Onvoldragen cabaret over macht en manipulatie

Voorstelling: Uitverkorenen, door cabaret Niet Uit Het Raam (Joep van Deudekom, Peter Heerschop en Viggo Waas). Regie: Titus Tiel Groenestege en Genio de Groot. Gezien: 2/12 in De Meervaart, Amsterdam.

De beste scène uit Uitverkorenen, het vierde programma van het cabarettrio met de harkerige naam Niet Uit Het Raam, bevindt zich al in het begin. Drie personen scharen zich rond een tafel: een man die een jasje aan heeft en zich Meneer laat noemen omdat hij de leiding op zich neemt, een zekere Meens - met een nonchalanter jasje - die een ware hielelikker blijkt te zijn, en een derde in een blouse die overal buiten valt. Die laatste wil iets te berde brengen, maar deze vergadering werpt uitsluitend procedurele belemmeringen voor hem op. Als hij iets te vragen heeft, past dat niet onder het agendapunt mededelingen. En als hij iets wil meedelen, is juist de rondvraag begonnen.

In hoog tempo en met een waanzinnig soort logica wordt hier een vergadering gespeeld. De aard van het bedrijf blijft in het midden, de aard van de werkzaamheden eveneens. Het gaat om de drie archetypen, om het machtsspel dat ze spelen, en om de dwaasheid van de vragen die ze elkaar stellen: “Stel, je loopt in de Soedan en je hebt verschrikkelijke honger. Wat neem je, een broodje kroket of een grillburger?”

En zo gaat het verder, over manipulatie, mannenvriendschap en wat er gebeurt als daar een vrouw tussen komt. Regelmatig komen nog de bedrieglijk aannemelijke drogredeneringen voorbij waarin Niet Uit Het Raam gespecialiseerd is, zoals het verrassende bewijs voor de stelling dat iemand die af en toe zomaar aardig is voor anderen, alleen maar aan zichzelf denkt. Gaandeweg maakt het intrigerende thema van de machtsverhoudingen echter plaats voor grovere effecten - vermoedelijk ten behoeve van de amusementswaarde. Het is alsof de drie cabaret-theatermakers niet de moed hadden aan hun uitgangspunt vast te houden en dieper te graven.

Van hun vorige voorstelling herinner ik me drie aarzelend ogende jongemannen die onderhuidse grapjes maakten. Uitverkorenen straalt, wellicht door de invloed van maar liefst twee regisseurs, aanzienlijk meer zekerheid uit. Maar helemaal voldragen is ook dit programma nog niet, al was het maar door de wezenloze en nogal rafelige liedjes die de handeling als een verplicht agendapunt blijven onderbreken.