulporganisaties blijven ongerust. „Je kunt mensen niet midden in de winter op straat zetten”, zegt Christian Salomé van Auberge des Migrants net buiten het opvangcentrum. Hij vreest dat er uiteindelijk toch een rigoureuze ontruiming komt, „als alle journalisten zijn vertrokken”.