Italië: oud wint van oud

DE UITSLAG VAN DE verkiezingen gisteren van burgemeesters in 129 gemeenten is een graadmeter voor de politieke verwarring in Italië. Het resultaat toont dat nog altijd onduidelijk is waartoe de Italiaanse politieke omwenteling leidt. Er is reden voor opluchting omdat Rome en Napels geen neofascistische burgemeesters hebben gekregen, maar van de noodzakelijke politieke vernieuwing is nog weinig sprake.

In het kielzog van een onuitputtelijke reeks corruptieschandalen hebben de Italianen het afgelopen jaar de traditionele politieke partijen om zeep geholpen. De socialisten, die nog enkele jaren geleden onder leiding van de arrogante Craxi een corrupt machtscentrum vormden, kunnen nu hun rekeningen niet meer betalen. Van de christen-democraten, sinds de Tweede Wereldoorlog de belangrijkste regeringspartij, toont vrijwel niemand meer zijn gezicht, zelfs niet als één van de oude rotten van de partij begraven wordt.

Het resultaat van de verkiezingen gisteren duidt erop dat de Italianen in plaats van oude partijen andere oude partijen uit de kast halen. De Democratisch Linkse Partij heeft het communistische verleden achter zich gelaten, maar heeft er ook niet tegenop gezien om voor het behalen van de overwinning coalities te vormen met onder andere de Communistische Heroprichting, de partij van de gestaalde kaders die nog over de dictatuur van het proletariaat dromen.

EEN ANDER DEEL van de kiezers heeft de neofascistische MSI ontdekt. Sinds de Tweede Wereldoorlog was dat een splinterpartij van nostalgische aanhangers van de geëxecuteerde dictator Mussolini, hoewel volgens de grondwet geen fascistische partij is toegestaan. Nu heeft die partij weliswaar geen burgemeestersposten veroverd, maar zij is wel het toevluchtsoord geworden voor veel voormalige christen-democraten. Zij heeft in miljoenensteden zo'n 45 procent van de stemmen achter zich gekregen.

In noordelijke steden heeft de populistische Lega Nord het tegen de linkse coalitie opgenomen en ook verloren, hoewel meer dan veertig procent van de stemmen werd behaald. De Lega Nord wil van Italië een federatie maken met een vergaand zelfstandig noorden, de MSI is nationalistisch, dat is het belangrijkste verschil tussen deze partijen.

Volgend voorjaar zouden verkiezingen het Italiaanse parlement weer geloofwaardigheid moeten verschaffen. Dat parlement is geen afspiegeling meer van de politieke verhoudingen. De christen-democraten zitten daar nog alsof ze dertig procent van de kiezers achter zich hebben, hoewel ze vrijwel geen rol meer spelen. De kans is groot dat de Italianen niet anders kunnen kiezen dan de linkse combinatie of de uiterst rechtse partijen. De voormalige christen-democraat Segni probeert uit restanten christen-democraten en andere daklozen een eenheid te smeden die zich kan presenteren als een gematigder partij met niet door corruptie besmeurde handen. Het is te betwijfelen of dat zal slagen.

DE ITALIAANSE kiezer die gisteren met zijn stem tegen corruptie heeft geprotesteerd, deed dat weinig effectief. De fascisten van Mussolini waren de oprichters van de staatsholding Iri, waarmee ze greep kregen op een belangrijk deel van de economie. Dat systeem is door de christen-democraten na de oorlog niet afgebroken maar uitgebreid, zodat de corruptie met politiek benoemde directieleden van de staatsbedrijven gesmeerd doorliep. De Lega Nord heeft nog vrijwel geen bestuurservaring, maar ook van die partij is al een vooraanstaand lid verdacht van corruptie. Democratisch Links, de ex-communisten, heeft waar zij lokaal aan het bestuur is geweest ook schandalen opgeleverd. Leden van de Communistische Heroprichting worden verdacht in vroeger jaren niet-wettelijke bijdragen van buitenlandse kameraden te hebben geïncasseerd.

Als de Italianen bij de parlementsverkiezingen volgend jaar geen andere keuze kunnen maken, heeft de verdwijning van corrupte christen-democraten en socialisten tot weinig vernieuwing geleid.