Bijstandsuitkering alleenwonenden gaat niet omlaag

PAG.3 ANALYSE

DEN HAAG, 1 DEC. Alleenwonenden houden wettelijk recht op een bijstandsuitkering van in totaal 70 procent van het minimumloon. Voor alleenstaanden die hun (woon)kosten wel met anderen kunnen delen, gaat de uitkering omlaag naar 50 procent. Afhankelijk van persoonlijke omstandigheden kan de gemeente daarbij een toeslag van maximaal 20 procent geven. Tot dit standpunt over de herziening van de Algemene Bijstandswet is de ministerraad gisteren gekomen. Het kabinet volgt daarmee grotendeels het akkoord dat staatssecretaris Wallage (sociale zaken) in september met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) sloot. Belangrijk onderdeel van dat akkoord is dat de gemeenten - via hun sociale diensten tot nu toe vooral uitvoerders van de wet - meer eigen bevoegdheden krijgen bij het vaststellen van de uitkeringen.

Ook alleenstaande ouders krijgen als gevolg van het kabinetsbesluit een wettelijk verankerd recht op een uitkering die inclusief toeslag 90 procent bedraagt. Eveneens geldt hierbij de voorwaarde dat zij alleen wonen en daarvoor bij de sociale dienst de bewijzen op tafel leggen. Voor (echt)paren blijft de uitkering 100 procent. Alle andere uitkeringsnormen worden uit de wet geschrapt.

De regeringsfracties PvdA en CDA reageerden overwegend positief op het kabinetsstandpunt, net als D66. De VVD toonde zich teleurgesteld, omdat gemeenten door het wettelijk vastleggen van de bijstandsnormen voor alleenwonenden te weinig eigen beleidsruimte zouden krijgen. De VNG reageerde zelf wel positief op deze wettelijke normeringen, evenals de vereniging van directeuren van sociale diensten, Divosa. De VNG vindt wel dat gemeenten te weinig mogelijkheden hebben gekregen zelf vast te stellen wanneer sprake is van een gezamenlijke huishouding door bijstandsgerechtigden. Het kabinet legt in de wet vast dat daarvan sprake is bij “financiële verstrengeling” of “wederzijdse verzorging”.

Wallage hoopt dat hij de gewijzigde bijstandswet nog in de loop van 1994 kan invoeren. Het is twijfelachtig of dat lukt, omdat het na de verkiezingen demissionaire kabinet voor een spoedige afhandeling van wetsvoorstellen de royale medewerking van de Tweede Kamer nodig heeft. De VVD heeft al laten blijken daar weinig voor te voelen.

Het kabinet heeft een aantal afspraken met de gemeenten op het gebied van fraudebestrijding gemaakt. Het denkt daarmee structureel 102 miljoen gulden te bezuinigen, waarvan 25 miljoen wordt besteed aan de extra kosten voor de sociale diensten. Het hanteren van nieuwe normen bij de uitkeringen moet op den duur 380 miljoen opbrengen. Gemeenten krijgen een groter financieel belang bij een zorgvuldige uitvoering van de bijstandswet. Nu betaalt het rijk 90 procent van de uitkeringen en de gemeenten nemen de resterende tien procent voor hun rekening.

Pag.3: Maatregelen bijstandswetgeving

Voor de basisuitkeringen blijft de verdeelsleutel zo dat het rijk 90 procent van de uitkeringen betaalt en de gemeenten de resterende tien procent voor hun rekening nemen. De toeslagen op de uitkeringen komen over drie jaar geheel voor rekening van de gemeenten.

Tot de besluiten die het kabinet gisteren over de bijstandswet heeft genomen, behoren verder onder meer de volgende maatregelen. Het sociaal minimum blijft gekoppeld aan het minimumloon. Jongeren tussen de 18 en 21 kunnen alleen in hoge uitzondering een uitkering krijgen, net zoveel als kinderbijslag: 330 gulden per maand. Iedere uitkeringsgerechtigde krijgt in principe een sollicitatieplicht; de sociale diensten maken voor hun cliënten een 'trajectplan' waaraan ze zich moeten houden op straffe van een korting op hun uitkering. Een 'landelijke veranderingsorganisatie' gaat het doorvoeren van de veranderingen bij de gemeenten begeleiden. De gemeenteraad krijgt meer verantwoordelijkheid voor het functioneren van de sociale dienst. in de vier grote steden opereren volgend jaar 'multidisciplinaire fraudeteams' en bij succes straks ook in andere gemeenten. Sociale diensten en arbeidsbureaus worden wettelijk verplicht met elkaar samen te werken. Gemeenten moeten hun toeslagenbeleid in een openbare verordening vastleggen.