Dubbelzinnigheid

HET CDA HEEFT tenslotte eieren voor zijn geld gekozen en de euthanasiewet is door de Eerste Kamer aanvaard. De meerderheid in de senaat was gisteren zeer krap, maar dat was zij in wezen eerder dit jaar in de Tweede Kamer ook. Het vraagstuk van de euthanasie heeft zich in de loop der jaren ontpopt als een politieke splijtzwam en dat kon niet zonder consequenties blijven voor het uiteindelijk bereikte compromis.

Inhoudelijk is het compromis zeer mager. Administratieve regels (de uitvoering van de wet op de lijkbezorging) moeten de uitweg bieden uit een probleem dat onmiskenbaar tot de harde kern van het Wetboek van strafrecht behoort. En dan zijn er ook nog eens twee principieel verschillende categorieën op één hoop geveegd, mensen die bij volle besef om een milde dood vragen en de zogeheten wilsonbekwamen die daartoe niet in staat zijn.

Deze bij voorbaat gezochte constructie is tijdens het senaatsdebat door het kabinet nog verder belast. Toezeggingen over een mededelingsplicht van de arts aan de familie dreigen de regeling moeizamer te maken. En daarmee het gevaar dat de medische praktijk uit- en omwegen blijft zoeken. De toegezegde aanvullingen vergen overigens nadere regelgeving, zodat nog wel enkele politieke naweeën zijn te verwachten. Maar dat het euthanasievraagstuk nog de komende kabinetsformatie zal belasten, zoals wel wordt gesuggereerd, is niet waarschijnlijk. Ook de bitterste tegenstanders van het compromis zullen heimelijk een zucht van verlichting hebben geslaakt.

ALLE OPHEF OVER de onzekerheid waarmee de artsen zouden blijven worden opgezadeld neemt niet weg dat de rechtspraak inmiddels toch wel zo veel toetsingsnormen voor de behoorlijkheid van “echte” euthanasie heeft opgeleverd dat daar ook onder de nieuwe wet niet het grootste knelpunt ligt. Dat wordt gevormd door de wilsonbekwamen. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dit ook een extra moeilijke categorie is.

Het is de vraag of de gekunstelde nieuwe wet voldoende grondslag voor een behoorlijk antwoord biedt. Typerend zijn de waarschuwingen dat de wet Nederland wel eens zou kunnen komen te staan op een klacht bij de organen van het Europese verdrag voor de rechten van de mens in Straatsburg. Is de meldingsplicht voor de arts niet in strijd met het beginsel dat een verdachte niet kan worden verplicht daadwerkelijk mee te werken aan zijn eigen veroordeling? Het antwoord van het kabinet is dat de arts die euthanasie meldt geen 'verdachte' in de zin der strafwet is. Maar de handeling die hij moet melden is wel gewoon in het wetboek van strafrecht blijven staan.

Deze dubbelzinnigheid is karakteristiek. Het kabinet en de parlementaire meerderheid nemen een serieus risico met de eerbied voor het recht op de koop toe.