Belgische boerenkrijg wordt grimmig

TURNHOUT/ZUNDERT, 1 DEC. Boze Belgische boeren hebben de laatste weken systematisch leden van milieugroepen in elkaar geslagen. Ook is er sprake van bedreigingen en intimidaties. De Belgische Bijzondere Opsporingsbrigade (BOB) stelt een onderzoek in, wat er op duidt dat de zaak heel hoog wordt opgenomen.

De boeren komen, volgens een woordvoerder van de grootste Belgische belangengroep, de Boerenbond, uit frustratie tot hun acties. Ze zijn bang dat het in september uitgebrachte Mest Aktie Plan van de Vlaamse regering velen van hen de kop zal kosten. Bovendien ergeren ze zich aan de juridische acties van milieugroepen tegen bijna alle plannen voor uitbreiding van boerenbedrijven.

De Belgische milieugroepen hebben steun gezocht bij Nederlandse milieuorganisaties om een strategie te ontwikkelen om zich tegen de gewelddadigheden te beschermen. Samen met een aantal actiegroepen in Vlaanderen zitten Nederlandse milieugroeperingen in de actiegroep GRAM, wat staat voor Grenzen aan de Mest. De Nederlands-Vlaamse samenwerking kwam tot stand onder meer doordat veel Nederlandse veeboeren legaal of illegaal mest naar België exporteren. Volgens de Belgische Boerenbond zou het om eenvijfde gaan van de 2,5 miljoen ton mest die Nederland naar het buitenland exporteert. De GRAM werd mede opgericht omdat de gevolgen van overbemesting over de grenzen heen gaan.

De voorzitter van de Milieuraad in Turnhout, Guy Luyts, werd vorige week tijdens een voorlichtingsbijeenkomst over het MAP in de universiteit van Antwerpen door een groep van honderd boeren vermoedelijk met een boksbeugel bewerkt en ernstig aan het hoofd gewond. De politie heeft in verband hiermee twintig boeren gearresteerd van wie er vier nog vastzitten. Het huis van Dirk Cleiren van de milieugroep Red de Voorkempen in Wuustwezel werd vorige week donderdag overvallen door zestig boeren en mishandeld. Ze wilden hem op een meegebrachte aanhangwagen binden, maar Cleirens vader kon dat verhinderen.

Een herhaling van de gewelddadigheden kon maandag in Mol worden voorkomen tijdens een voorlichtingsbijeenkomst over het Mest Aktie Plan doordat vijftig leden van de Rijkswacht waren opgetrommeld. Dertien boeren werden aangehouden. De burgemeester van Wuustwezel, zelf een agrariër, kreeg van boeren het dreigement te horen dat ze zijn huis zouden vernielen, omdat hij de politie opdracht had gegeven op te treden tegen een actie van boeren die in het huis van een milieuactivist dreigden de boel kort en klein te slaan. Een onderwijzer aan een school in Oud-Turnhout die lid is van een natuurgroep werd door boze boeren voor de keus gesteld: hij diende zich uit de milieugroep terug te trekken, anders zouden ze hun kinderen van school halen. Woedende boeren voorzien van emmers met mest maakten spektakel voor het huis van een Kamerlid van de Groene partij Agalev (Anders Gaan Leven).

In België wordt al gesproken van een boerenkrijg. Woordvoerder Freddy Robberecht van de Boerenbond veroordeelt de acties, maar zegt dat de bond niet kan optreden tegen “individuen die hun eigen geweten volgen”. Volgens deze woordvoerder wordt de frustratie veroorzaakt door het Mest Aktie Plan van de socialistische minister voor Leefmilieu, De Batselier. Bovendien richt de gramschap zich op de milieugroepen die iedere vergunningaanvrage voor uitbreiding van een bedrijf aanvechten. De Batselier heeft intussen laten weten niet voor het boerengeweld opzij te gaan. “Aan het MAP wordt niet getornd”, aldus de minister.

Jef van Eyck van de milieugroep in Turnhout zegt dat het al sinds juni onrustig is in de noordelijke Kempen, het Belgische gebied dat aan Nederland grenst. Daar is ook het merendeel gevestigd van de intensieve veehouderij en daar wordt dan ook de meeste mest geproduceerd. De zaak escaleerde volgens Van Eyck toen enige weken geleden in het natuurreservaat 't Zwarte Water bij Turnhout drie koeien dood werden gevonden. Hoewel het niet vaststaat, wordt er algemeen van uitgegaan dat het boeren zijn geweest die de beesten doodschoten. Ze zouden zich kwaad hebben gemaakt over het in het MAP opgenomen plan om meer landbouwgrond aan de natuur terug te geven.

Ook Van Eyck zegt al maanden lang telefoontjes te krijgen met intimidaties. “Maar ik hou mijn bek niet.” Andere leden van milieugroepen zouden intussen volgens Van Eyck uit angst voor acties in hun schulp zijn gekropen.

Woordvoerder Freddy Robberecht van de Boerenbond zegt dat de boeren “radeloos en moedeloos” zijn door de gevolgen die het MAP voor hun bedrijven zal hebben. Het plan voorziet in het terugbrengen van de mestnormen in het jaar 2002 tot de helft van nu. Dat betekent volgens Robberecht dat driekwart van de boeren in de problemen zal komen omdat ze geen geld hebben om grond te kopen waarop ze hun overtollige mest kunnen uitrijden. “Ze zullen hun veestapel moeten inkrimpen en dat betekent voor velen het faillissement.”

Volgens de milieugroeperingen hebben de belangenorganisaties van boeren hun leden opzettelijk verkeerd voorgelicht over de gevolgen van het MAP. Ze zouden onder meer hebben gezegd dat het MAP 80.000 banen gaat kosten en dat er 1.700 hectare landbouwgrond wordt onttrokken voor de zogenoemde groene hoofdstructuur. Die beschuldiging wijst Robberecht van de hand. “Onze leden zijn heel goed in staat zelf de gevolgen van het MAP te onderkennen.” Hij noemt de gewelddadigheden “niet te tolereren”, maar hij zegt ook dat onder de gegeven omstandigheden bij een aantal boeren “de deksel eventjes van de fles is gevlogen”.

De acties rijden de campagne van de Boerenbond in de wielen om de bedrijfstak populair te maken bij de burgers. Die actie onder het motto charme campagne wordt al een paar maanden gevoerd.

De milieugroepen zijn blij met wat ze noemen de alerte aanpak door justitie en de Rijkswacht. Van Eyck: “We zijn aangenaam verrast door het krachtdadig optreden van de Rijkswacht.”