Blunderbluf

“Dat is natuurlijk je angstdroom, dat er iemand komt die zegt: ja maar wat u hier schrijft klopt niet”, zei taalpublicist Rik Smits laatst op televisie.

Ik vond het een beetje een zielige uitspraak. Arme jongen, dacht ik, schrijven is toch iets anders dan geen fouten maken? Wie Smits' taalboekenrecensies in de Volkskrant wel eens leest zal er niet van opgekeken hebben, want dan weet je dat Smits ook denkt dat lezen gelijk staat aan foutjes zoeken. Een boekbespreking van Rik Smits is een soort triatlon van vitkunst. De lezer suist nog na van een verpletterende demonstratie betweterij als Rik alweer halverwege het haarkloven is, om als eerste bij het zwembad aan te komen voor het spijkers op laag water zoeken.

Als ik zo'n hypergevoelige humbug-detector had als Smits zou ik ook af en toe mijn eigen teksten er doorheen halen, maar ondanks die angstdroom is dat in Smits kennelijk nooit opgekomen. Met als gevolg dat die angstdroom vandaag in vervulling gaat. Smits boekje over de Engelse woordenschat van het Nederlands, Peptalk & Pumps, bevat namelijk nogal wat van het soort fouten, foutjes en slordigheden waar hij zich als recensent zo aan ergert. Sterker: in de tweede druk, die volgens de flaptekst 'geheel herzien' is, staan de meeste er nóg.

Zo is acid geen 'muziek met zeer dwingende en daardoor goed dansbare ritmes'. Dat is house, waarvan acid house een subgenre is, dat niet geassocieerd wordt met LSD, zoals Smits denkt, maar met de house-drug XTC.

Een beaver is volgens Smits 'op foto's zichtbaar schaamhaar' en een beavershot een 'foto waarvan geslachtsdelen de voornaamste ingrediënten vormen'. Nou, hoe je het mannelijk geslachtsdeel ook afbeeldt, een beaver wordt het niet en een foto is pas een beavershot als het een frontale opname is van een gespreid vrouwelijk geslachtsdeel.

Bij brave new world geeft Smits 1960 als verschijningsjaar van Huxley's gelijknamige roman, dat moet 1932 zijn.

Kunnen we dan nu misschien naar de 'c' ?

Nee, want bij breakdancing gaat het al weer mis. De eerste breakdancers waren scholieren die oefenden tijdens hun lunchbreak, vandaar die naam, stelt Rik. Break, ook wel breakbeat, is één van dè centrale begrippen van de hiphop-cultuur: het instrumentale tussenstuk uit een popnummer dat door de eerste rappers als achtergrond voor hun rap werd gebruikt. Vandaar ook dat hiphoppers zichzelf Break- oftewel B-boys noemen, termen die allemaal al lang tot Nederland zijn doorgedrongen en in Peptalk dus ontbreken. Dit is vintage (ook vergeten) Rik Smits: als bespreker maant hij schrijvers toch vooral naslagwerken te raadplegen, als lexicograaf steekt hij zelf ook liever zijn duim in de mond dan zijn hand in de boekenkast. Zodat we in Peptalk ook nog eens kennismaken met een Chandler-karakter genaamd Sam Spade, die in werkelijkheid Philip Marlowe heet, terwijl Spade, zoals elke regelmatige videotheekbezoeker je kan vertellen, de held van Dashiel Hammet is.

En zo gaat het driehonderd pagina's door: de definitie van camp klopt niet, couch potato wordt verward met cocooner, er is sprake van een 'supersoon geluid van 2.500 Hz' - zoiets als een niet voor het blote oog waarneembare vrachtwagen - fancy wordt foutief vertaald als 'opgeblazen, protserig', de introductie van de fax wordt met 'begin jaren tachtig' minstens tien jaar te laat gedateerd, een journalistieke feature wordt verward met een special, een fix met een flash, enzovoort, enzovoort. Van dit soort fouten staan er letterlijk tientallen in Peptalk. Geen diskwalificatie van Smits de scribent misschien, maar wel van Smits de recensent.

Het zijn er zóveel dat je je begint af te vragen of de onjuistheden die Smits als recensent signaleert wel onjuistheden zjn. Een steekproef. 'Kalkeerpapier', s dat wel fout, zoals Smits de schrijver van het Antwerps Zakwoordenboek aanwrijft? Nee. Nieuwe Groene Boekje: toegestane spelling. Trouwens, claimt dat nieuwe Groene Boekje écht minstens 5.000 nieuwe woorden te veel, zoals Smits beweerde? Nee, ten eerste luidt de claim 'hooguit 30.000' en het zijn er 28.000.

Ik begin die angstdroom van Smits te begrijpen: als ik zo dicht langs de grens van integriteit en goede trouw opereerde, zou ik ook slecht slapen. Al die halve waarheden, dat gaat knagen.