Afscheid Volvo-baas een koningsdrama

ROTTERDAM, 3 DEC. Het afscheid na 23 jaar van Volvo van Pehr Gustav Gyllenhammar leek op een koningsdrama. Terwijl de bestuursleden van Volvo nog vergaderden over de afgeketste fusie tussen Volvo en Renault wandelde de 58-jarige Gyllenhammar door de besneeuwde straten van Stockholm en belegde hij een haastig geïmproviseerde persconferentie waarin hij zijn aftreden bekend maakte als president-commissaris van Volvo. Het mislukken van de fusie kwam er volgens zijn betoog in feite op neer dat Zweden nog niet rijp is voor de visionaire ideëen van de eigenzinnige Gyllenhammar, de architect achter de fusie met Renault, die op 1 januari had moeten ingaan. Gyllenhammars retoriek kwam neer op “een gemiste kans”, waarbij politieke en sociale sentimenten Zweden volgens hem hebben beroofd van een zakelijke overeenkomst die de toekomst van Volvo in één klap veilig zou hebben gesteld.

Zijn eigen, omstreden rol bij de fusieplannen hield Gyllenhammar buiten beschouwing. Het feit dat hij Volvo, dat in de nieuwe combinatie met Renault een minderheidsbelang van 35 procent zou hebben gekregen, te goedkoop aan de Fransen van de hand heeft gedaan en het verzwijgen van het zogeheten gouden aandeel van Renault dat de Franse overheid onevenredig veel invloed zou hebben gegegeven in de nieuwe combinatie, kwamen nauwelijks ter sprake. Het vormen in de optiek van Gyllenhammar slechts futiliteiten vergeleken met zijn niet aflatende ijver Zweden op te stoten in de vaart der volkeren.

Al sinds zijn eerste optreden bij Volvo in 1970 heeft Gyllenhammar voor rumoer gezorgd. In 1989 baarde Gyllenhammar, toen nog belast met de dagelijkse leiding van Volvo, opzien door te pleiten voor autoloze binnensteden. Gyllenhammar lag constant overhoop met de Zweedse politiek en was altijd in de weer met het streven Volvo financieel minder afhankelijk te maken van de produktie van auto's, vrachtwagens en bussen.

Een poging naar gas en olie te gaan boren op de Noordzee werd echter geblokkeerd door de aandeelhouders, maar zijn fusieplannen voor Volvo met het farmaceutische concern Procordia hadden meer succes. Bij Procordia liep Gyllenhammar Sören Gyll tegen het lijf, de huidige bestuursvoorzitter van Volvo, die de revolte in het management van Volvo tegen Gyllenhammars fusieplannen met Renault leidde. Gyll en de overige Volvo-managers sloten zich schoorvoetend aan bij de aandeelhouders van Volvo, die zich in toenemende mate tegen een fusie met Renault uitspraken. De fusie dreigde op 7 december tijdens een aandeelhoudersvergadering door dit college zelfs te worden geblokkeerd, waardoor de weg werd vrijgemaakt voor Gyll om de finitieve doodsteek toe te brengen aan Gyllenhammar. Gisteren kwam daardoor een einde aan de carrière bij Volvo van Gyllenhammar.

Door een huwelijk met de dochter van zijn baas kreeg Gyllenhammar in 1970 de controle over Zwedens grootste verzekeraar Skandia. Nauwelijks een jaar later was Gyllenhammar zijn schoonvader opgevolgd als bestuursvoorzitter van Volvo.Maar Zweden was duidelijk te klein voor Gyllenhammar. Hij nam het initiatief voor bijeenkomsten van Europese topmanagers, die regelmatig debatteerden over de industriële en politieke situatie in Europa. In 1976 probeerde Gyllenhammar Volvo te laten fuseren met Saab-Scania. De fusie ketste af omdat Saab-Scania volgens Gyllenhammar niet rijp was voor het idee van één grote Zweedse autoproducent. Daarna ging Gyllenhammar internationaal de boer op. Met Renault dacht hij zijn plannen gestalte te kunnen geven om van Volvo één van de grootste autofabrikanten ter wereld te maken. Nu dat is mislukt restte zelfs Gyllenhammar niets anders dan op te stappen.