STRAPERLO

Na mijn artikel over Jules Perel en het tijdschrift Elegance (Achterpagina, 19 november) zijn diverse reacties binnengekomen over herkomst en betekenis van het woord Straperlo, waarmee het gokspel bedoeld wordt dat Perel zoveel rijkdom bracht dat hij in 1937 Elegance uit kon gaan geven.

Hans Mulder meldde in een artikel (Vrij Nederland 9 juni 1979) over het eveneens door Perel uitgegeven tijdschrift Mandril dat Straperlo in het Spaans “oplichter“ zou kunnen betekenen. Dat stond - iets aangescherpt - ook in het artikel over Elegance te lezen. Fout volgens een ingezonden brief van D. Frikkee in deze krant want het Spaans kent geen woorden beginnende met S en gevolgd door 1 of 2 medeklinkers.

Julia Lycklama à Nijeholt, een kleindochter van Perel, had me toen al laten weten dat Straperlo een samenvoeging is van de namen van de bedenkers van het spel, Strauss en Perel. Uit een brief van G.M. Kramer uit Voorschoten blijkt dat iedereen gelijk had maar niet helemaal.

“Het moet vóór 1936 geweest zijn - het jaar waarin de Spaanse Burgeroorlog uitbrak- dat de heren Strauss, Perel en Lomann het “Behendigheidsspel“ Straperlo hebben bedacht. Mijn vader was destijds als deskundige uitgenodigd door Justitie om te constateren dat het spel - in het Kurhaus te Scheveningen - weinig door behendigheid werd beïnvloed, tenzij door de croupier. Het was namelijk gewoon een roulettetafel waarbij het balletje via een spiraalvormig gootje op de draaiende schijf terecht kwam. De opstelling was nogal wankel en de beginsnelheid van het balletje niet altijd dezelfde. Dit gokspel werd daarom in Nederland verboden; de heren togen daarna naar Spanje, waar hazardspelen niet toegestaan waren: de regering kende zijn pappenheimers.

Door de echtgenoten van de Republikeinse ministers te paaien met mooie cadeaus, trachtten zij het spel toch ingang te doen vinden. Dit werd door de oppositiepers zò opgeblazen, dat het woord estraperlo algemeen taalgebruik werd. In de Spaanse taal kan men niet een woord goed uitspreken waarin de 's' door een medeklinker wordt gevolgd zonder 'e' vooraf. Vgl. Estocolmo, Escandinavio, Estado, enz. Aldus werd Estraperlista synoniem voor zwarte handelaar.''

    • Hans Renders