Wereld Aids Dag: Doe wat je kunt

AMSTERDAM, 1 DEC. Wereldwijd wordt vandaag aandacht besteed aan Wereld Aids Dag onder het motto 'Time to act', wat in het Nederlands is vertaald met 'Doe wat je kunt'. De nieuwe Walt Disneyfilm Aladdin kreeg afgelopen nacht in het Amsterdamse Tuschinski-theater een benefietvoorstelling ten bate van het Aidsfonds. Speciale acteurs liepen rond in originele Walt Disneypakken. De keus van de organisatoren was op Aladdin gevallen omdat de tekstschrijver van de liedjes in de film, Howard Ashman, aan aids is overleden. Over de gehele wereld wordt de dag aangegrepen voor fondsenwerving.

De meeste activiteiten ter gelegenheid van Wereld Aids Dag in ons land werden georganiseerd in Leiden. In de Stadsgehoorzaal is een publiekssymposium gehouden over aids op de werkvloer. Vertegenwoordigers van werknemers- en werkgeversorganisaties gingen over dit onderwerp in debat met politici. Aan het eind van de bijeenkomst werd een fakkeloptocht gehouden ter nagedachtenis aan de mensen die aan aids zijn overleden. Er verscheen een speciale Wereld Aids Dag-krant in een oplage van 100.000. Een aantal theater- en dansgezelschappen geeft vandaag benefietvoorstellingen ten bate van het Aidsfonds.

In 1982, een jaar nadat in de Verenigde Staten de eerste gevallen van wat later aids zou heten bekend werden, stelde men in Nederland in één geval de diagnose aids. Een jaar later waren dat er al vijf. Tot oktober dit jaar is het aantal mensen met aids opgelopen tot 2.736. Volgens berekeningen komen daar tot het eind van het jaar nog 47 bij, zodat het totaal op 2.783 zal liggen.

Noord-Holland telt de meeste aidspatiënten met 1.522, Drenthe daarentegen heeft er 8. In Noord-Holland zijn veruit de meeste patiënten in Amsterdam geregistreerd: 1.362. In Zuid-Holland telt Den Haag 171 patiënten en Rotterdam 150. Nog steeds vormen homoseksuelen de grootste risico-groep met 73 procent in 1992 tegen 11,3 procent intraveneuze drugsgebruikers. Heteroseksueel contact vormt met 9,9 procent de derde vorm van overdracht van het virus van betekenis. De meeste slachtoffers vallen hier in de leeftijd van 30 tot 34 jaar.

Mondiaal hebben de Verenigde Staten met 289.320 nog steeds de meeste patiënten, gevolgd door Tanzania met ruim 38.000. Frankrijk komt op een zevende plaats met 24.226 diagnoses. Nederland komt bij lange na niet in de top-twintig, waarbij nog de aantekening dient te worden gemaakt dat de Afrikaanse staten die hoog in de rij van de belangrijkste aidslanden voorkomen in het algemeen een forse onderrapportage melden.

In medische kring wordt steeds vaker gesteld dat de aandacht en de onderzoeksgelden die aan aids worden besteed buiten proporties zijn vergeleken met andere Westerse aandoeningen als kanker en hart- en vaatziekten en in ontwikkelingslanden diarree, malaria en tuberculose. Daartegenover stellen deskundigen dat aids een syndroom van ziekten vertegenwoordigt dat vooral mensen treft in de vruchtbaarste periode. Dat is ook de leeftijd waarin deze bevolkingsgroep van de grootste betekenis is voor de economie.

De veroorzaker van aids, het humane immunodeficiëntie virus (HIV), blijkt nog steeds nauwelijks te bestrijden. Een geneesmiddel is, op enkele meer of minder succesvolle 'remmers' na, nog niet gevonden. Een echt vaccin in de traditionele betekenis, is ook de eerste vijftien jaar niet te verwachten.

Het virus kent tot nu toe te veel eigenschappen en identiteiten om adequaat te kunnen worden bestreden. Wat resteert zijn dus grote preventie-programma's. Probleem daarbij is dat het virus onopgemerkt kan blijven gedurende meer dan tien jaar voordat de patiënt symptomen van de ziekte gaat vertonen. Het is dus niet duidelijk hoeveel mensen in Nederland zijn geïnfecteerd, laat staan hoeveel mensen door die onbekende virusdragers worden geïnfecteerd. Het is die tijdbom, onder een ziekte die wordt veroorzaakt door een seksueel overdraagbaar, langzaam (lento) werkend virus die de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de grootste zorgen baart voor zowel het Westen als de ontwikkelingslanden en het voormalige Oostblok.

Voor wat de Westerse wereld betreft begint in de Verenigde Staten duidelijk te worden welke ramp zich voltrekt. Aids is nu de belangrijkste doodsoorzaak voor Amerikaanse mannen in de leeftijd tussen 25 en 44 jaar.