Rusland wil maatregelen VN tegen Oekraïense kernwapens

GENÈVE, 1 DEC. Rusland is deze week bij de VN een diplomatiek offensief tegen de Oekraïne begonnen wegens de 'bijna-crisis' over de nucleaire wapens op Oekraïens grondgebied. Volgens Rusland heeft de Oekraïne “op grove wijze” haar internationale verplichtingen geschonden door zich officieel eigenaar te verklaren van de kernwapens van de ex-Sovjet-Unie op haar grondgebied.

De Russische minister van buitenlandse zaken, Andrej Kozyrev, sprak gisteren op de Conferentie over Europese Veiligheid en Samenwerking in Rome de vrees uit dat de beslissing van het Oekraïense parlement om het geratificeerde START-verdrag over strategische kernwapens slechts op een deel van de Oekraïense kernwapens van toepassing te verklaren, zal leiden tot een nucleaire escalatie en mogelijk zelfs een nieuwe Koude Oorlog.

De Russische ambassadeur bij de VN-conferentie over nucleaire ontwapening, Grigori Berdennikov, zei gisteren in Genève dat Rusland “maatregelen” van de Veiligheidsraad tegen de Oekraïne wenst. Moskou noemt de manier waarop de Oekraïne zich wil onttrekken aan het START-1 verdrag “alarmerend”. Dat verdrag regelt een forse reductie van de strategische kernwapens in de wereld. Op 18 november besloot het parlement van de Oekraïne dat het land het non-proliferatieverdrag niet als 'niet-nucleaire mogendheid' zal tekenen. De Oekraïne verklaarde zich tegelijkertijd eigenaar van de kernraketten die het Sovjet-leger daar had gestationeerd. Kiev zegde alleen toe dat het 36 procent van alle raketten zou ontmantelen en 42 procent van alle nucleaire ladingen. Moskou noemt deze voorwaarden strijdig met het START-verdrag.

Ambassadeur Berdennikov zei dat Rusland bij alle permanente leden van de Veiligheidsraad zal aandringen op maatregelen tegen de Oekraïne. Volgens de ambassadeur is het Oekraïense optreden “geen Russisch probleem, maar een probleem voor de hele wereld”. Hij zei zich niet te kunnen voorstellen wat Kiev met de kernraketten zou moeten aanvangen. De Oekraïne beschikt niet over de technologie om de kernwapens te onderhouden. “Deze dingen hebben nu eenmaal een beperkte houdbaarheid.” Een land moet volgens hem over de volledige “nucleaire cyclus” van opwerking, produktie en vernietiging beschikken, voordat het aan kernwapens kan beginnen.

Rusland kan zelf de Oekraïne niet langer helpen met het onderhoud. Volgens Berdennikov zou Rusland zelf het non-proliferatieverdrag schenden als het Oekraïne de helpende hand zou toesteken. Het non-proliferatieverdrag verbiedt landen uitdrukkelijk andere staten te helpen bij het in stand houden van kernwapens. De ambassadeur sprak van een “bijna-crisis” als gevolg van de Oekraïense beslissing. Het land beschikt over sterk verouderde SS 19 raketten, “die sowieso vernietigd moeten worden”. Maar ook over de moderne, mobiele SS 25 raketten, met tien kernkoppen per stuk en een reikwijdte van 11.000 kilometer. Rusland vreest dat de Oekraïne alleen de verouderde SS 19's zal opruimen en de SS 25's in dienst wil houden.

Het Rode Leger heeft volgens de VN-ambassadeur geen personeel meer op de Oekraïense raketbases. “Zij hebben vrijwel de volledige controle.” Hij wees erop dat dergelijke raketten alleen afgevuurd kunnen worden “als er in Moskou op een knop wordt gedrukt”. Maar hij bevestigde dat de Oekraïne al bezig is om dat systeem te omzeilen. Daarnaast beschikt de Oekraïne ook over nucleaire kruisvluchtwapens van de voormalige Sovjet-Unie “die toch al onafhankelijk van Moskou afgeschoten konden worden”.

Berdennikov zei dat de Russische regering vooral de politieke effecten van de Oekraïense beslissing vreest. “We hopen dat Kazachstan het non-proliferatieverdrag zal tekenen. Maar we vrezen dat het voorbeeld van de Oekraïne hen misschien op verkeerde ideeën kan brengen.”

Tijdens de CVSE-conferentie in Rome hebben ook de Westelijke landen een beroep gedaan op de Oekraïne van kernwapens af te zien. De Franse minister van buitenlandse zaken, Alain Juppé, zei: “De Oekraïne heeft verplichtingen op zich genomen en de voorwaarden die zij nu heeft verbonden aan de ratificatie van het START-1 verdrag en de aarzelingen die zij heeft om het non-proliferatieverdrag te tekenen zijn niet aanvaardbaar.”