Alweer een jaar niets doen; De hersenloze muziek van Iggy Pop

De Amerikaanse rocker Iggy Pop neemt snoekduiken vanaf het podium en rolt graag door gebroken glas. Toch staan op zijn laatste cd 'American Caesar' de vriendelijke woorden: 'If you want to know more about me, write me and I'll reply.' Is hij werkelijk de wildeman van de rock 'n' roll?

The Stooges: The Stooges (Elektra 7559-60667-2)

Iggy Pop: American Caesar (Virgin 7243-8-39025-2)

Het concert van Iggy Pop op 9 en 10 december in Paradiso, Amsterdam zijn uitverkocht.

Op zijn meest recente cd American Caesar nodigt Iggy Pop de luisteraar uit om met hem te corresponderen. In een robuust en uiterst leesbaar handschrift staat op het zilveren schijfje gedrukt: 'If you want to know more about me, write me and I'll reply.'

Vriendelijke woorden, die in tegenspraak lijken met zijn reputatie als wildeman van de rock & roll. Een blik op de hoes leert echter dat de 46-jarige James 'Iggy' Osterberg zijn wilde haren nog niet is kwijtgeraakt. 'Parental Warning', staat er in navolging van waarschuwingsstickers op veel Amerikaanse rock- en rapplaten, 'this is an Iggy Pop record'. Met ontbloot bovenlijf kijkt hij grimmig in de camera. Het haar hangt in vette pieken over zijn schouders en op zijn naakte torso zijn littekens zichtbaar van de snijwonden, die hij zichzelf tijdens optredens toebracht met glasscherven en gebroken flessen.

“Hij is de meest intense performer die ik ooit heb gezien”, schreef de rockcriticus Lester Bangs in 1977 in de Village Voice, “en die intensiteit komt voort uit een moorddadige gedrevenheid.” De later aan een overdosis drugs overleden Bangs deed met een mengeling van ontzag en afschuw verslag van Iggy's snoekduiken van hoge podia, de verminkingen die hij opliep door over een toneel vol gebroken glas te rollen en de scheld- en vechtpartijen die hij aanging met het publiek. 'You faggot sissies', zo richtte de zanger zich in januari 1974 tot een groepje Hell's Angels. Twee dagen later werd hij nog juist op tijd uit het ziekenhuis ontslagen om deel te nemen aan het afscheidsoptreden van Iggy & The Stooges, de groep waarmee hij zijn naam vestigde als de peetvader van alle punkrockers.

Eind jaren zestig behoorde de uit de buurt van Detroit afkomstige garagerockgroep The Stooges tot een ondergrondse beweging in de popmuziek, die zich afzette tegen de sterren die waren voortgekomen uit de flowerpower. Iggy Stooge, zoals hij zich toen noemde, spiegelde zich aan het muzikale nonconformisme van The Velvet Underground en stadgenoten MC 5. De rauwe en ongeschoolde gitaarmuziek ging gepaard met nihilistische teksten, die de frustraties en de verveling van de jeugd in de Amerikaanse buitenwijken weergaven.

“It's 1969 okay / war across the USA / It's another year for me and you / another year with nothing to do,” schreeuwde Iggy op het door John Cale geproduceerde debuutalbum The Stooges. Ritmisch handgeklap moest de indruk wekken van een gepolijste popplaat, maar in de praktijk kon gitarist Ron Asheton nauwelijks een gitaar vasthouden. De kracht van het nog steeds niet gedateerd klinkende debuut schuilt in de directheid, die als voorbeeld diende voor de punkbeweging die zeven jaar later naar Engeland over zou waaien. Voordat de Sex Pistols hun Anarchy In The U.K. konden prediken, speelden ze in hun oefenruimte eindeloos No Fun van de eerste elpee van The Stooges: “No fun to hang around / feeling that same old way / No fun to hang around / freak out for another day.”

TopPop

Bijna 25 jaar na zijn plaatdebuut neemt Iggy Pop geen genoegen met een positie als gerespecteerde oude rocker. Met onverminderde geestdrift zingt hij I Wanna Be Your Dog, zijn strijdlied voor de seksueel gefrustreerde tiener die droomt van alles wat moeder hem verboden heeft. In zeker opzicht keert hij met American Caesar terug naar de ongepolijste rockmuziek uit de begintijd van The Stooges. In de tussenliggende periode was het vooral aan zijn vriend en bewonderaar David Bowie te danken, dat Iggy Pop telkens weer uit een creatief en commercieel dal omhoog krabbelde. In 1973 deed Bowie een vergeefse poging om het voortbestaan van Iggy & The Stooges te redden. Hij produceerde een elpee met de toepasselijke titel Raw Power, die niet lang daarna als de zwanenzang van het luidruchtige viertal in de annalen van de rock & roll kon worden bijgeschreven. Vier jaar later was Bowie de voornaamste gangmaker achter The Idiot en Lust For Life, de platen waarmee Iggy een geïnspireerde comeback als solo-artiest in het tijdperk van de new wave maakte. Niemand die het gezien heeft, vergeet zijn optreden in TopPop waar hij Ad Visser de schrik van zijn leven bezorgde door met volle overgave in de gehuurde palmboompjes te klimmen.

Aan zijn imago van onbezonnen rocker viel niet te tornen, ook nadat de zoveelste nieuwe platenmaatschappij hem in 1979 in een ander daglicht wilde stellen door hem op de hoes van de elpee New Values af te beelden als een peinzende balletdanser. In de muziekbladen verschenen voor punkfans ontluisterende berichten over de liefde voor de golfsport die Iggy had opgevat, terwijl hij in interviews hoog opgaf over de zegeningen van goede mondhygiëne. Niettemin bleef zijn hart op de juiste plaats kloppen, en belooft hij in de handgeschreven tekst op zijn laatste cd dat er 'no imitations of other people and no formula shit' aan te pas zijn gekomen.

In het begin deed hij critici nog wel eens denken aan Mick Jagger, maar sindsdien heeft Iggy Pop zich nooit meer zulke vergelijkingen hoeven laten welgevallen. Hij is een ware pionier, die een spoor van navolgers achter zich heeft gelaten. Nog onlangs coverde Guns N' Roses zijn Raw Power. Met de gewraakte 'formula shit' refereert hij aan de consessies die een artiest moet doen om in de hitparde te komen; iets dat hem tegen wil en dank overkwam met het toegankelijke liedje 'Candy' van zijn voorlaatste cd Brick By Brick. Makkelijk in het gehoor liggende popsongs ontbreken op American Caesar, dat representatief is voor de onverminderd energieke en ruige optredens. Naast zelfgeschreven songs met voor zich sprekende titels als 'Wild America' en 'Fuckin' Alone', waagt hij zich aan een drastische herbewerking van de onverslijtbare garagerockklassieker 'Louie Louie', die ook al op het repertoire van The Stooges voorkwam. In een variatie op de oorspronkelijke hitversie van The Kingsmen uit 1957 zingt hij: “A fine little girl is waiting for me / but I'm as bent as Dostoevsky / I think about the meaning of life again / and I have to sing Louie Louie again.”

Hoe lang je ook nadenkt over de zin van het leven, zegt hij impliciet, je komt altijd weer uit bij het beginpunt. In de twee akkoorden van de simpelste rockmuziek die er ooit werd gemaakt, schuilt het grootse geluk. “Wat we ons terdege moeten realiseren,” schreef Lester Bangs over The Stooges, “is dat deze muziek expres zo monotoon en simplistisch wordt gespeeld. God verhoede dat ze ooit naar verfijning zullen streven. Het grootste compliment dat je deze jongens kunt geven, is dat ze hersenloze muziek maken.”