Kamer: kiezen burgemeester niet door raad

DEN HAAG, 1 DEC. Een meerderheid in de Tweede Kamer wijst verkiezing van de burgemeester door de gemeenteraad van de hand. Wel zouden de bevoegdheden van de door de Kroon benoemde burgemeester moeten worden vergroot.

Bovendien wil het CDA de rol van de Commissaris van de Koningin in de benoemingsprocedure vergroten, dit ten koste van de rol van de minister van binnenlandse zaken.

Dit bleek vanmorgen tijdens de behandeling door de Tweede Kamer van de voorstellen van de commissie-Van Thijn. Die stelde, in het kader van het debat over staatkundige vernieuwing, voor om de gemeenteraad de burgemeester te laten kiezen en daarmee zijn democratische legitimatie te vergroten. De fracties van CDA en VVD wijzen dit voorstel echter af.

CDA-woordvoerder F.J. van der Heijden zei daarover vanmiddag: “Het lijkt een vorm van legitimatie maar de kiezer komt er niet aan te pas. De huidige onduidelijke procedures en partijpolitiek onderhandelingen worden in de variant van een dor de raad gekozen burgmeester doorgezet zonder dat de afstand tussen bestuur en bestuurden wordt verkleind.” VVD-woordvoerster A.Jorritsma wees op onderzoek waaruit blijkt dat de burgemeester nu al de grootste bekendheid heeft bij de burger, vergeleken bij de wethouders. Het voorstel van de commissie-Van Thijn zou in haar ogen neerkomen op verkiezing van een 'super-wethouder'. PvdA en D66 steunden het voorstel-Van Thijn.

Volgens het CDA is veeleer het probleem dat van de burgemeester tegenwoordig wel veel wordt verwacht maar dat zijn bevoegdheden bij die verwachtingen achterblijven. Daarom wil Van der Heijden, net als PvdA-woordvoerder F. Niessen en het kabinet, die bevoegdheden vergroten. De burgemeester zou de mogelijkheid moeten krijgen onderwerpen op de agenda te zetten en een eindvoorstel te formuleren. De commissie-Van Thijn stelde dit ook voor.

Ook de aanstellingsprocedure voor de burgemeester zou moeten worden verbeterd, aldus Van der Heijden. De Commissaris van de Koningin zou namens de minister van binnenlandse zaken meer mogelijkheden men krijgen om de voordracht van een vertrouwenscommissie te beoordelen. Bovendien behoeft de werkwijze van de vertrouwenscommissie verbetering. In haar profielschets overheerst te vaak het politiek compromis, aldus Van der Heijden.

Het CDA wil het profiel van de plaatselijke politiek verhogen door te werken aan een dualistischer verhouding tussen gemeenteraad en college van B en W en ook op provinciaal niveau. Op den duur zou dat volgens Van der Heijden kunnen leiden tot een direct door het volk gekozen burgemeester.

Vandaag besprak de Tweede kamer ook voorstellen van de commissie-De Koning om de relatie tussen kiezer en gekozene te verbeteren. Er tekende zich een meerderheid af voor het verlagen van de drempel voor voorkeursstemmen bij de verkiezing voor de Tweede Kamer. Het Tweede-Kamerlid E. Jürgens stelde voor de verplichting tot ontbinding van beide Kamers der Staten-Generaal die geldt bij wijzigingen van de Grondwet, te schrappen. Door deze procedure worden noodzakelijke grondwetswijzingingen te lang opgehouden, zei Jürgens. Bovendien beantwoordt de ontbinding niet meer aan zijn oorspronkelijke doel omdat ze meestal samenvalt met reguliere Kamerverkiezingen. Daardoor is de grondwetswijzing nauwelijks onderwerp van publiek debat.