Scherpe milieuregels doen veehouders emigreren

DEN HAAG, 30 NOV. Veehouder D. van der Dool verliet vorige week zijn boerderij in het Zuidhollandse Groot-Ammers en vertrok naar Denemarken. “In het nauw gebracht door de milieumaatregelen in Nederland”, zo verklaart hij zijn emigratie. De heffing die de Nederlandse overheid hem in 1995 zou opleggen voor de mest van zijn dertig melkkoeien en 135 varkens deed Van der Dool besluiten te verhuizen. “Boeren in Denemarken is voordeliger. Daar kunnen we het hoofd boven water houden.”een onzer redacteuren

Cijfers van het Landbouw Economisch Instituut (LEI) in Den Haag geven aan dat elk jaar tussen de honderd en de honderdvijfentwintig Nederlandse boeren naar landen in Europa emigreren en nog eens veertig naar elders. De laatste jaren is hun aantal vrij constant. Wèl veranderd zijn volgens het LEI de motieven om te emigreren. Waar vroeger vooral financiële en avonturistische motieven ten grondslag lagen aan een verhuizing naar het buitenland, zijn nu veelal de strenge milieuregulering en produktiebeperkingen in eigen land aanleiding te vertrekken.

“Nederlandse boeren zijn ondernemers en die willen hun bedrijf verder ontwikkelen”, zegt een woordvoerder van het Koninklijk Nederlands Landbouw Comité (KNLC). “Als je daarin wordt beperkt en je hebt in het buitenland betere produktiemogelijkheden, ben je natuurlijk gek als je daar niet naar toe gaat.”

Favoriete Europese emigratielanden voor boeren zijn volgens het Nederlands Emigratie Instituut Denemarken, Frankrijk, Portugal en België. Buiten Europa trekken vooral Canada en Brazilië. Oost-Europa, waar milieuwetgeving amper bestaat, is bij Nederlandse boeren niet zo in trek; de infrastructuur is er slecht en de politiek instabiel.

Uitbreiding van boerenbedrijven is in grote delen van Nederland niet toegestaan of te duur. De omgeving is volgebouwd of het gebied is bosrijk en dus gevoelig voor verzuring. Melkveehouders kampen bovendien met melkquotering en een vastgesteld aantal dieren per hectare. In veel andere landen, ook in sommige lidstaten van de Europese Unie, bestaan minder produktiebeperkende maatregelen en zijn de mogelijkheden tot bedrijfsuitbreiding groter.

Grote favoriet onder Nederlandse boeren lijkt op dit moment Denemarken. Bedrijfsuitbreiding is er goedkoper dan in Nederland, omdat het aanbod van Deense landbouwgrond groter is dan de vraag. “Maar de milieuregulering is zeker zo streng als hier”, waarschuwt het LEI.

Via het kantoor van makelaar H. Waalkens in Emmeloord zijn al verscheidene boeren naar Denemarken vertrokken. In april van dit jaar werden tweehonderd Nederlandse boeren in Denemarken geteld. “En dat aantal neemt gestaag toe”, aldus Waalkens. Volgens de makelaar zal Canada, jarenlang emigratieland nummer één onder Nederlandse boeren, deze plaats in de toekomst delen met Denemarken.

Volgens Waalkens zoeken de boeren het graag dichter bij huis en lijkt het Deense landschap op het Nederlandse. Daarnaast is het opzetten van een nieuw bedrijf in Denemarken makkelijker dan in Canada, waar eerst een bedrijfsplan moet worden getoond aan de autoriteiten voordat iemand zich er werkelijk kan vestigen.

Melkveehouder M. Koenraadt is ruim twee geleden met zijn gezin geëmigreerd naar het Deense Thorstedt. Hij zegt het daar goed naar zijn zin te hebben. “In Nederland werk je binnen een veel beperktere ruimte dan in Denemarken. Hier hebben wij tachtig koeien op 92 hectare land. In Nederland hadden we veertig koeien op 24 hectare land”, zegt Koenraadt.

De veehouder besloot tot emigratie toen hij aan zag komen dat de overheid strengere milieuregels zou invoeren. “Hier merk je minder van een milieuprobleem. Dat komt doordat hier veel meer ruimte is dan in Nederland. Daarnaast zijn de problemen hier onmiddellijk aangepakt, in Nederland zijn ze met een inhaalrace bezig. Stompzinnige dingen als een kap op je mestsilo hoeven hier gelukkig niet.”

Ook België was populair bij Nederlandse boeren. De afgelopen jaren trokken meer dan honderd Nederlandse boerenbedrijven - vaak varkenshouderijen - naar België, waar men het niet zo nauw nam met het milieu. Enkele maanden geleden heeft de Belgische overheid echter een milieuwet aangenomen die net zo streng is als de Nederlandse wetgeving. De 'run' van Nederlandse boeren naar België lijkt daarmee voorlopig tot een einde te zijn gekomen.

Het aantal landen waar de milieuwetgeving minder streng is dan de Nederlandse neemt snel af, meent het Landbouw Economisch Instituut. “Ook in het buitenland worden regels aangescherpt. Veehouders die om deze reden emigreren zouden dus wel eens bedrogen kunnen uitkomen”, zegt een woordvoerder. En een weg terug is er dan, wegens de hoge kosten, nauwelijks meer, aldus het LEI.

Bedrijfsuitbreiding wordt daarom tegenwoordig ook wel dichter bij huis gezocht. De Zuidelijke Landbouw Maatschappij (ZLM) in Goes ziet sinds kort veel boeren naar Zeeland verhuizen. “Je ziet veehouders uit Noord-Brabant op dit moment Zeeuwse akkerbouwbedrijven overnemen die niet zo goed lopen. In Brabant is bedrijfsuitbreiding door de dichte bevolking onmogelijk, terwijl in Zeeland nog ruimte genoeg is”, zegt een woordvoerder van de ZLM. Een vergelijkbare migratiestroom is zichtbaar vanuit Gelderland en Overijssel naar Groningen en Friesland.