Partijen in Bosnië zitten weer rond de tafel

GENÈVE, 30 NOV. De vredesonderhandelingen over Bosnië zijn gisteravond in Genève weer op gang gekomen. De oorlogvoerende partijen beloven om desnoods met geweld vrije doortocht voor VN-hulpkonvooien te gaan afdwingen. Aan de Europese eis dat Servië nieuwe territoriale concessies aan de moslims zal doen is gisteren echter niet voldaan.

Dit bleek gisteren in Genève na overleg tussen twaalf ministers van de Europese Unie, de leiders van de strijdende partijen in Bosnië en de presidenten van Servië en Kroatië.

De strijdende partijen beloofden gisteren zich “strikt” te houden aan hun op 18 november ondertekende akkoord over de humanitaire hulpverlening. Toen verplichtten ze zich hulpkonvooien vrije doorgang te verlenen. In het akkoord wordt alle hulporganisaties “totale vrijheid van beweging” in Bosnië toegezegd. Al het VN-personeel wordt “veiligheid en vrije doortocht” gegarandeerd. Alle bureaucratische pesterijen bij de talloze wegblokkades zullen worden gestopt. De strijdende partijen zullen zelf alle middelen gebruiken om verzetsgroepen die zich daar niet aan houden onder controle te krijgen. “Daarbij is het gebruik van geweld inbegrepen.” Ook aan het plunderen van de hulpkonvooien door de milities zullen Serviërs, Kroaten en moslims zelf een einde maken.

De voorzitter van de Raad van de Europese Unie, de Belgische minister Claes, zei dat daarmee het “eerste doel van het Europese actieplan is bereikt”. Hij toonde zich ook tevreden over de hervatting gisteravond van de onderhandelingen over een definitieve vredesregeling. De strijdende partijen hebben volgens Claes expliciet de uitgangspunten van het Europese plan overgenomen. De Unie wil dat de Serviërs de moslims ongeveer 3 procent meer land afstaan. In ruil daarvoor stelt de Unie een geleidelijke opschorting van de VN-sancties in het vooruitzicht.

Volgende week maandag zal EU-onderhandelaar Owen in Brussel rapport uitbrengen. Claes zei dat de druk op het overleg gehandhaafd wordt door een tweede conferentie van alle ministers met de oorlogvoerende partijen, later deze maand. De Nederlandse minister Kooijmans zei niet optimistisch te zijn over de kans op vrede. Dat de strijdende partijen toch weer onderhandelen betekent wel “dat ze kennelijk concessies op zak hebben”. Maar die werden in de bijeenkomst gisteren nog zorgvuldig geheim gehouden. De Duitse minister Kinkel noemde het feit dat de onderhandelingen zijn hervat “op zichzelf al een teken van vooruitgang”. Eerder had hij het actieplan verdedigd door te stellen dat de bereidheid om sancties te schorsen in ruil voor concessies “géén teken van morele gemakzucht” is.

De Servische president, Milosevic, deed een felle aanval op de internationale sancties tegen zijn land. “Ik weet niet hoe u denkt de oorlog tussen moslims en Kroaten te stoppen met sancties tegen de Serviërs. En ik weet niet hoe u uw kinderen uitlegt met welk recht u twaalf miljoen Europese burgers tot proefkonijnen maakt voor de tenuitvoerlegging van wat hopelijk de laatste genocide van deze eeuw is.” Volgens Milosevic zullen de moslims geen vrede accepteren “zolang ze de hoop koesteren dat de internationale gemeenschap de Serviërs met de sancties vernietigt en het hun mogelijk maakt een oorlog te winnen die ze al hebben verloren”.

    • Folkert Jensma