Bonn overweegt ontslag voor Republikaner

BONN, 1 DEC. Duitse ambtenaren die lid zijn van de rechts-radicale Republikaner moeten er rekening mee houden dat zij kunnen worden ontslagen. Daarvoor is het niet per se noodzakelijk dat het Duitse Constitutionele Hof deze partij eerst ongrondwettig verklaart.

Dit heeft staatssecretaris van binnenlandse zaken Horst Waffenschmidt (CDU) geantwoord op vragen uit de Bondsdagfractie van de SPD. Of maatregelen kunnen worden genomen - “tot en met de mogelijkheid van ontslag” - tegen ambtenaren die lid zijn van extreem-rechtse of extreem-linkse partijen hangt ook af van de vraag of zulke partijen ongrondwettige doelstellingen hebben. In het geval van de Reps bestaan er volgens de staatssecretaris 'aanwijzingen' dat dit zo is.

Waffenschmidts mening is opmerkelijk omdat rechters in Beieren en, vorige maand, in Nedersaksen juist tot de conclusie zijn gekomen dat in de statuten en het programma van de Republikaner géén ongrondwettige doelstellingen te vinden zijn die een verbod of permanente observatie door de binnenlandse veiligheidsdienst zouden rechtvaardigen.

Maar het gaat Binnenlandse Zaken dan ook om iets anders. Namelijk om de positieve lading van de eed of belofte die een ambtenaar moet afleggen en waarbij zijn of haar “trouw aan de grondwet” wordt uitgesproken. In dit verband hoeft het volgens hem geen verschil te maken of iemand lid is van een partij die vijandig staat tegenover de grondwet danwel van een partij die door het Constitutionele Hof in Karlsruhe uitdrukkelijk wegens ongrondwettigheid verboden is.

Waffenschmidt verwijst daarbij naar een arrest van het Hof uit 1975. In dat destijds omstreden 'Radikalenerlass' werd een ambtelijk 'beroepsverbod' voor leden van de DKP, de Duitse communistische partij, als toelaatbaar aangemerkt omdat DKP-leden niet werkelijk aan de eis van trouw aan de grondwet “en haar op democratische vrijheden gebaseerde orde” zouden voldoen. Op grond van dat arrest, dat overigens intussen door alle Duitse deelstaten met uitzondering van Beieren niet meer wordt gehanteerd, kan tegen een ambtenaar die lid is van een extreem-rechtse of -linkse partij worden opgetreden wegens schending van de eed van trouw op de grondwet, aldus Waffenschmidt.

Republikaner-chef Franz Schönhuber heeft woedend gereageerd op de “openlijke bedreiging van ambtenaren-partijgenoten in hun existentie” die hem herinnert aan “de ongeest van het Derde rijk en de DDR”. Hij vraagt zich ook af waarom politici uit SPD en FDP nu niet protesteren zoals zij deden na de “politieke beroepsverboden” tegen DKP'ers in 1975.