Lewkowicz

Flatland Galerie, Abraham Dolehof, Lange Nieuwstraat 7, Utrecht. T/m 23 dec. Wo t/m za 12-17u. Prijzen van 650 tot 1500 gulden.

Op de uitnodiging voor de expositie van Stanislaw Lewkowicz in de Utrechtse Flatland galerie is de naam van de kunstenaar in rafelige, te zwarte letters getypt. De kaart roept herinneringen op aan de tijd toen printjes nog doorslagjes heetten en carbonpapier een veelgebruikt artikel was.

Lewkowicz werkte een jaar lang aan een serie van 111 litho's op carbonpapier die nu in Utrecht te zien is. De serie geeft een indruk van de gewone dingen die de kunstenaar dagelijks om zich heen zag, zoals een winkelstraat bij avond, het uizicht uit de slaapkamer, televisiebeelden. De afwisseling van onderwerpen is groot: van een banale, troosteloze buitenwijk tot oorlogshandelingen en de toevallige, bijna abstracte schoonheid van een vijgenplukster.

De onderschriften die op het glas voor de foto's zijn gezandstraald geven soms commentaar: 'Ze gaan toch dood' staat er bij een tv-beeld van een groepje soldaten. Maar meestal beschrijven ze wat er te zien is: 'Roggeveld', 'Geweren op een witte doek'. Een enkele keer geven ze een stemming weer: 'Wat een rotdag.'

Lewkowicz, in 1956 in Hoensbroek geboren als zoon van een Poolse mijnwerker, wilde aanvankelijk stuurman worden. Over de tijd toen hij als zestienjarige de wereldzeeën bevoer maakte hij in 1986 een reisverslag in 52 litho's, getiteld Royal Interocean Lines.

Ook deze serie is een soort verslag. Door de blauwige gloed van het carbon dat ter versteviging op papier is geplakt hebben de litho's hetzelfde vluchtige, kunstmatige karakter als de beeldenstroom die we bijna vierentwintig uur per dag via de televisie in onze huiskamer kunnen ontvangen: meestal zijn het gewone beelden, soms zijn ze verschrikkelijk en een enkele keer gewoon mooi. Het is juist die afwisseling die maakt dat je gefascineerd blijft kijken.