De vijfhonderd beste restaurants van Nederland; 'Lekker' groeit uit tot gezaghebbende eetgids

Mercedes-Benz Restaurantgids voor Nederland 1994, Wina Born, Boek Promotions BV, Laren N.H., ISBN 90 6459341 8, ƒ 26,90; Waar eet Freek in Sneek, Theaterroute en restaurantgids, Gerard Timmer Prod, ISBN 90 5142 0579, ƒ 25, Lekker '94, Service Pers BV, ƒ 9.45

Elk jaar midden november, tegelijk met de aankomst van Sinterklaas in Nederland, verschijnt de nieuwe editie van de restaurantgids Lekker. Veel fervente restaurantbezoekers kijken er naar uit om de culinaire ervaringen in het afgelopen jaar te toetsen aan het oordeel van de redactie. Met nog meer spanning zien restaurateurs en koks Lekker tegemoet. In zestien jaar is Lekker uitgegroeid van een wat obscuur ogend blaadje tot een gezaghebbende restaurantgids. Eén, in de gids geciteerde restauranthouder meent dat de invloed van Lekker op het restaurantpubliek minstens tien maal zo groot is als die van de Michelingids.

''s Lands toonaangevende restaurantgids' zet de redactie dan ook op de omslag van de Lekker '94, die de 'beste 500 restaurants van Nederland' belooft. Dat is bezijden de waarheid. Lekker '94 biedt meer dan hij aankondigt: 722 Nederlandse en 53 Belgische restaurants. De lijst van honderd beste restaurants telt zelfs 109 adressen. Bijna vijfhonderd restaurants zijn geklasseerd en tweehonderd restaurants staan in de rubriek 'en verder aanbevolen'. Dit is een onduidelijke categorie: de hierin genoemde restaurants komen niet voor in de index, maar het is ze wel toegestaan een advertentie in het blad plaatsen.

En dan staan nog achtendertig 'bijzondere adresjes' in de gids vermeld. De verantwoording door de redactie en de rapportages over de restaurants hebben een buitengewoon redelijke toon. Lekker stelt een attente en vriendelijke bediening op prijs, maar houdt niet van stijfheid en vormelijkheid. De gids waardeert een avontuurlijke keuken, maar neemt stelling tegen culinaire rariteiten. En Lekker weet dat kwaliteit geld kost, maar houdt de verhouding tussen prestatie en prijs nauwlettend in de gaten.

De pretentie de beste vijfhonderd restaurants te klasseren is natuurlijk niet waar te maken. De keuze is, vooral in de lagere regionen, onvermijdelijk zeer aanvechtbaar. Ook het opstellen van een Top 25 (inderdaad vijfentwintig restaurants), is een vreemde ambitie. Het geeft de schijn van nauwkeurigheid aan subjectieve oordelen over marginale kwaliteitsverschillen.

Bijna 1100 maal per jaar, 1,3 keer per opgenomen adres, bezoeken de rapporteurs van Lekker een restaurant. Dat is te weinig. Wat moet de gebruiker van de gids bijvoorbeeld met een omschrijving zoals bij één van de restaurants in het noorden van het land 'er klopte helemaal niets' en 'onze maaltijd was een ramp'. Toch is die eetgelegenheid opgenomen in de 'eredivisie'. Lekker geeft het restaurant een laatste kans omdat zij er 'voorheen uitmuntend aten' en oppert 'misschien zijn ze thans op de goede weg'.

Dit soort beschrijvingen staan te vaak in de gids. De rapporteurs brengen een enkel bezoek aan een restaurant, het valt tegen, maar de terecht gevoelde verantwoordelijkheid ten opzichte van de restaurateur sluit onmiddellijke deklassering uit. Wat is er tegen zo'n restaurant nog een paar maal te bezoeken en dan met een afgewogen oordeel te komen? Voor de restaurateur en de gebruiker van gids is dat beter dan de halfslachtige oplossing die nu wordt gekozen.

Er zijn meer bezwaren. De gids is de afgelopen jaren informatiever geworden, maar de rommelige lay-out en de vermoeiende, weinig ingetogen schrijfstijl is gebleven. Helaas staat niet bij elk restaurant de informatie die je graag zou willen hebben over de ambiance, de bediening en de keuken. Handige aanvullende gegevens over bijvoorbeeld de aanwezigheid van aparte ruimtes voor kleine en grote gezelschappen, een rookvrije afdeling en parkeergelegenheid ontbreken ook meestal. Ondanks deze zwakke punten is Lekker de beste restaurantgids die in Nederland is te krijgen en dat wordt vooral duidelijk in vergelijking met andere gidsen.

Zo biedt de Michelingids de gebruiker veel te weinig informatie. In de genoemde restaurants wordt je zelden teleurgesteld, maar de keuze is conservatief en er is vooral een voorkeur voor zaken met veel rood pluche.

Wina Borns 'Mercedes Benz Restaurantgids voor Nederland', waarvan de editie voor 1994 nu in de winkel ligt, gaat gebukt onder de al te positieve toon. Elk geselecteerd restaurant heeft weliswaar een beoordeling, maar de kritiekloze omschrijvingen van keuken, ambiance en bediening geven geen enkel inzicht in het oordeel. Deze gids biedt minder dan beloofd. Wina Born rept in haar voorwoord over 'tegen de vijfhonderd restaurants'; het zijn er slechts 434. De gids is bijna driemaal duurder dan Lekker '94.

Het pas verschenen 'Waar eet Freek in Sneek' beschrijft de routes naar 104 theaters in Nederland en geeft een korte opsomming van restaurants in de omgeving. Er zijn ongeveer driehonderd restaurants en andere eetgelegenheden opgenomen. De samenstellers van de gids zeggen volledigheid na te streven, maar de selectie is soms zeer merkwaardig. Zo worden in de omgeving van theater Carré drie eetgelegenheden genoemd, waarvan één op tien minuten loopafstand. Op weg daar naartoe zijn zonder enige moeite vijfentwintig andere restaurants aan te doen. Als er al een beschrijving van de restaurants wordt gegeven is die erg summier. Hoewel het publiek als gebruiker wordt genoemd, is 'Waar eet Freek in Sneek' toch vooral een gids voor artiesten en theatertechnici. De gemiddelde toneelliefhebber zal weinig behoefte hebben aan informatie over de laad- en losperrons bij het theater.

De ANWB restaurantgids is een ratjetoe van 1400 geklasseerde en ongeklasseerde restaurants. De gids gebruikt handige pictogrammen maar ontbeert informatieve teksten. De onbeholpen geformuleerde toelichting geeft geen enkele associatie met lekker eten.

Zo'n verwijt is Lekker niet te maken; ondanks alle gebreken, animeert deze gids een goed adresje uit te zoeken en te gaan genieten.