Rivaliteit houdt Karpov en Ivantsjoek in evenwicht

TILBURG, 2 DEC. De eerste finalepartij van het Interpolis Wereldschaaktoernooi eindigde na ruim zes uur spelen in remise. Anatoli Karpov mocht zich de morele winnaar noemen. De FIDE-wereldkampioen overwon soeverein met zwart de openingsproblemen die Vassili Ivantsjoek hem voorschotelde. Bovendien mocht hij het grootste deel van de partij tot zijn genoegen met een minuscuul voordeeltje risicoloos op winst spelen.

De voorgeschiedenis van de rivaliteit tussen de als eerste en tweede geplaatste Karpov en Ivantsjoek beloofde een middag zwaar schaken. De oudste littekens verwierf de 24-jarige Ivantsjoek zo'n vijf jaar geleden. Als dienstplichtig soldaat hoefde hij het land nauwelijks te verdedigen zolang hij maar met zorg werkte aan zijn grote schaaktalent. Tijdens een van die trainingssessies liep hij Karpov tegen het lijf en die was niet te beroerd om de leergierige student in een lange reeks vluggertjes op zijn gebreken te wijzen. Keer op keer ging de nerveuze Ivantsjoek de mist in, totdat hij beroofd van zijn laatste greintje zelfvertrouwen opstond en zijn hoofd tegen de muur sloeg.

In de jaren die volgden ontpopte Ivantsjoek zich wel degelijk tot een unieke belofte. Kasparov riep hem uit tot kroonprins en dat was uiteraard voor Karpov een extra reden om zijn grote twijfel uit te spreken over Ivantsjoeks mentale weerstand. Opmerkelijk genoeg slaagde Karpov er niet in zijn sneren in daden om te zetten. Nog nooit wist hij de Oekraïner in een serieuze partij te verslaan. De meeste ontmoetingen eindigden in remise. Eén keer, twee jaar geleden in Linares, won Ivantsjoek.

De verstandhouding tussen de twee grootmeesters is koeltjes. Alle beleefdheidsvormen worden in acht genomen, tijdens de analyse worden keurige grapjes gemaakt, maar op de achtergrond speelt bij Ivantsjoek steeds het onbehagen mee over de dingen die Karpov ooit over hem gezegd heeft. Ivantsjoek is een groot poëzieliefhebber die veel gedichten en versjes uit zijn hoofd kent. Eén van zijn beste acts is het zingen van een Russisch volkswijsje met de hoge stem van Karpov.

De opening van de eerste finalepartij leek aanvankelijk voorspoedig te verlopen voor Ivantsjoek. Op de tiende zet bracht hij een nuance aan in de bestrijdingswijze van de Caro Kann waarmee hij in de vierde ronde Karpovs secondant Episjin had verslagen. Tot Episjins taken als secondant behoren de onderhoudswerkzaamheden aan diezelfde Caro Kann, zodat een versterking te verwachten was. Die versterking kwam even later toch, hoewel het een tijdje duurde voordat de kenners door hadden hoe goed Karpov de stelling doorgrond had. Op het eerste gezicht leek de klare lijn van Ivantsjoek zwart onder een nare druk te hebben gezet. Luttele microchirurgische ingrepen later werd duidelijk dat het weergaloze stellingsgevoel van de Moskoviet hem weer eens niet bedrogen had.

Gemakkelijk manoeuvrerend nam Karpov enkele ogenschijnlijk lastige hobbeltjes. Het zag er even somber uit voor Ivantsjoek, hoewel veel van die bange voorgevoelens werden ingegeven door de souplesse waarmee Karpov op winst begon te spelen. In werkelijkheid had wit niet echt iets te duchten. Aangemoedigd door de honderdduizend gulden die klaarliggen voor de winnaar bleef Karpov vanuit zoveel mogelijk invalshoeken zoeken naar de winst. Na zeventig zetten viel niet langer te ontkennen dat die er niet was.

Wit: Ivantsjoek; zwart: Karpov

1.e2-e4 c7-c6 2.d2-d4 d7-d5 3.Pb1-c3 d5xe4 4.Pc3xe4 Pb8-d7 5.Lf1-c4 Pg8-f6 6.Pe4-g5 e7-e6 7.Dd1-e2 Pd7-b6 8.Lc4-b3 h7-h6 9.Pg5-f3 a7-a5 10.a2-a3 Tegen Episjin speelde Ivantsjoek in de vierde ronde 10.a4 en won in een scherpe partij. 10...a5-a4 11.Lb3-a2 c6-c5 12.Lc1-f4 Pb6-d5 13.Lf4-e5 Dd8-a5+ 14.Pf3-d2 b7-b5 15.Pg1-f3 b5-b4! Een verbetering ten opzichte van het ooit eerder gespeelde 15...c4. 16.La2-c4! De juiste riposte tegen de dreiging 16...bxa3 gevolgd door Pc3. 16...Lc8-a6! 17.O-O b4xa3 18.Ta1xa3 c5xd4 19.Ta3-a1 Lf8-e7 20.Pf3xd4

20...O-O! Beter dan 20...Lxc4 waarna Ivantsjoek de volgende fantastische variant had gezien: 21.Pxc4 Da6 22.b3 0-0 (22...a3 23.Pb5) 23.bxa4 (23.Txa4? Pc3) 23...Pc3 24.Dd3 Pxa4 25.Txa4 Dxa4 26.Pb6 Da5 27.Pc6 Dxb6 28.Pxe7+ Kh8 29.Dh3 en wit wint. 21.Pd4-c6 La6xc4 22.Pd2xc4 Da5-b5 23.Pc6xe7+ Pd5xe7 24.Le5-d6 Ziet geen heil in wits kansen na 24.Lxf6 gxf6 25.Ta3 Pg6. 24...Tf8-e8 Zoekt naar meer dan de remise die voor het grijpen lag met 24...Tfc8 25.Lxe7 Pd5. 25.Tf1-e1 Pe7-f5 26.Ld6-e5 Te8-c8 27.Pc4-a3 Db5xe2 28.Te1xe2 Pf6-d7 29.Le5-c3 Pd7-b6 30.f2-f3 Pb6-d5 31.Lc3-e1 Ta8-b8 32.c2-c3 Tb8-b3 33.Ta1-a2 Pf5-e3 34.Le1-f2 Pe3-c4 35.Pa3xc4 Tc8xc4 36.g2-g3 Houdt het paard van f4, maar levert wel een pion in. 36...a4-a3 37.Ta2xa3 Tb3xa3 38.b2xa3 Tc4xc3 39.Te2-a2 Tc3xf3 40.a3-a4 Pd5-b4 41.Ta2-a1 Beter leek 41.Tb2 Pd3 42.Tb8+ Kh7 43.Lb6 en een zwarte winst is ver weg. 41...Pb4-a6 42.a4-a5 Kg8-f8 43.Kg1-g2 Aktiever was 43.Tc1 Ta3 44.Le1. 43...Tf3-f5 44.g3-g4 Tf5-g5 45.Kg2-f3 h6-h5 46.h2-h3 Tg5-b5 47.Ta1-a3 Kf8-e7 48.Lf2-e3 f7-f6 49.Kf3-g3 h5xg4 50.h3xg4 e6-e5 51.Kg3-f3 g7-g6 52.Kf3-g3 Ke7-e6 53.Kg3-f3 f6-f5 54.Ta3-c3! Scherp berekend. 54...Ke6-d5! Na 54...Txa5 55.Tc6+ Kf7 56.gxf5 gxf5 57.Lg5 zijn de zwarte vrijpionnen machteloos zonder de hulp van de afgesneden koning. Niet beter is 54...Pb4 55.a6. Maar ook de tekstzet leidt geforceerd naar remise. 55.Tc3-d3+ Kd5-e6 56.Td3-c3 Ke6-d5 57.Tc3-d3+ Kd5-c6 58.Td3-c3+ Kc6-b7 59.Le3-b6 Tb5-b4 60.g4xf5 g6xf5 61.Lb6-d8 Tb4-d4 62.Tc3-b3+ Kb7-c8 63.Ld8-f6 Td4-d5 64.Tb3-b6 Pa6-c7 65.a5-a6 Kc8-d7 66.a6-a7 e5-e4+ 67.Kf3-f4 Td5-a5 68.a7-a8D! Pc7xa8 69.Tb6-b7+ Kd7-e6 70.Lf6-d8 Remise.